Μην κατηγορείται το φωτόμετρο
Αρκετά συχνά βλέπουμε φωτογραφίες, είτε δικές μας είτε άλλων όπου ο φωτισμός είναι σκληρός, το κοντράστ μεγάλο και γενικώς άσχημα αποτελέσματα. Για αυτούς που δεν το γνωρίζουν, δεν υπάρχει φωτόμετρο ή τρόπος φωτομέτρησης που μπορεί να διορθώσει εικόνες με σκληρό / άσχημο φωτισμό.
Οπότε αν έχετε φωτογραφίες όπου σβήνονται οι λεπτομέρειες από τα φωτεινά σημεία ή και χάνονται μέσα στη μαυρίλα των σκιών, τότε το πρόβλημα σας δεν είναι η έκθεση ή το φωτόμετρο αλλά το κοντράστ, όπου η αντίθεση του φωτισμού μέσα στο επιλεγμένο κάδρο είναι μεγαλύτερο από αυτό που μπορεί να συγκρατήσει το φιλμ ή το CCD. Ο φωτισμός είναι το παν στη φωτογραφία. Είναι το πιο σημαντικό τεχνικό και καλλιτεχνικό κομμάτι της όλης διαδικασίας, το οποίο όμως δεν αφορά αυτό το άρθρο. Απλά το αναφέρω εδώ για να επισημάνω τη διαφορά μεταξύ εικόνων που έχουν μεγάλο κοντράστ και εικόνων με λάθος έκθεση.
Τα τρία συστήματα φωτομέτρησης που ενσωματώνονται στις περισσότερες σύγχρονες μηχανές είναι το σύστημα «μέσου όρου με αυτόματη αντιστάθμιση», το κεντρικά ζυγισμένο, και το σύστημα σημείου.
Matrix metering (Φωτομέτρηση μέσος όρος με αυτόματη αντιστάθμιση)Ο πιο συνηθισμένος τρόπος φωτομέτρησης είναι: «ο μέσος όρος με αυτόματη αντιστάθμιση» όπως το Matrix της Nikon και το Evaluative της Canon. Βασικά είναι ένας αρκετά πολύπλοκος τύπος αυτόματης έκθεσης, όπου το κάδρο διαιρείται σε μικρότερα τμήματα τα οποία μετρούνται το καθένα ξεχωριστά, με τις τιμές των εκθέσεων το λογισμικό φτάνει σε κάποια τελική έκθεση βάση κάποιου αλγόριθμου το οποίο στη περίπτωση της Nikon βασίζεται σε πληροφορίες παρμένες από χιλιάδες αληθινές φωτογραφικές συνθέσεις.
Όλες οι μηχανές με αυτό τον τύπο φωτομέτρησης ενσωματώνουν λογισμικό κι ένα επεξεργαστή τα οποία είναι προγραμματισμένα να προσδιορίσουν τι είδους θέμα προσπαθείτε να φωτογραφίσετε, κάτω από ποιες συνθήκες φωτισμού και μετά να υπολογίσουν την αντίστοιχη αντιστάθμιση για τη σωστή έκθεση.
Είναι ειδικά σχεδιασμένα για γρήγορες φωτογραφίσεις κάτω από δύσκολες συνθήκες όπου ο φωτισμός συνέχεια αλλάζει όπως στο φωτορεπορτάζ, τη φωτογράφηση σπορ κι άγρια φύση. Κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν υπάρχει καλύτερος και γρηγορότερος τρόπος φωτομέτρησης. Όμως υπάρχουν φορές που αυτό το σύστημα μπορεί να γελαστεί και να χρειαστεί να επιλέξετε έναν άλλο τρόπο φωτομέτρησης για να έχετε περισσότερο έλεγχο της έκθεσης.
Center weighted metering (Φωτομέτρηση κεντρικά ζυγισμένη)Το σύστημα «κεντρικά ζυγισμένο» (center weighted) μπορεί να φανεί χρήσιμο για τη φωτογραφία δράσης, όπου το θέμα μας καλύπτει το περισσότερο μέρος του κάδρου. Αντίθετα με το σύστημα τύπου matrix όπου υπάρχει αυτόματη αντιστάθμιση εδώ ο φωτογράφος πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι η μέτρηση του φωτόμετρου δίνει μια σωστή έκθεση με προϋπόθεση ότι η εικόνα αποτελείται από τόνους μέσης τονικότητας (ισοδύναμο με 18% γκρί).
Το σύστημα center weighted συγκεντρώνει ένα μεγάλο μέρος της ευαισθησίας του στο μεγάλο κεντρικό κύκλο του κάδρου όπου υποτίθεται θα είναι και το κυρίως θέμα για τις περισσότερες λήψεις. Εδώ δεν υπάρχει αυτόματη αντιστάθμιση οπότε ο φωτογράφος πρέπει να αξιολογήσει ο ίδιος κατά πόσο να ρυθμίσει την έκθεση υπό ή υπέρ. Είναι σημαντικό το θέμα να καλύπτει κάτι παραπάνω από τον κεντρικό κύκλου στο σκόπευτρο κι αν αυτό ήταν αρκετά σκούρο τότε υπο-εκθέταμε ή αν ήταν αρκετά ανοιχτόχρωμο τότε υπερ-εκθέταμε.
Σήμερα πλέον λίγοι είναι αυτοί που το χρησιμοποιούν (καποιοι παλιοι φωτογραφοι πορτραιτων), όμως προτείνω να το δοκιμάσετε για μερικά κοντινά πορτραίτα και να συγκρίνετε τα αποτελέσματα και τις μετρήσεις μεταξύ αυτού και τη μέτρηση από το «μέσο όρο με αυτόματη αντιστάθμιση» για να πάρετε μια γεύση για τον άλλο τρόπο φωτομέτρησης που σας παρέχει η μηχανή σας. Κάποτε ήτανε πολύ διαδεδομένο και είχε αποτελεσματικότητα σε φωτογραφίες με μεγάλες αντιθέσεις όπως πορτραίτα και άγρια φύση στο κόντρα φως.
Spot metering (Φωτομέτρηση σποτ / σημείου)Για όσους έχουν μια μηχανή που τους παρέχει και φωτομέτρηση σποτ, ελπίζω να αναγνωρίζετε την αξία του. Είναι περισσοτερο ένα σύστημα ελεγχου παρα φωτομετρησης, το οποίο χρησιμοποιείται με περισσότερη σκέψη και με συγκεκριμένο σκοπό. Εδώ η όλη ευαισθησία του φωτόμετρου συγκεντρώνεται σε ένα μικρό σημείο στο κέντρο του κάδρου που συνήθως είναι λιγότερο από 3% της όλης επιφάνειας.
Όταν έχουμε δυνατό φως με μεγάλες αντιθέσεις και υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος χρησιμοποιούμε το σποτ για να μετρήσουμε επιλεκτικά το κοντράστ και για να δούμε πού θα πέσουν οι φωτεινοί τόνοι. Αν δεν ξεφεύγουν από τα όρια του φιλμ επιλέγουμε το μέσο όρο των μετρήσεων για την έκθεση μας.
Γενικώς καλό είναι να γνωρίζουμε πού θα πέσουν τα φωτεινά και σκιερά σημεία στη έκθεση που έχουμε επιλέξει. Δηλαδή, χρησιμοποιώντας το σποτ μετράμε κάτι που αντιστοιχεί με ένα μέσο γκρι τόνο (18%) και ρυθμίζουμε την έκθεση ανάλογα με το διάφραγμα που θέλουμε. Μετά τοποθετώντας το σημείο του σποτ σε ένα φωτεινό τόνο της εικόνας όπου επιθυμούμε να καταγραφεί κάποια λεπτομέρεια παρατηρούμε κατά πόσο ελαττώνεται η έκθεση και στη συνέχεια κουνάμε τη μηχανή τοποθετώντας το σημείο του σποτ σε ένα σκιερό τόνο όπου επιθυμούμε να καταγραφεί κάποια λεπτομέρεια. Αν τα φωτεινά και σκιερά σημεία είναι μέσα στο πλαίσιο των δυο στοπ το καθένα από το μέσο γκρι, τότε γνωρίζουμε ότι θα πάρουμε ένα καλό σλάϊντ με ισορροπημένη έκθεση.
Το σύστημα σποτ είναι ένα πολύ δυνατό εργαλείο ακρίβειας και θέλει κάποια εξάσκηση για να αποκτήσουμε την απαιτούμενη εμπειρία για τη σωστή χρήση του. Αν ο φωτογράφος επιλέξει να μετρήσει λάθος τόνο θα έχει άσχημα αποτελέσματα. Επίσης είναι ένα σύστημα το οποίο απαιτεί κάποιο χρόνο οπότε δεν είναι βολικό για φωτογραφίσεις όπου το φως αλλάζει συχνά ή για κινούμενα θέματα. Όμως προτείνω να το δοκιμάσετε για μερικά τοπία ή και πορτραίτα και να συγκρίνετε τα αποτελέσματα και τις μετρήσεις μεταξύ αυτού και τη μέτρηση από το Matrix για να πάρετε μια γεύση για τον άλλο τρόπο φωτομέτρησης που σας παρέχει η μηχανή σας
Τελευταία λέξη
Διαβάζοντας τα παραπάνω θα νόμιζε κανείς ότι συστήματα τύπου Matrix είναι αλάνθαστα, όμως παρόλο που προσπαθούν να προσδιορίσουν τί φωτογραφίζετε για να μπορέσουν στη συνέχεια να κάνουν την ανάλογη αντιστάθμιση υπάρχουν φορές που αυτή η αντιστάθμιση να μην είναι αρκετή ή άλλες φορές να είναι παραπάνω από αρκετή. Για το λόγο αυτό αν αυτές οι επιλογές υπάρχουν, σας παροτρύνω να τις δοκιμάσετε ανάλογα με την περίσταση για να μπορείτε καλύτερα να εκμεταλλευτείτε τις δυνατότητες της μηχανής σας.
ΥΓ: Είναι ένα παλιό άρθρο που αρχικά είχα γράψει το 1999 και μετά το είχα ανεβάσει και στο DPGR το 2005.
0 σχόλια:
Ανάρτηση Σχολίου