Εύκολα πορτραίτα!

Το πορτρέτο!
Αν ανοίξουμε ένα λεξικό, θα δούμε ότι η λέξη πορτρέτο (προσωπογραφία) σημαίνει τη ζωγραφική απεικόνιση των χαρακτηριστικών του προσώπου. Ένα φωτογραφικό πορτρέτο όπως το αντιλαμβανόμαστε εμείς σήμερα, είναι μια καλής ποιότητας εικόνα, η οποία όχι μόνο απαθανατίζει την φυσιογνωμία του ατόμου, δηλαδή το πώς φαίνεται, αλλά και κάτι από τον χαρακτήρα του, με ένα τρόπο συνήθως (αλλά όχι πάντα!) θεμιτό και ευχάριστο προς τον φωτογραφιζόμενο.

Βασικά, όποιος μπορεί να χειριστεί μια φωτογραφική μηχανή είναι σε θέση να τραβήξει και ένα πορτρέτο. Σίγουρα κάποιοι μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα από άλλους, όμως άσχετα με το επίπεδο γνώσεών σας, ο καθένας με λίγη βοήθεια μπορεί να τραβήξει καλά αν όχι εντυπωσιακά πορτρέτα. Σε αυτό το άρθρο θα σας μεταφέρω κάποια παραδείγματα για έμπνευση μαζί με λίγες συμβουλές τεχνικής φύσεως για να τραβήξετε καλύτερα πορτρέτα.

Δείτε τα παραδείγματα του άρθρου για να πάρετε ιδέες. Διαβάστε τις συμβουλές στα γρήγορα και μην προσπαθήσετε να τις ακολουθήσετε κατά γράμμα. Η φωτογράφηση πορτραιτων πρέπει να είναι ένα ευχάριστο γεγονός τόσο για το φωτογράφο όσο και για το φωτογραφιζόμενο. Οπότε μην πιέζετε τον εαυτό σας και εστιάστε στο να περάστε καλά.

Απλό στήσιμο με ένα φλας
Πολλοί λανθασμένα πιστεύουν ότι χρειάζονται μεγάλο και ακριβό εξοπλισμό για να φωτογραφίσουν ένα καλό πορτρέτο. Σίγουρα ένα εξοπλισμένο στούντιο προσφέρει κάποιες ανέσεις και ευκολίες, όμως δεν χρειάζεται. Ο ελάχιστος εξοπλισμός για ένα καλό πορτρέτο είναι ένα εύκολα μετακινούμενο φόντο, όπως ένα σεντόνι ή αλλιώς ένας τοίχος, μια φωτιστική πηγή με μαλακό φως (όπως ένα φλας με ένα μικρό softbox ή μια ομπρέλα) ως κύρια πηγή φωτισμού και προαιρετικα ένα reflector (ανακλαστήρα) για να φωτίσουμε τα σκιερά μέρη του θέματος. 

Μια μόνο φωτιστική πηγή. Ένα φλας με ομπρέλα.

Όμως μια πηγή φωτός είναι περιοριστικός και μπορεί πολλές φορές να φέρει σκληρά και ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Για αυτό οι περισσότεροι φωτογράφοι προτείνουν τουλάχιστον δυο πηγές για ένα κολακευτικό πορτρέτο. Αυτό δεν σημαίνει και δυο φλας, απλά δυο πηγές. Τη κύρια πηγή, η οποία καθορίζει το look του φωτισμού, και μια λιγότερη φωτεινή, δευτερεύουσα πηγή ως το fill που μαλακώνει τη σκιά του πρώτου φωτίζοντας την λίγο έτσι ώστε να παρουσιάσει λεπτομέρεια και να μην είναι εντελώς μαύρη.

Δυο φωτιστικές πηγές. Ένα φλας με ομπρέλα και ανάκλαση από τον απέναντι τοίχο.

Τοποθετήστε την κύρια πηγή φωτισμού (συνήθως ένα φλας) 45 μοίρες πάνω και 45 μοίρες στη μια πλευρά της μηχανής και μετά τοποθετήστε τη δεύτερη πηγή φωτισμού, αν είναι reflector, από την αντίθετη μεριά περίπου της πρώτης πηγής κι αν είναι secondary flash από την άλλη μεριά της μηχανής έτσι ώστε είτε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να φωτίσουν τα σκιερά μέρη του προσώπου. Πειραματιστείτε λίγο με τη θέση και το ύψος τόσο της κύριας πηγής όσο και της δευτερεύουσας πηγής.   

 

Δυο φωτιστικές πηγές. Ένα φλας με ομπρέλα και ανάκλαση από τον απέναντι τοίχο.

Πορτρέτο στα γρήγορα
Πολλές φορές θα χρειαστεί να φωτογραφίσετε στα γρήγορα καθώς φίλοι και συγγενείς θα απαιτήσουν μια φωτογραφία εδώ και τώρα. Ακολουθούν δυο καλές συμβουλές από τον επαγγελματικό  χώρο των φωτορεπόρτερ που αντιμετωπίζουν τέτοιες παρόμοιες καταπιεστικές καταστάσεις καθημερινά. Η πρώτη έχει να κάνει με την καλύτερη χρήση του φλας. Θα γνωρίζετε βέβαια ότι ο απευθείας φωτισμός του θέματος από το φλας τη μηχανής ισοπεδώνει τους τόνους και εξαφανίζει την όποια τρισδιάστατη υφή του θέματος. Έτσι αντί να είναι προσανατολισμένη η κεφαλή του φλας προς το θέμα, γυρίστε την προς το ταβάνι ή κάποιο κοντινό τοίχο για να φωτιστεί το θέμα από ανακλώμενο φως, το οποίο θα είναι πολύ πιο μαλακό και ελκυστικό και θα προσφέρει ένα πιο φυσικό και τρισδιάστατο αποτέλεσμα.

Σε αυτή τη φωτογραφία ο φωτογράφος επέλεξε να στήσει το ζευγάρι κοντά σε ένα άσπρο τοίχο για να τον χρησιμοποιήσει ως ανακλαστήρα.  Ο τοίχος είναι από τη πλευρά της γυναίκας και ο φωτογράφος έχει γυρίσει τη κεφαλή του φλας αριστερά προς τον τοίχο όπου η αντανάκλαση θα φωτίσει το ζευγάρι. Η διαφορά είναι ότι ο φωτισμός είναι πολύ πιο μαλακός και ταυτόχρονα τρισδιάστατος. 

Η δεύτερη συμβουλή έχει να κάνει με δύσκολες φωτιστικές συνθήκες όπως με το μεσημεριανό ήλιο, όπου εστιάζουμε στην καλύτερη τοποθέτηση του θέματος. Δηλαδή, αν δεν υπάρχει τρόπος να μαλακώσουμε το φωτισμό με ένα διάχυτα, τότε μετακινούμε το θέμα είτε σε κάποιο σκιερό μέρος είτε αντίθετα από τον ήλιο (φωτογραφίζουμε κόντρα), ώστε να μην φωτίζει απευθείας ο ήλιος το θέμα μας, αλλά να φωτίζεται από το μπλε ουρανό. 

Ο μεσημεριανός ήλιος ειδικά το καλοκαίρι, θέλει προσοχή καθώς το μεγάλο κοντράστ και οι σκληρές σκιές είναι αρνητικά στοιχεία σε ένα πορτρέτο. Εδώ ο φωτογράφος ζήτησε από το μοντέλο του να κολλήσει κυριολεκτικά στον τοίχο για να αξιοποιήσει τη σκιά, αφού ο ήλιος ήταν ακριβώς από πάνω τους. Βοήθησαν επίσης και οι άσπροι τοίχοι που χρησίμευσαν ως ανακλαστήρες.

Είναι γνωστό ότι το φως κατευθείαν από τον ήλιο δεν είναι ό,τι καλύτερο για πορτρέτα. Προβλήματα όπως hotspots και σκληρές σκιές στα μάτια και κάτω από τη μύτη είναι τα πιο κοινά. Σε αυτή την περίπτωση η καλύτερη λύση είναι το diffuser που τοποθετείτε ανάμεσα από τον ήλιο και το θέμα ή τοποθετούμε το θέμα μας σε ένα σκιερό μέρος. 

Μυστήριο και μοναδικότητα
Όταν κάνετε  διακοπές με την οικογένεια σας ή μια εκδρομή με φίλους, εκμεταλλευτείτε τις ενδιαφέρουσες τοποθεσίες που επισκέπτεστε. Μπορείτε να δημιουργήσετε μοναδικά πορτρέτα, αν βάλετε το θέμα σας να ποζάρει σε ασυνήθιστες τοποθεσίες. Έτσι, επισκέψεις σε σπηλιές, αρχαίους ναούς, ή και χιονισμένα δάση, όπως στο παράδειγμα, μπορούν να προσθέσουν μια ασυνήθιστη χροιά στο πορτρέτο σας. Δεν χρειάζεστε βέβαια μόνο ενδιαφέρουσες και μακρινές τοποθεσίες. Προσπαθήστε να σκεφθείτε τρόπους να προσθέσετε μυστήριο έτσι, ώστε να προκαλέσουν το θεατή και να τον αναγκάσουν να σταματήσει και να κοιτάξει για δεύτερη φορά. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, εκτός της ασυνήθιστης τοποθεσίας, ο φωτογράφος ζήτησε από το θέμα να ποζάρει με μια ασυνήθιστη γκριμάτσα για να δημιουργήσει κάτι που θα ξεφεύγει λίγο από το συνηθισμένο.  Βέβαια εσείς μπορείτε να αποφασίσετε για κάτι πολύ πιο ακραίο. Πολλές φορές έχουμε δει πορτρέτα όπου χρησιμοποιείται το body paint ή και το απλό αλεύρι για να προσθέσουν μυστήριο στα πορτρέτα. Το σίγουρο είναι ότι όσο πιο ασυνήθιστο είναι, τόσο πιο πολύ θα προκαλέσει το ενδιαφέρον. 

Αυτό το πορτραίτο προκαλεί το ενδιαφέρον πρώτον γιατί το χιονισμένο φόντο από μόνο του βοηθά να προσθέσει δράμα και ατμόσφαιρα αλλά και επειδή η μυτερή κουκούλα με το μαύρο γάντι παραπέμπουν σε μια άλλη εποχή ή σε μια άλλη πραγματικότητα.

Τι κοιτανε; Αυτη ειναι η απορια του θεατη. Δεν χρειαζεται το θεμα μας να κοιταει παντα μεσα στο φακό. Έτσι μπορείτε να προσθέστε πιο εύκολα λίγο μυστήριο στο πορτραίτο σας.

Αποφύγετε το παγωμένο βλέμμα
Τα πορτρέτα, όπου το θέμα σας απλά ποζάρει σαστισμένο και παγωμένο είναι ίσως κάτι που θα θέλετε να αποφύγετε. Γενικά είναι καλό να είστε εκτός από φωτογράφος και σκηνοθέτης, όπου δίνετε οδηγίες πλεύσης ή μάγος για να γίνετε "αόρατοι". Μην κρύβεστε πίσω από τη μηχανή, αλληλεπιδράστε με το θέμα σας. Πείτε ένα αστείο, αρχίστε μια συζήτηση, κάντε κάτι χαζό ή κωμικό, ή απλά πείτε στο θέμα σας τι να κάνει. Βέβαια θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε και λίγο τακτ. Αν έχετε πάει ταξίδι και έχετε βγει να φωτογραφίσετε στο δρόμο τους ντόπιους και το θέμα σας ποζάρει κοιτάζοντας το φακό, μην διστάσετε να τους φωτογραφίσετε επειδή εσείς θέλατε κάτι διαφορετικό. Τραβήξτε μια-δυο λήψεις και μετά ζητήστε τους να συνεχίσουν την εργασία τους, για να απαθανατίσετε τις πιο φυσικές τους στιγμές.

Αφού τράβηξα μερικές φωτογραφίες όπου τα παιδιά συνέχεια πόζαραν στο φακό, μετά από λίγο συνήθισαν τη παρουσία μου και κατάφερα να τραβήξω και μερικές φυσικές πόζες με τα παιδιά να παίζουν χωρίς να ενοχλούνται από τη παρουσία μου. .

 

Αντί να ποζάρει μέσα στο φακό, ο φωτογράφος ζήτησε να μάθει περισσότερα για τον κάβουρα που βρήκε στα βράχια της ακτής και κατάφερε αυτή την ζωντανή πόζα.

Environmental portrait
Με τα "Environmental portraits" ο φωτογράφος προσπαθεί να συνδυάσει το χώρο γύρω από το θέμα του έτσι, ώστε να μεταφέρει πληροφορίες που θα μιλήσουν για αυτό. Συνήθως τα Environmental portraits συμπεριλαμβάνουν το χώρο εργασίας του θέματος χωρίς αυτό να αποτελεί κανόνα. Το Environmental portrait στην ουσία είναι μια φωτογραφία που συμπεριλαμβάνει ένα στοιχείο κλειδί, το οποίο κλειδί μπορεί να είναι κάποιο σημαντικό αντικείμενο που έχει σχέση ή μαρτυράει κάτι από τη ζωή ή και του χαρακτήρα του θέματος. Δηλαδή μπορεί να έχει σχέση με κάποιο χόμπι τους, το αγαπημένο τους σπορ, τη δουλειά τους, την τέχνη τους, την αγάπη τους κλπ. Ρωτήστε  τους για ιδέες και προτάσεις που οι ίδιοι νομίζουν ότι καλύτερα αντιπροσωπεύουν το χαρακτήρα τους. 

Η φωτογραφία δεν χρειάζεται λεζάντα - το κορίτσι γνωρίζει και παίζει κιθάρα.

"Environmental portrait" μπορεί να είναι και μια φωτογραφία δρόμου, φωτογραφία ντοκουμέντο κ.α. Όπως και να τη χαρακτηρίσετε, δεν παύει να είναι ένα πορτρέτο.

Ένα προσεγμένο και σφιχτό κάδρο όπου απεικονίζεται μόνο το πρόσωπο και λίγο το αντικείμενο το οποίο τους απασχολεί αρκούν για να μιλήσει η φωτογραφία για τον άνθρωπο που φωτογραφίζετε.

Μερικά παραδείγματα ακόμα.

Να έχετε κατά νου τα όποια έντονα και ανεπιθύμητα χαρακτηριστικά, όπως μεγάλα αυτιά, μύτες κλπ. Για αυτούς με μεγάλες μύτες φωτογραφήστε τους κατά μέτωπο και με ένα μεγάλο τηλεφακό ο οποίος θα συμπιέσει τη προοπτική. Επίσης προσέχετε το φωτισμό, καθώς ο φωτισμός από το πλάι θα τονίσει μια μεγάλη μύτη.

Ένα εύκολο και γρήγορο στήσιμο είναι η τοποθέτησή σας μεταξύ μοντέλου και παραθύρου (και τα τρία σημεία σε μια ευθεία). Πολλοί φωτογράφοι τον αποφεύγουν αυτό τον φωτισμό επειδή δίνει φλατ αποτελέσματα, όμως αφαιρεί χρόνια και προσθέτει glamour στις γυναίκες. Δείτε πως αλλάζει το πρόσωπο γυρνώντας το θέμα πλάι στο φωτισμό (κάτω).  

   

Το διπλό πιγούνι μπορείτε να το εξαφανίζεται φωτογραφίζοντας το θέμα σας από ψηλά για να το υποχρεώσετε να κοιτάξει προς τα πάνω.

Με μικρά παιδιά καλό είναι να αποφεύγεται να τα φωτογραφίζετε από ψηλά. Κατεβείτε στο δικό τους ύψος ή και πιο χαμηλά για πιο ενδιαφερουσα πορτραιτα.