ΑΠΟΘΗΚΗ

Το πλατόνι της Λήμνου

2012-01-24T13:01:00.057+02:00

Πλησιάζει εφτά το απόγευμα και παρότι ο ήλιος είναι χαμηλά, ήδη γίνονται αισθητές οι καυτές του ακτίνες. Κουβαλάω τρίποδο και φωτογραφική μηχανή και σκαρφαλώνω τις πλαγιές του παλιού κάστρου της Λήμνου σε αναζήτηση ενός καλού πορτρέτου ελαφιού. Στα εκατό μέτρα μπροστά μου βλέπω ένα θηλυκό να απομακρύνεται σιγά-σιγά , ενώ το ακολουθούν τρία μικρά. Πιο πέρα υπάρχουν κι άλλα θηλυκά με μικρά να βόσκουν. Όμως η κούραση και ο ιδρώτας με υποχρεώνουν να ακουμπήσω κάτω το τρίποδο και να ξεκουραστώ λίγο. Καθώς αναλογίζομαι τον καλύτερο τρόπο για να τα πλησιάσω, ακούω ένα πολύ δυνατό γδούπο, ξαφνιάζομαι και γυρνάω το κεφάλι μου προς εκείνη την κατεύθυνση, αλλά δεν βλέπω τίποτα. Σαν την κουκουβάγια, όραση και ακοή μένουν καρφωμένα εκεί, γιατί υποψιάζομαι ότι μπορεί να γίνεται μάχη μεταξύ δυο αρσενικών. Και εκείνη τη στιγμή ακούω να κατρακυλούν πέτρες και άλλα βαριά πράγματα εκατό μέτρα μπροστά μου από μια κατακόρυφη πλαγιά. Ρίχνω το τρίποδο στον ώμο και αρχίζω να τρέχω σαν τρελός…

Τα "άλλα" ελάφια της Ελλάδας

Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκπλήσσονται όταν ακούν ότι στην Ελλάδα υπάρχουν άγρια και ελεύθερα ελάφια σε μέρη όπως τη Ροδόπη και τη Χαλκιδική και σε νησιά όπως τη Ρόδο, τη Λήμνο και την Αίγινα. Όμως το στόμα κυριολεκτικά μένει ανοιχτό, όταν μαθαίνουν ότι κάποιοι τυχεροί Αθηναίοι είδαν άγρια ελάφια του είδους Cervus elaphus ακόμη και χαμηλά στην Πάρνηθα, κοντά στο πάρκινγκ του τελεφερίκ.

Ως Αθηναίος και συχνός επισκέπτης της Πάρνηθας, όταν πρωτοάκουσα για τα ελάφια, θεώρησα την πληροφορία αβάσιμη και μια απλή ανάμνηση του παρελθόντος. Όμως γνωστοί και φίλοι επέμεναν ότι τα είχαν δει, οπότε πήρα τα βουνά και άρχισα να ψάχνω για τα ελάφια, ώσπου μια μέρα τα είδα. Βέβαια αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος πάει βόλτα στο καζίνο θα δει ελάφια. Ο εθνικός δρυμός της Πάρνηθας καλύπτει μια μεγάλη έκταση περίπου 240.000 στρεμμάτων και επειδή ο αριθμός των ελαφιών πρέπει να είναι αρκετά μικρός οι πιθανότητες να δείτε ελάφι είναι ακόμη μικρότερες. Αν φανείτε όμως τυχεροί, δείξτε την ευαισθησία σας και μην προσπαθήστε να τα πλησιάσετε - απλά χαρείτε τη στιγμή που σας χαρίζουν. Έτσι εν έτει 2006 μαθαίνουμε ότι τα ελάφια της Πάρνηθας υπάρχουν, όμως δεν προσφέρονται για φωτογράφηση (λόγω της σπανιότητας της εμφάνισης τους).

Αντίθετα τα ελάφια της Λήμνου, τα πλατόνια, όπως είναι η κανονική τους ονομασία, είναι πιο προσβάσιμα και αυτό επειδή η αναλογία της έκτασης γης που καταλαμβάνουν με τον αριθμό του πληθυσμού τους είναι μεγάλη, άρα και η περίπτωση να τα δούμε, να τα χαρούμε και να τα φωτογραφήσουμε αυξάνεται σημαντικά. Επίσης το πλατόνι, κατά κοινή ομολογία, είναι πολύ πιο όμορφο και χαρισματικό από την άγρια όψη του Cervus elaphus. Με αυτά κατά νου αποφάσισα να ετοιμάσω τον εξοπλισμό μου και να πάω να τα δω από κοντά. Βέβαια όπως οφείλει κάθε φωτογράφος άγριας φύσης, πριν ξεκινήσω το ταξίδι μου για Λήμνο, έπρεπε πρώτα να κάνω μια έρευνα για να εμπλουτίσω τις γνώσεις μου για τα όμορφα αυτά θηλαστικά.

Το πλατόνι
Το πλατόνι υπάρχει πολλά χρόνια στην Λήμνο, όμως είχε αρχικά εισαχθεί από την Ρόδο, όπου θεωρείται ως σύμβολο του νησιού. Όσοι έχουν πάει στη Ρόδο ή έχουν δει τα διάσημα καρτ-ποσταλ του λιμανιού θα θυμούνται τα δύο αγάλματα ελαφιών που είναι τοποθετημένα πάνω σε κίονες, στις δύο πλευρές της εισόδου του παλιού λιμανιού. Σήμερα το είδος dama-dama είναι ένα από τα λίγα είδη ελαφιών της Ευρώπης που διασώζονται μέχρι σήμερα.

Το πλατόνι, κατά κοινή ομολογία, είναι πολύ πιο όμορφο και χαρισματικό από την άγρια όψη του Cervus elaphus που θυμίζει περισσότερο το αμερικάνικο moose με τις δυσαναλογίες της κεφαλής.

Ευτυχώς για το είδος η εισαγωγή του ελαφιού ήταν επιτυχής, αφού το ήσυχο και φιλικό περιβάλλον που τους προσφέρει η χερσόνησος με το παλιό πέτρινο βυζαντινό κάστρο προφανώς τους βοήθησε να αυξήσουν το πληθυσμό τους, με συνέπεια σήμερα αυτός να κυμαίνεται σταθερά γύρω στα 100 με 150 άτομα. Ο χώρος του κάστρου είναι μεγάλος και προσφέρει αρκετά σημεία για την απομόνωση τους. Τα ζώα αυτά είναι άγρια και ελεύθερα και δεν υπάρχει κάποιος τεχνητός περιορισμός. Έτσι, ενώ περιορίζονται από μόνα τους στη χερσόνησο του παλαιού Κάστρου, κατά τους χειμερινούς μήνες έχουν βρεθεί άτομα και σε άλλα μέρη του νησιού. Είναι σίγουρο ότι έχουν συνηθίσει τον άνθρωπο ως κάποιο βαθμό, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορείτε να τα πλησιάσετε εύκολα.

Το καλοκαίρι το τρίχωμα του πλατονιού παίρνει μια όμορφη καστανοκόκκινη απόχρωση και είναι εμφανείς οι άσπρες βούλες που τρέχουν κατά μήκους της ράχης και στα καπούλια.

Το πλατόνι (dama-dama) μοιάζει ελάχιστα με το ελάφι της Πάρνηθας, καθώς είναι μικρότερο και πολύ ομορφότερο. Οι σωστές αναλογίες του πλατονιού το κάνουν κομψό, ενώ το ελάφι Cervus elaphus θυμίζει περισσότερο το αμερικάνικο moose με τις δυσαναλογίες της κεφαλής. Το μέγεθος του πλατονιού κυμαίνεται γύρω στα 1.8μ με ένα βάρος περίπου τα 90 κιλά, με τα ώριμα αρσενικά να είναι συνήθως μεγαλύτερα και βαρύτερα. Επί πλέον τα αρσενικά ξεχωρίζουν από τα όμορφα κέρατα που φέρουν, τα οποία είναι τέλεια σε συμμετρία και δυνατά. Αυτά πρωτοεμφανίζονται κατά τον έβδομο μήνα ζωής και πέφτουν κάθε χρόνο τον Μάιο για να ξαναφυτρώσουν και να είναι πλήρως αναπτυγμένα το Σεπτέμβριο.

Στις άκρες είναι πεπλατυσμένα και γι’ αυτό και η ονομασία «πλατόνι». Ζευγαρώνει από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Οκτώβριο και κατά τον Μάιο με Ιούνιο γεννά ένα μικρό, το οποίο μετά από 2-3 μέρες μπορεί να ακολουθήσει τη μητέρα του, που είναι πολύ στοργική. Είναι φυτοφάγο, οπότε τρώει χόρτα, κλαδιά και φύλλα από διάφορα δέντρα. Όμως, επειδή το κλίμα το καλοκαίρι είναι αρκετά ξερό και ζεστό στη Λήμνο, με συνέπεια να λιγοστεύει η τροφή, ο δήμος της Μύρινας φροντίζει να υπάρχουν ταΐστρες και ποτίστρες για να μην αναγκάζονται τα ζώα να τρώνε τους φλοιούς από τα δέντρα ή να απομακρύνονται από τη χερσόνησο σε αναζήτηση τροφής και νερού αλλού.

Σχηματίζουν αγέλες, στην καθεμιά από τις οποίες ένα αρσενικό ηγείται της ομάδας προσέχοντας τα θηλυκά και τα μικρά. Όταν κινούνται συνήθως βρίσκονται το ένα πίσω από το άλλο και επηρεάζονται εύκολα από τις κινήσεις άλλου μέλους. Έτσι αν κάποιο φοβηθεί, όλα τρομάζουν ή αν ένα δείξει θάρρος, παίρνουν θάρρος όλα. Τα μικρά αρσενικά μαζί με τα θηλυκά και με τα νεογέννητα μένουν συνήθως ενωμένα σε κοπάδια, ενώ όσο μεγαλώνουν τους αρέσει περισσότερο η μοναξιά.

Γύρω στον Οκτώβριο εμφανίζονται τα ώριμα αρσενικά στο κοπάδι διώχνοντας τα νεαρά αρσενικά, τα οποία όμως δεν απομακρύνονται σε μεγάλες αποστάσεις αλλά τριγυρνούν γύρω από το κοπάδι των θηλυκών. Έτσι τα αρσενικά συχνά παλεύουν μεταξύ τους για την κατάκτηση της αγέλης και αυτό δεν περιορίζεται μόνο τον Οκτώβριο, καθώς πολλές φορές η μάχη μπορεί να γίνει και σε άλλες εποχές. Ενώ τις περισσότερες φορές στις μάχες σημειώνονται από τρεις ως τέσσερις συγκρούσεις, κάποιες φορές οι μάχες μπορούν να έχουν πολύωρη διάρκεια και να γίνουν πολύ βίαιες με θανατηφόρα αποτελέσματα.

Τα αρσενικά ξεχωρίζουν από τα όμορφα κέρατα που φέρουν, τα οποία είναι τέλεια σε συμμετρία και δυνατά.

Όπως τα περισσότερα ζώα, έτσι και το πλατόνι έχει τις εποχές του. Δηλαδή το καλοκαίρι το τρίχωμα του παίρνει μια όμορφη καστανοκόκκινη απόχρωση και είναι εμφανείς οι άσπρες βούλες που τρέχουν κατά μήκους της ράχης και στα καπούλια, ενώ το χειμώνα χάνονται οι βούλες και το τρίχωμα αλλάζει σε μια γκρίζο-καστανή απόχρωση. Την εμφάνισή τους επηρεάζει και η ηλικία, αφού τα νεαρά έχουν πιο ζωηρά χρώματα, ενώ το αντίθετο ισχύει για τα γερασμένα . Συμπεραίνουμε επομένως ότι η καλύτερη εποχή για να δούμε τα πλατόνια από κοντά ντυμένα με το καλύτερο τους τρίχωμα είναι το καλοκαίρι, εφόσον βέβαια είμαστε πρόθυμοι μέσα στη ζέστη του καλοκαιριού να περπατήσουμε και να σκαρφαλώσουμε τους λόφους όπου ζει. Με αυτές τις λίγες πληροφορίες και με πολύ όρεξη αποφάσισα να πάω να δω από κοντά ελάφια της Λήμνου. Δεν σας κρύβω ότι την πρώτη φορά που ανέβηκα το λόφο του κάστρου, θεώρησα ότι τα πλατόνια θα είναι ήμερα και μια εύκολη υπόθεση για να τα φωτογραφίσω ( πόσο λάθος έκανα!).

Αύγουστος 2002, Λήμνος
…Καθώς τρέχω προς το μέρος από όπου έρχονται οι θόρυβοι, ακούω πέτρες να κατρακυλούν , ενώ ο αντίλαλος γίνεται πιο δυνατός από τα γυμνά βράχια. Στο τέλος της πλαγιάς πριν από ένα δασάκι, βλέπω να σηκώνεται ένα νέφος από χώμα και σκόνη πίσω από ένα βραχώδες ύψωμα. Συνειδητοποιώ ότι ένα ζευγάρι αρσενικών, καθώς πάλευαν 20μετρα πιο ψηλά, έπεσαν από την κορυφή των βράχων. Ακόμη τρέχω να φτάσω στο σημείο και αρχίζω να ακούω το γνωστό «κλανκ» των συγκρουόμενων κεράτων.

Εικόνα 8: Η μάχη των αρσενικών μπορεί μερικές φορές να είναι πολύ βίαιος
Εκείνη τη στιγμή έχω ορατότητα και τα βλέπω να κοντράρονται. Απίστευτο, και όμως αυτά τα μεγάλα και βαριά ζώα των 100 κιλών έπεσαν, κατρακύλησαν, τσακίστηκαν και τώρα παλεύουν σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Μόνο το ένα φαίνεται να έχει κάποιες πληγές. Ανοίγω τα πόδια στο τρίποδο, το στήνω και εστιάζω τη μηχανή. Αμέσως αρχίζω τις λήψεις. Η μάχη είναι πολύ σκληρή και ενώ ο πιο δυνατός σπρώχνει τον αδύνατο αντίπαλο του και πάλι προς ένα γκρεμό, εκείνη τη στιγμή εμφανίζεται ένα τρομαγμένο θηλυκό και τρέχει για να αποφύγει τη μάχη. Την ίδια στιγμή ο πληγωμένος και αδύνατος πλέον υποχωρεί και απομακρύνεται, ενώ ο νικητής με κοιτάει καλά-καλά, καθώς παίρνει τις ανάσες του. Έχω μείνει με το στόμα ανοιχτό, καθώς αναρωτιέμαι πώς επέζησαν μετά από αυτή τη μεγάλη πτώση. Το σίγουρο είναι ότι αυτά τα πλάσματα είναι τόσο δυνατά όσο και όμορφα. Ελπίζω μόνο να υπάρχει για πάντα η αγάπη των ντόπιων γι’ αυτά τα ζώα, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η όμορφη ύπαρξη τους και για μας τους τουρίστες.

Την πρώτη φορά που ανέβηκα στο κάστρο, θεώρησα ότι τα πλατόνια θα είναι ήμερα και μια εύκολη υπόθεση για να τα φωτογραφίσω ( πόσο λάθος έκανα!)

Πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Camper & Travel Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2006

Θα υπάρχουν οι DSLR στο μέλλον; ή μονο Smartphone's!

2012-01-08T18:34:00.037+02:00

Ετήσιο Συνέδριο 6Sight 2011

Είχα την ευκαιρία να μιλήσω με ένα φίλο από την Αμερική που επισκέφτηκε το τελευταίο ετήσιο συνέδριο της 6sight, όπου θεματολογία είναι πάντα οι μελλοντικές τεχνολογίες του κόσμου του imaging. Ένας από τους κυριότερους ομιλητές ήταν ο Vincet Laforet, ο πρώην μόνιμος φωτογράφος της New York Times που έγινε πιο ευρέως γνωστός σχεδόν σε μια μέρα το 2008 όταν τράβηξε το φημισμένο "Reverie" βίντεο, το πρώτο σε full HD 1080 χρησιμοποιώντας μια Canon EOS 5D II. Ο Laforet δήλωσε ότι για 80% των προσωπικών του εικόνων χρησιμοποιεί πια ένα iPhone 4 "Η ποιότητα είναι πέρα από ικανοποιητική - Είναι καλύτερη από ότι σου έδινε μια DSLR πριν 10 χρόνια!"

Μια ιδιαίτερη οικογενειακή στιγμή απαθανατίζεται για πάντα με ένα Nokia κινητό και λίγη εσωτερική επεξεργασία!

Κατά τη διάρκεια του διημέρου συνεδρίου η επαναλαμβανόμενη ανεπίσημη θεματολογία ήταν πως τα Smartphone's έχουν αρχίσει να εισχωρούν στην αγορά των κομπακτ μηχανών. Ειδικοί αναλυτές της φωτογραφικής βιομηχανίας εικάζουν ότι μέχρι το 2014, το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού θα έχουν στην κατοχή τους ένα Smartphone. Ακόμα και σήμερα περισσότερες εικόνες λαμβάνονται με Smartphone's από ότι με όλες τις άλλες φωτογραφικές συσκευές μαζί. Είπαν ότι βρισκόμαστε σε μια καμπή, όπου ο περισσότερος κόσμος δείχνει τις φωτογραφίες του είτε online, ή σε tablets, Smartphone's κ.α. σύγχρονες συσκευές χωρίς να ξοδεύονται για εκτυπώσεις. Ωστόσο εικάζουν επίσης ότι στο μέλλον, όλο και περισσότερος κόσμος θα αρχίζει να χρησιμοποιεί υπηρεσίες όπως τα photobook ή ειδικές εκτυπώσεις σε κούπες, μπλούζες κλπ.

Στο συγκεκριμένο συνέδριο όπου οι επισκέπτες είναι στη πλειοψηφία τους εκπρόσωποι μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών του imaging (όπως Panasonic, Samsung, και Kodak ή και εταιρειών ανάπτυξης λογισμικού όπως τη Scalado), και που στο παρελθόν μας είχαν παρουσιάσει αρκετές νέες τεχνολογίες, το φετινό συνέδριο του 2011 είχε να μας δείξει μόνο νούμερα που έδειχναν ξεκάθαρα την ραγδαία ανάπτυξη των Smartphone's.

Με ένα Smartphone και ένα δωρεάν πρόγραμμα επεξεργασίας, όπως το Pixlr-o-matic, μπορεί κανείς πολύ γρήγορα και εύκολα να ανεβάσει στο φωτογραφίες του στο Φατσοβιβλίο.

Νέες τεχνολογίες με μεγάλες υποσχέσεις!

Βέβαια, το ότι δεν υπήρχαν στο συνέδριο νέες τεχνολογίες δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν. Υπάρχουν πολλές, που θα είναι σύντομα κοντά μας, όπως η μηχανή της Lytro Light Field που σου επιτρέπει να εστιάσεις αφού έχεις πάρει τη λήψη, και την τεχνολογία της Pelican Imaging που χρησιμοποιεί μια συστάδα 25 μικροσκοπικών φακών αντί για μόνο ένα φακό στα Smartphone's. Μια άλλη εταιρεία που συζητιέται πολύ τελευταία στο χώρο του Imaging είναι η Scalado. Μπορεί να μην την έχετε ξανακούσει, αλλά είναι πολύ γνωστή στο χώρο του Imaging και σε λίγο καιρό θα έχει δικό της λογισμικό σε πάνω από 1 δισ Smartphone's. Έχει παρουσιάσει αρκετές μελλοντικές τεχνολογίες, μια από τις οποίες είναι η ικανότητα μετά από πολλαπλές λήψεις ενός γκρουπ ανθρώπων, να προσθέσει τα πρόσωπα εκείνα που βγήκαν καθαρές και με τις σωστές εκφράσεις στη τελική φωτογραφία. Κάθε μέρα ακούγονται όλο και πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα!

Και όταν ακούς για τα τεράστια ποσά που επενδύονται για την έρευνα και ανάπτυξη των Smartphone's έναντι της σχεδόν ανύπαρκτης επένδυσης για τα κόμπακτ, τότε σε συνδυασμό τα νούμερα που ανέφερα παραπάνω αρχίζεις και καταλαβαίνεις ότι τα Smartphone's πια έχουν καταφέρει να αντικαταστήσουν τις κλασσικές φωτογραφικές μηχανές στο χώρο των οικογενειακών στιγμιότυπων, και όχι μόνο!

Και αναρωτιέμαι εγώ τώρα που πλησιάζει το τέλος του 2011, που είναι οι δυο μεγάλες εταιρείες Canon και Nikon και ποια η συμμέτοχη τους στο νέο κόσμο των Smartphone's; Θα συνάψουν συνεργασίες με κάποιες από τις γνωστές εταιρείες τηλεφωνίας; ή θα τους ανταγωνιστούν με κάποια άλλη συσκευή;

Τι βλέπω; Σε μερικά χρόνια από τώρα μια DSLR θα είναι πανάκριβη και προσιτή μόνο σε επαγγελματίες που θα μπορούν να δικαιολογήσουν μια τέτοια επένδυση και ο υπόλοιπος κόσμος της φωτογραφίας, ερασιτέχνες, σοβαροί και μη, να έχουν κατασταλάξει σε μικρότερες μηχανές Mirroless με μικρούς ή μεσαίους αισθητήρες και τον οικογενειάρχη στα Smartphone's για τα οικογενειακά στιγμιότυπα.

Επίλογος

Βέβαια μη πάρετε λάθος μήνυμα, μπορεί για τις περισσότερες περιπτώσεις η ευκολία να προτιμάται έναντι της ποιότητας ή πιστότητας, όμως για σημαντικές εκδηλώσεις όπως ένας γάμος, η πιστότητα και η ποιότητα πάντα θα κερδίζουν έναντι της ευκολίας !

Με ένα Smartphone και ένα δωρεάν πρόγραμμα επεξεργασίας, όπως το Pixlr-o-matic, μπορεί κανείς πολύ γρήγορα και εύκολα να ανεβάσει στο φωτογραφίες του στο Φατσοβιβλίο

Ο πιο γλυκός επιθετικός

2012-01-02T13:28:00.012+02:00

Κοκκινολαίμης- έχει μέγεθος σπουργιτιού και ξεχωρίζει για το σκούρο
πορτοκαλοκόκκινο στήθος και πρόσωπο. Τον βλέπουμε κυρίως το χειμώνα.

Η προετοιμασία

Τραβώ την κουρτίνα και έξω όλα έχουν ασπρίσει. Το σίγουρο είναι ότι ο υδράργυρος είναι υπό του μηδενός και ελπίζω η κρατική μηχανή να είναι ήδη στο πόδι και να ανοίγει τους δρόμους. Οι τσάντες μου είναι έτοιμες από το προηγούμενο βράδυ, το μόνο που μένει είναι οι επαναφορτιζόμενες μπαταρίες. Αρχίζω να ιδρώνω λίγο, καθώς το βαρύ ντύσιμο μέσα αρχίζει να με επηρεάζει. Καλσόν μέσα από τα ski-pants, διπλές κάλτσες, μπότες Gore-tex, ισοθερμικά εσώρουχα, fleece, και τι δεν κουβαλώ πάνω μου. Ακόμη και τα ονόματα είναι βαριά: Sportiva, Mountain Hardware, Eider, Columbia, Northface, Bolle, Patagonia… Αν ήταν να με ληστέψουν θα τους ήταν πιο κερδοφόρο να με γδύσουν παρά να μου πάρουν το πορτοφόλι.

Οι σκέψεις μου διακόπτονται από το κτύπημα του τηλεφώνου – σύνθημα από τον οδηγό της αποστολής ότι έφτασε. Φοράμε τα μπουφάν μας, φορτωνόμαστε τις τσάντες και κατεβαίνουμε κάτω στην είσοδο του κτιρίου. Εκεί συνειδητοποιώ πόσο χιόνι πραγματικά έριξε κατά τη διάρκεια της νύχτας. Με δυσκολία περπατάμε στο πεζοδρόμιο καθώς είμαστε οι πρώτοι που διανύουμε το φρεσκο-στρωμένο χιόνι. Για μέσα στην πόλη, το κρύο είναι πραγματικά τσουχτερό. Ο ήλιος δεν πρέπει να έχει ακόμη σηκωθεί πάνω από τον ορίζοντα και δεν θέλω να σκέπτομαι τι λέει το θερμόμετρο. Πριν σκαρφαλώσω στο τζιπ, κοιτώ προς το βορρά και βλέπω στο βάθος ξαστεριά. Άρα, αν επικρατήσουν οι βοριάδες, όπως είπαν οι μετεωρολόγοι εχθές το βράδυ, τότε θα έχουμε λιακάδα και ηλιοφάνεια. Αυτό θα ήταν ο τέλειος συνδυασμός μετά από μια ολονύχτια χιονοθύελλα.

Ακόμη και πάνω στο χιόνι ο Κοκκινολαίμης όλο και κάτι θα βρει. … ψίχουλα ίσως;

Στόχος μας, ο Κοκκινολαίμης

Ο κοινός Κοκκινολαίμης είναι ένα μικρόσωμο πουλί που δε χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις , αφού οι περισσότεροι το γνωρίζουν αρκετά καλά. Το μήκος δεν ξεπερνά τα 14εκ. και το επιστημονικό του όνομα Erithacus rubecula, παραπέμπει στο πορτοκαλοκόκκινο στήθος, το οποίο επιδεικνύει, καθώς στέκεται καμαρωτός υπερασπίζοντας την περιοχή του. Με τα πρώτα κρύα του χειμώνα γεμίζει τα πάρκα των πόλεων. Το καλοκαίρι περιορίζεται σε μεγαλύτερο υψόμετρο και δεν ανέχεται την παρουσία ατόμου του ίδιου είδους στην περιοχή του. Χειμώνα-καλοκαίρι ο Κοκκινολαίμης, ιδρύει επικράτειες, τις οποίες υπερασπίζει σθεναρά από εισβολείς και διεκδικητές, γι’ αυτό και θα ακούσουμε το τραγούδι του όλο το χρόνο. Το παράδοξο είναι ότι το χειμώνα κελαηδά και το θηλυκό, που επιθυμεί κι αυτό να έχει μια επικράτεια δική του! Έτσι, σε κάθε σημείο βλέπουμε μόνο έναν Κοκκινολαίμη, εκτός από την αναπαραγωγική περίοδο. Ο Εθνικός Κήπος, λόγω των ιδανικών συνθηκών του, είναι από τα πρώτα μέρη της Αθήνας που υποδέχονται τους χειμωνιάτικους Κοκκινολαίμηδες. Είναι επίσης από τα ελάχιστα πεδινά μέρη όπου μπορούμε να τους εντοπίσουμε ακόμη και το καλοκαίρι.

Το μικρό ρυάκι με το χιονόνερο ξεσκεπάζει τη γη, για να φανερώσει τροφή για τον Κοκκινολαίμη.

Αν και μικρόσωμος, στο μέγεθος του σπουργιτιού, δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητος αφού δε διστάζει να πλησιάσει σε απόσταση αναπνοής τους ανθρώπους. Ειδικά το χειμώνα, διακρίνεται, για την πολύ τολμηρή συμπεριφορά του, που μας επιτρέπει να τον πλησιάσουμε πολύ κοντά! Το λεπτό ράμφος του προδίδει την προτίμηση του στα έντομα, μολονότι τρέφεται και με καρπούς. Ψάχνει για έντομα στο έδαφος ή στέκεται και παραμονεύει σε κάποιο κλαδί, εφορμώντας την κατάλληλη στιγμή για να αρπάξει τη λεία του. Γεννά 4-6 αυγά σε μια καλά κρυμμένη και θολωτή φωλιά, συνήθως μέσα στα δάση. Την επώαση αναλαμβάνει το θηλυκό αλλά η ανατροφή των νεοσσών γίνεται και από τους δύο γονείς. Μερικά αρσενικά είναι…δίγαμα, ζευγαρώνουν δηλαδή με δύο θηλυκά! Φωλιάζει σε τρύπες τοίχων, δέντρων, όχθες, κονσερβοκούτια κ.τ.λ.

Ο φίλος και συνταξιδιώτης, Γιώργος Καραχάλιος εν ώρα υπηρεσίας!

Η αποστολή

Αν μέχρι τώρα φανταζόσαστε αυτά που σας διηγούμαι ως κάποια μεγάλη αποστολή του National Geographic σε κάποιο ορεινό χωριό, έχετε πέσει έξω. Απλά η γυναίκα μου κι εγώ μαζί με τον κουνιάδο μου τον Γιώργο αποφασίσαμε να ξεκινήσουμε νωρίς για μια βόλτα στη Πάρνηθα, πριν κλείσουν οι δρόμοι από τους υπόλοιπους Αθηναίους, για να φωτογραφήσουμε τους κοκκινολαίμηδες στο χιόνι – κάτι που έχουμε ξανακάνει το προηγούμενο χρόνο, όταν είχε ξαναχιονίσει. Έχουμε φτάσει στο ύψος του τελεφερίκ πριν κλείσει το δρόμο η τροχαία και έτσι συνεχίζουμε την ανηφόρα ανενόχλητοι. Το Lada Niva δεν δείχνει να νοιάζεται για το χιονόνερο και τον πάγο στο δρόμο. Όταν πλέον φτάνουμε στο μυστικό μας μέρος, η θερμοκρασία έξω είναι -4 βαθμούς. Την τελευταία φορά που ένιωσα τέτοιο τσουχτερό κρύο ήταν πριν μερικά χρόνια στην Κατάρα.

Για δυο συνεχόμενα χρόνια στην Αθήνα το χιόνι έπεσε χοντρό.

Έξω από το αμάξι ντυνόμαστε και φορτωνόμαστε τα πράγματα μας. Το σημείο που θέλουμε να πάμε είναι περίπου ένα χιλιόμετρο από δω. Είναι ένα ξέφωτο μέσα στο δάσος, όπου σχηματίζεται ένα ρυάκι κάθε φορά που χιονίζει και μαζεύονται εκεί αρκετά πουλιά και ζώα, επειδή το νερό κρατεί τη γη γυμνή. Άρα βρίσκουν πιο εύκολα τροφή, όπως σκουλήκια, σκαθάρια, χόρτα , σπόρους κι αλλά. Δίπλα από το προσωρινό ρυάκι είναι ένα μεγάλο πεύκο, από τα λίγα σε αυτό το υψόμετρο, και κάτω από αυτό ακουμπάμε τον εξοπλισμό μας. Στήνω μαζί με το Γιώργο τα τρίποδα, καθώς η Τασούλα ετοιμάζει ένα ζεστό καφέ. Ευτυχώς το έδαφος κάτω από το πυκνό φύλλωμα του πεύκου δεν έχει σχηματίσει πάγο και καθαρίζεται εύκολα, αποκαλύπτοντας το «ζεστό» χώμα. Σε συνδυασμό με το καιρό που φαίνεται να καλυτερεύει η παραμονή μας εκεί φαίνεται ότι θα είναι ευχάριστη.

Ο επιθετικός περιεργαζόμενος τον τρελό φωτογράφο

Το πιο άγριο πουλί

Βέβαια μην νομίζετε ότι εδώ ήρθαμε για πικνίκ. Με το Γιώργο παίρνουμε σοβαρά το χόμπι μας και στόχος της αποστολής είναι να προσπαθήσουμε να αποτυπώσουμε τις άγριες διαθέσεις του κοκκινολαίμη. Βλέπετε ο κατά τ’ άλλα γλυκούλης είναι και πολύ εδαφικός, με αποτέλεσμα να μην δέχεται να μοιράζεται την περιοχή του με άλλους κοκκινολαίμηδες. Έχω δει να κάνει επίθεση σε άλλα πουλιά, ακόμη και σε τσίχλα, που είναι πολύ μεγαλύτερη από τον ίδιο. Για ένα τόσο δα μικρό πουλί που τρέφεται με σπόρους και σκουληκάκια, ο κοκκινολαίμης πρέπει να είναι από τα πιο άγρια μικρά πουλιά. Το πουλάκι αυτό έχει πολύ τσαμπουκά, και τέτοια συμπεριφορά που προσωπικά δεν έχω ξαναδεί σε άλλο πουλί, εκτός από κάποια ντοκιμαντέρ με τις μαχόμενες κότες στα παράνομα cock-fights. Όταν ορμάει, επιτίθεται με τεντωμένα πόδια και νύχια και στην κυριολεξία γαντζώνει τον αντίπαλο. Ο θόρυβος από τα τσιρίγματα είναι έντονος και πολλές φορές βλέπεις και πούπουλα να αερίζονται πίσω από τις γρήγορες βουτιές τους. Όταν ο ηττημένος που έχει χάσει και τα περισσότερα πούπουλα αποχωρήσει, τότε ο νικητής στέκεται σε κάποιο ψηλό σημείο κοντά στο έδαφος και μας παρατηρεί. Είναι η στιγμή που παίρνουμε κι εμείς μια γρήγορη ανάσα και συνεχίζουμε να τον ακολουθούμε με το φακό, στην προσπάθεια μας να απαθανατίσουμε κάποιες καλές πόζες. Τα αποτελέσματα της αποστολής μπορεί να μην ήταν τα αναμενόμενα, όμως είμαι ευχαριστημένος, έστω και με τη μια θολή εικόνα που μου χάρισαν.

Εικόνα 6: Και η εικόνα για την οποία σηκώθηκα τόσο νωρίς εκείνο το κρύο πρωινό.

Η Πάρνηθα

Τα χιόνια δεν κράτησαν πολύ και όταν ξανανέβηκα στη Πάρνηθα το τοπίο είχε πάρει πάλι την παλιά γνώριμη φορεσιά της. Πήγαμε στο πεύκο αλλά οι κοκκινολαίμηδες δεν πλησίαζαν όσο συχνά θα θέλαμε. Οπότε συνεχίσαμε μέσα στο δάσος μήπως και βρούμε τίποτα άλλο να φωτογραφήσουμε. Για όσους δεν το ξέρουν η Πάρνηθα είναι γεμάτη ζωή και είναι κρίμα που οι περισσότεροι Αθηναίοι έχουν την λανθασμένη εντύπωση για το αντίθετο. Στην πλούσια και ποικίλη πανίδα της περιοχής περιλαμβάνονται είκοσι εννέα είδη θηλαστικών, όπως ελάφια, λαγοί, αλεπούδες, ασβοί, κουνάβια, τσακάλια, σκίουροι, σκαντζόχοιροι κ.α. και περίπου εκατόν είκοσι είδη πτηνών, ενδημικών της Ελλάδας και αποδημητικών, πολλά από τα οποία είναι αρπακτικά και φωλιάζουν στην Πάρνηθα, όπως γύπες, μπούφοι, κουκουβάγιες, σαΐνια, γεράκια, φιδαετοί, χρυσαετοί, μπεκάτσες, πετροπέρδικες, κοτσύφια, γερακότσιχλες, κοράκια, τσαλαπετεινοί, σπίνοι, καρδερίνες, αηδόνια κ.α.

Το ελάφι της Πάρνηθας (Cervus elaphus)

Η Πάρνηθα είναι το μοναδικό βουνό της Ελλάδας στο οποίο υπάρχουν ελάφια του είδους Cervus elaphus που στο παρελθόν ήταν εξαπλωμένο σ' όλη τη χώρα. Η Πάρνηθα, σε αντίθεση με τα άλλα βουνά της Αττικής, είναι σχεδόν στο σύνολό της δασωμένη. Η χλωρίδα της είναι από τις πλουσιότερες που υπάρχουν στη χώρα μας. Είναι γνωστά 818 είδη φυτών, δηλαδή, το 1/6 περίπου του συνολικού αριθμού των φυτικών ειδών της Ελλάδας. Τα πιο σπάνια από αυτά είναι : ο κόκκινος κρίνος, 4 είδη τουλίπας και η άσπρη πεόνια.

Κόκκινη Αλεπού (Vulpes vulpes)

Εκτός από τα ελάφια, αυτά που έχω δει συχνά είναι οι αλεπούδες. Πιστεύω ότι ο πληθυσμός τους είναι αρκετά μεγάλος, παρότι οι περισσότεροι δεν τις έχουν δει. Είναι περισσότερο νυχτόβια ζώα , όμως νωρίς το πρωί και αργά το απόγευμα αυξάνονται οι πιθανότητες να τις δούμε, καθώς εκείνες τις ώρες είναι πιο δραστήριες. Επίσης, μια βόλτα στο δάσος μπορεί να ανακαλύψει στο έμπειρο μάτι πολλές αλεπότρυπες, όπως και λαγότρυπες. Οπότε, αν φέτος δεν μπορέσετε να κανονίσετε κάποιο ταξίδι εκτός Αθήνας, τότε σας συνιστώ μια βόλτα ή μια πεζοπορία στην Πάρνηθα. Όμως για να τη δείτε καλύτερα, προμηθευτείτε έναν καλό χάρτη και ακολουθήστε κάποια από τις πολλές διαδρομές.

Αν πάτε βόλτα στο παλιό φρούριο της φυλής το ηλιοβασίλεμα, στην επιστροφή είναι σίγουρο ότι θα βρείτε στο δρόμο μια αλεπού. Προσοχή λοιπόν για την άγρια πανίδα μας στους δρόμους, όταν ταξιδεύετε.

Robin (Erithacus rubecula)

Πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Camper Δεκέμβριος 2005

Εύκολα πορτραίτα!

2012-01-01T04:54:00.001+02:00

Το πορτρέτο!
Αν ανοίξουμε ένα λεξικό, θα δούμε ότι η λέξη πορτρέτο (προσωπογραφία) σημαίνει τη ζωγραφική απεικόνιση των χαρακτηριστικών του προσώπου. Ένα φωτογραφικό πορτρέτο όπως το αντιλαμβανόμαστε εμείς σήμερα, είναι μια καλής ποιότητας εικόνα, η οποία όχι μόνο απαθανατίζει την φυσιογνωμία του ατόμου, δηλαδή το πώς φαίνεται, αλλά και κάτι από τον χαρακτήρα του, με ένα τρόπο συνήθως (αλλά όχι πάντα!) θεμιτό και ευχάριστο προς τον φωτογραφιζόμενο.

Βασικά, όποιος μπορεί να χειριστεί μια φωτογραφική μηχανή είναι σε θέση να τραβήξει και ένα πορτρέτο. Σίγουρα κάποιοι μπορούν να τα καταφέρουν καλύτερα από άλλους, όμως άσχετα με το επίπεδο γνώσεών σας, ο καθένας με λίγη βοήθεια μπορεί να τραβήξει καλά αν όχι εντυπωσιακά πορτρέτα. Σε αυτό το άρθρο θα σας μεταφέρω κάποια παραδείγματα για έμπνευση μαζί με λίγες συμβουλές τεχνικής φύσεως για να τραβήξετε καλύτερα πορτρέτα.

Δείτε τα παραδείγματα του άρθρου για να πάρετε ιδέες. Διαβάστε τις συμβουλές στα γρήγορα και μην προσπαθήσετε να τις ακολουθήσετε κατά γράμμα. Η φωτογράφηση πορτραιτων πρέπει να είναι ένα ευχάριστο γεγονός τόσο για το φωτογράφο όσο και για το φωτογραφιζόμενο. Οπότε μην πιέζετε τον εαυτό σας και εστιάστε στο να περάστε καλά.

Απλό στήσιμο με ένα φλας
Πολλοί λανθασμένα πιστεύουν ότι χρειάζονται μεγάλο και ακριβό εξοπλισμό για να φωτογραφίσουν ένα καλό πορτρέτο. Σίγουρα ένα εξοπλισμένο στούντιο προσφέρει κάποιες ανέσεις και ευκολίες, όμως δεν χρειάζεται. Ο ελάχιστος εξοπλισμός για ένα καλό πορτρέτο είναι ένα εύκολα μετακινούμενο φόντο, όπως ένα σεντόνι ή αλλιώς ένας τοίχος, μια φωτιστική πηγή με μαλακό φως (όπως ένα φλας με ένα μικρό softbox ή μια ομπρέλα) ως κύρια πηγή φωτισμού και προαιρετικα ένα reflector (ανακλαστήρα) για να φωτίσουμε τα σκιερά μέρη του θέματος.

Μια μόνο φωτιστική πηγή. Ένα φλας με ομπρέλα.

Όμως μια πηγή φωτός είναι περιοριστικός και μπορεί πολλές φορές να φέρει σκληρά και ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Για αυτό οι περισσότεροι φωτογράφοι προτείνουν τουλάχιστον δυο πηγές για ένα κολακευτικό πορτρέτο. Αυτό δεν σημαίνει και δυο φλας, απλά δυο πηγές. Τη κύρια πηγή, η οποία καθορίζει το look του φωτισμού, και μια λιγότερη φωτεινή, δευτερεύουσα πηγή ως το fill που μαλακώνει τη σκιά του πρώτου φωτίζοντας την λίγο έτσι ώστε να παρουσιάσει λεπτομέρεια και να μην είναι εντελώς μαύρη.

Δυο φωτιστικές πηγές. Ένα φλας με ομπρέλα και ανάκλαση από τον απέναντι τοίχο.

Τοποθετήστε την κύρια πηγή φωτισμού (συνήθως ένα φλας) 45 μοίρες πάνω και 45 μοίρες στη μια πλευρά της μηχανής και μετά τοποθετήστε τη δεύτερη πηγή φωτισμού, αν είναι reflector, από την αντίθετη μεριά περίπου της πρώτης πηγής κι αν είναι secondary flash από την άλλη μεριά της μηχανής έτσι ώστε είτε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να φωτίσουν τα σκιερά μέρη του προσώπου. Πειραματιστείτε λίγο με τη θέση και το ύψος τόσο της κύριας πηγής όσο και της δευτερεύουσας πηγής.

Δυο φωτιστικές πηγές. Ένα φλας με ομπρέλα και ανάκλαση από τον απέναντι τοίχο.

Πορτρέτο στα γρήγορα
Πολλές φορές θα χρειαστεί να φωτογραφίσετε στα γρήγορα καθώς φίλοι και συγγενείς θα απαιτήσουν μια φωτογραφία εδώ και τώρα. Ακολουθούν δυο καλές συμβουλές από τον επαγγελματικό χώρο των φωτορεπόρτερ που αντιμετωπίζουν τέτοιες παρόμοιες καταπιεστικές καταστάσεις καθημερινά. Η πρώτη έχει να κάνει με την καλύτερη χρήση του φλας. Θα γνωρίζετε βέβαια ότι ο απευθείας φωτισμός του θέματος από το φλας τη μηχανής ισοπεδώνει τους τόνους και εξαφανίζει την όποια τρισδιάστατη υφή του θέματος. Έτσι αντί να είναι προσανατολισμένη η κεφαλή του φλας προς το θέμα, γυρίστε την προς το ταβάνι ή κάποιο κοντινό τοίχο για να φωτιστεί το θέμα από ανακλώμενο φως, το οποίο θα είναι πολύ πιο μαλακό και ελκυστικό και θα προσφέρει ένα πιο φυσικό και τρισδιάστατο αποτέλεσμα.

Σε αυτή τη φωτογραφία ο φωτογράφος επέλεξε να στήσει το ζευγάρι κοντά σε ένα άσπρο τοίχο για να τον χρησιμοποιήσει ως ανακλαστήρα. Ο τοίχος είναι από τη πλευρά της γυναίκας και ο φωτογράφος έχει γυρίσει τη κεφαλή του φλας αριστερά προς τον τοίχο όπου η αντανάκλαση θα φωτίσει το ζευγάρι. Η διαφορά είναι ότι ο φωτισμός είναι πολύ πιο μαλακός και ταυτόχρονα τρισδιάστατος.

Η δεύτερη συμβουλή έχει να κάνει με δύσκολες φωτιστικές συνθήκες όπως με το μεσημεριανό ήλιο, όπου εστιάζουμε στην καλύτερη τοποθέτηση του θέματος. Δηλαδή, αν δεν υπάρχει τρόπος να μαλακώσουμε το φωτισμό με ένα διάχυτα, τότε μετακινούμε το θέμα είτε σε κάποιο σκιερό μέρος είτε αντίθετα από τον ήλιο (φωτογραφίζουμε κόντρα), ώστε να μην φωτίζει απευθείας ο ήλιος το θέμα μας, αλλά να φωτίζεται από το μπλε ουρανό.

Ο μεσημεριανός ήλιος ειδικά το καλοκαίρι, θέλει προσοχή καθώς το μεγάλο κοντράστ και οι σκληρές σκιές είναι αρνητικά στοιχεία σε ένα πορτρέτο. Εδώ ο φωτογράφος ζήτησε από το μοντέλο του να κολλήσει κυριολεκτικά στον τοίχο για να αξιοποιήσει τη σκιά, αφού ο ήλιος ήταν ακριβώς από πάνω τους. Βοήθησαν επίσης και οι άσπροι τοίχοι που χρησίμευσαν ως ανακλαστήρες.

Είναι γνωστό ότι το φως κατευθείαν από τον ήλιο δεν είναι ό,τι καλύτερο για πορτρέτα. Προβλήματα όπως hotspots και σκληρές σκιές στα μάτια και κάτω από τη μύτη είναι τα πιο κοινά. Σε αυτή την περίπτωση η καλύτερη λύση είναι το diffuser που τοποθετείτε ανάμεσα από τον ήλιο και το θέμα ή τοποθετούμε το θέμα μας σε ένα σκιερό μέρος.

Μυστήριο και μοναδικότητα
Όταν κάνετε διακοπές με την οικογένεια σας ή μια εκδρομή με φίλους, εκμεταλλευτείτε τις ενδιαφέρουσες τοποθεσίες που επισκέπτεστε. Μπορείτε να δημιουργήσετε μοναδικά πορτρέτα, αν βάλετε το θέμα σας να ποζάρει σε ασυνήθιστες τοποθεσίες. Έτσι, επισκέψεις σε σπηλιές, αρχαίους ναούς, ή και χιονισμένα δάση, όπως στο παράδειγμα, μπορούν να προσθέσουν μια ασυνήθιστη χροιά στο πορτρέτο σας. Δεν χρειάζεστε βέβαια μόνο ενδιαφέρουσες και μακρινές τοποθεσίες. Προσπαθήστε να σκεφθείτε τρόπους να προσθέσετε μυστήριο έτσι, ώστε να προκαλέσουν το θεατή και να τον αναγκάσουν να σταματήσει και να κοιτάξει για δεύτερη φορά. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, εκτός της ασυνήθιστης τοποθεσίας, ο φωτογράφος ζήτησε από το θέμα να ποζάρει με μια ασυνήθιστη γκριμάτσα για να δημιουργήσει κάτι που θα ξεφεύγει λίγο από το συνηθισμένο. Βέβαια εσείς μπορείτε να αποφασίσετε για κάτι πολύ πιο ακραίο. Πολλές φορές έχουμε δει πορτρέτα όπου χρησιμοποιείται το body paint ή και το απλό αλεύρι για να προσθέσουν μυστήριο στα πορτρέτα. Το σίγουρο είναι ότι όσο πιο ασυνήθιστο είναι, τόσο πιο πολύ θα προκαλέσει το ενδιαφέρον.

Αυτό το πορτραίτο προκαλεί το ενδιαφέρον πρώτον γιατί το χιονισμένο φόντο από μόνο του βοηθά να προσθέσει δράμα και ατμόσφαιρα αλλά και επειδή η μυτερή κουκούλα με το μαύρο γάντι παραπέμπουν σε μια άλλη εποχή ή σε μια άλλη πραγματικότητα.

Τι κοιτανε; Αυτη ειναι η απορια του θεατη. Δεν χρειαζεται το θεμα μας να κοιταει παντα μεσα στο φακό. Έτσι μπορείτε να προσθέστε πιο εύκολα λίγο μυστήριο στο πορτραίτο σας.

Αποφύγετε το παγωμένο βλέμμα
Τα πορτρέτα, όπου το θέμα σας απλά ποζάρει σαστισμένο και παγωμένο είναι ίσως κάτι που θα θέλετε να αποφύγετε. Γενικά είναι καλό να είστε εκτός από φωτογράφος και σκηνοθέτης, όπου δίνετε οδηγίες πλεύσης ή μάγος για να γίνετε "αόρατοι". Μην κρύβεστε πίσω από τη μηχανή, αλληλεπιδράστε με το θέμα σας. Πείτε ένα αστείο, αρχίστε μια συζήτηση, κάντε κάτι χαζό ή κωμικό, ή απλά πείτε στο θέμα σας τι να κάνει. Βέβαια θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε και λίγο τακτ. Αν έχετε πάει ταξίδι και έχετε βγει να φωτογραφίσετε στο δρόμο τους ντόπιους και το θέμα σας ποζάρει κοιτάζοντας το φακό, μην διστάσετε να τους φωτογραφίσετε επειδή εσείς θέλατε κάτι διαφορετικό. Τραβήξτε μια-δυο λήψεις και μετά ζητήστε τους να συνεχίσουν την εργασία τους, για να απαθανατίσετε τις πιο φυσικές τους στιγμές.

Αφού τράβηξα μερικές φωτογραφίες όπου τα παιδιά συνέχεια πόζαραν στο φακό, μετά από λίγο συνήθισαν τη παρουσία μου και κατάφερα να τραβήξω και μερικές φυσικές πόζες με τα παιδιά να παίζουν χωρίς να ενοχλούνται από τη παρουσία μου. .

Αντί να ποζάρει μέσα στο φακό, ο φωτογράφος ζήτησε να μάθει περισσότερα για τον κάβουρα που βρήκε στα βράχια της ακτής και κατάφερε αυτή την ζωντανή πόζα.

Environmental portrait
Με τα "Environmental portraits" ο φωτογράφος προσπαθεί να συνδυάσει το χώρο γύρω από το θέμα του έτσι, ώστε να μεταφέρει πληροφορίες που θα μιλήσουν για αυτό. Συνήθως τα Environmental portraits συμπεριλαμβάνουν το χώρο εργασίας του θέματος χωρίς αυτό να αποτελεί κανόνα. Το Environmental portrait στην ουσία είναι μια φωτογραφία που συμπεριλαμβάνει ένα στοιχείο κλειδί, το οποίο κλειδί μπορεί να είναι κάποιο σημαντικό αντικείμενο που έχει σχέση ή μαρτυράει κάτι από τη ζωή ή και του χαρακτήρα του θέματος. Δηλαδή μπορεί να έχει σχέση με κάποιο χόμπι τους, το αγαπημένο τους σπορ, τη δουλειά τους, την τέχνη τους, την αγάπη τους κλπ. Ρωτήστε τους για ιδέες και προτάσεις που οι ίδιοι νομίζουν ότι καλύτερα αντιπροσωπεύουν το χαρακτήρα τους.

Η φωτογραφία δεν χρειάζεται λεζάντα - το κορίτσι γνωρίζει και παίζει κιθάρα.

"Environmental portrait" μπορεί να είναι και μια φωτογραφία δρόμου, φωτογραφία ντοκουμέντο κ.α. Όπως και να τη χαρακτηρίσετε, δεν παύει να είναι ένα πορτρέτο.

Ένα προσεγμένο και σφιχτό κάδρο όπου απεικονίζεται μόνο το πρόσωπο και λίγο το αντικείμενο το οποίο τους απασχολεί αρκούν για να μιλήσει η φωτογραφία για τον άνθρωπο που φωτογραφίζετε.

Μερικά παραδείγματα ακόμα.

Να έχετε κατά νου τα όποια έντονα και ανεπιθύμητα χαρακτηριστικά, όπως μεγάλα αυτιά, μύτες κλπ. Για αυτούς με μεγάλες μύτες φωτογραφήστε τους κατά μέτωπο και με ένα μεγάλο τηλεφακό ο οποίος θα συμπιέσει τη προοπτική. Επίσης προσέχετε το φωτισμό, καθώς ο φωτισμός από το πλάι θα τονίσει μια μεγάλη μύτη.

Ένα εύκολο και γρήγορο στήσιμο είναι η τοποθέτησή σας μεταξύ μοντέλου και παραθύρου (και τα τρία σημεία σε μια ευθεία). Πολλοί φωτογράφοι τον αποφεύγουν αυτό τον φωτισμό επειδή δίνει φλατ αποτελέσματα, όμως αφαιρεί χρόνια και προσθέτει glamour στις γυναίκες. Δείτε πως αλλάζει το πρόσωπο γυρνώντας το θέμα πλάι στο φωτισμό (κάτω).


Το διπλό πιγούνι μπορείτε να το εξαφανίζεται φωτογραφίζοντας το θέμα σας από ψηλά για να το υποχρεώσετε να κοιτάξει προς τα πάνω.

Με μικρά παιδιά καλό είναι να αποφεύγεται να τα φωτογραφίζετε από ψηλά. Κατεβείτε στο δικό τους ύψος ή και πιο χαμηλά για πιο ενδιαφερουσα πορτραιτα.

Noiseware Community Edition

2011-12-31T11:53:00.005+02:00

Η δωρεάν έκδοση του Noiseware κάνει καλή δουλειά στον τομέα της αποθορυβοποίησης,
όπως φαίνεται και στο παράδειγμα μας

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε στην κατοχή μας μια ψηφιακή μηχανή ή και κινητό τηλέφωνο με ενσωματωμένη μηχανή πολλών megapixel και όπου πάμε κάνουμε συνέχεια κλικ απαθανατίζοντας τις καλύτερες στιγμές μας. Όμως πολλές από αυτές τις μαγικές στιγμές διαδραματίζονται τη νύχτα ή σε περιβάλλοντα με χαμηλό φωτισμό , κάτι που δεν βοηθά στην ποιότητα των φωτογραφιών μας. Κάτι άλλο που δεν βοηθά, ακόμα και για λήψεις κάτω από κανονικές συνθήκες φωτισμού, είναι η λανθασμένη υπό-εκθεση που επίσης θα αυξήσει τον βαθμό του θορύβου.

Τι είναι ο θόρυβος;

Ο θόρυβος θυμίζει τον κόκκο που παλιά παρουσίαζε το φιλμ, μόνο που είναι πιο ενοχλητικός στο θεατή, αφού συνήθως δεν παρουσιάζει την ομοιομορφία του παλιού κόκκου και συχνά εμφανίζεται ως τυχαία σπαρμένες κοκκινωπές ή πρασινωπές κουκίδες, κυρίως στις περιοχές εκείνες όπου θα έπρεπε να κυριαρχούσε ένας ομοιόμορφος τόνος (εικόνα 1).Επίσης όσο περισσότερο μεγεθύνεις την εικόνα, τόσο ο θόρυβος γίνεται πιο έντονος. Τα προγράμματα αποθορυβοποίησης δεν μπορούν να εξαφανίσουν το θόρυβο εντελώς, όμως μπορούν να τον μειώσουν αρκετά για να είναι λιγότερο αισθητός στο θεατή. Όμως τίποτα δεν έρχεται χωρίς κόστος. Έτσι ό,τι κερδίσεις σε μείωση του θορύβου μπορεί να το χάσεις κατά το ήμισυ σε λεπτομέρεια. Οπότε τι κάνετε, όταν πάρετε μια λήψη σε χαμηλό φωτισμό που παρουσιάζει πολύ θόρυβο; Σκέπτεστε για αγορά καλύτερης μηχανής; Όχι βέβαια! Χρησιμοποιείτε το δωρεάν Noiseware Community Edition!

Noiseware Community Edition
Το πρόγραμμα αυτό υπάρχει για να εκτελεί μια και μόνο εργασία, αυτή της αποθορυβοποίησης. Οι σχεδιαστές του έχουν στόχο να αφαιρέσουν όσο το δυνατόν περισσότερο θόρυβο από τις λήψεις σας χωρίς μεγάλες απώλειες στη λεπτομέρεια, κάτι που κατορθώνει αρκετά καλά. Ο λόγος που το Noiseware είναι ένα από τα πιο δημοφιλή προγράμματα αποθορυβοποίησης είναι επειδή όχι μόνο τα καταφέρνει τόσο καλά αλλά τα καταφέρνει και με τόση ευκολία, που ακόμη και ένα παιδί θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα με άριστα αποτελέσματα. Έτσι το πρόγραμμα ενδείκνυται τόσο για τον επαγγελματία όσο και για τον περιστασιακό φωτογράφο.

Το Noiseware υπάρχει σε δυο μορφές, η μια είναι ως plug-in για το Adobe Photoshop και αλλά συμβατά προγράμματα επεξεργασίας και η άλλη είναι ως standalone, δηλαδή ως ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα από μόνο του. Υπάρχουν επίσης και τρεις διαφορετικές εκδόσεις, η Community edition, η standard και η επαγγελματική. Η πρώτη προσφέρεται εντελώς δωρεάν, ενώ η δεύτερη και τρίτη ως Trialware 15 ήμερων. Όλες μεταξύ τους διαφέρουν σε κάποια χαρακτηριστικά με τη δωρεάν έκδοση να προσφέρει βέβαια τα λιγότερα. Όμως αυτό δεν μας πειράζει, γιατί η δωρεάν έκδοση που θα δούμε σε αυτό το How-to κάνει θαύματα και η πρώτη δοκιμή θα σας αφήσει με το στόμα ανοιχτό.

How-to
Αφού έχουμε εγκαταστήσει το πρόγραμμα, κάνουμε διπλό κλικ στο εικονίδιο το οποίο θα πρέπει να υπάρχει στην επιφάνεια εργασίας. Με την κάθε εκκίνηση θα εμφανίζεται ένα nag screen, ένα ενοχλητικό παράθυρο υπενθύμισης, (εικόνα 2)το οποίο θα μας ενημερώνει ότι χρησιμοποιούμε τη δωρεάν έκδοση η όποια δεν προσφέρει τη δυνατότητα για μαζική επεξεργασία πολλών εικόνων (Batch processing), δεν υπάρχει υποστήριξη για αρχεία tiff των 16-bit και επίσης το πρόγραμμα δεν μπορεί να κάνει save τα δεδομένα EXIF. Όμως για τους περισσότερους από εμας αυτές οι ελλείψεις δεν μας προβληματίζουν, όπως και το nag screen, οπότε πατάμε ΟΚ και ανοίγει το πρόγραμμα.

2 Το μόνο αρνητικό χαρακτηριστώ της δωρεάν έκδοσης είναι ότι με την κάθε εκκίνηση θα εμφανίζεται ένα nag screen, το οποίο θα μας υπενθυμίζει ότι χρησιμοποιούμε τη δωρεάν έκδοση.

Οι ρυθμίσεις
Η πρώτη μας κίνηση είναι να ρυθμίσουμε κάποιες λίγες επιλογές που προσφέρει το πρόγραμμα. Από το κεντρικό μενού επιλεγούμε View>Options. Από το πρώτο tab (εικόνα 3) τσεκάρουμε την επιλογή «Show Open file dialog on startup» και επιλέγουμε για το Image default την τιμή του 100%. Στο επόμενο tab του «Noise filter» επιλέγουμε για το Default Filter Noise το Weaker Noise. Πατάμε ΟΚ και αμέσως κάνουμε επανεκκίνηση του προγράμματος για να εφαρμοστούν οι αλλαγές μας. Τώρα όποτε ανοίγουμε το πρόγραμμα, θα μπορούμε να ανοίγουμε μια φωτογραφία πιο γρήγορα και στα 100% έτοιμη για επεξεργασία.

3 Το Noiseware Community Edition προσφέρει αρκετές επιλογές και για την τροποποίηση του προγράμματος, κάποιες από τις οποίες είναι αρκετά χρήσιμες, όπως η επιλογή να ανοίγει η φωτογραφία κατευθείαν στο 100%.

Η αποθορυβοποίηση
Από το κεντρικό μενού επιλεγούμε File>Open ή απλά πατάμε το πρώτο εικονίδιο με το φάκελο στην πάνω μπάρα για να επιλέξουμε μια φωτογραφία μας που χρειάζεται αποθορυβοποίηση. Να σημειώσω εδώ ότι το πρόγραμμα επίσης υποστηρίζει το drag & drop, που σημαίνει ότι μπορούμε να σύρουμε με το ποντίκι μια εικόνα από κάποιο άλλο παράθυρο μέσα στον κύριο χώρο εργασίας του Noiseware. Με την εικόνα ανοιγμένη στα 100% απλά πατάμε το ροζ πλήκτρο ΟΚ στην πάνω κεντρική μπάρα για να αρχίσει η σύντομη διαδικασία της αποθορυβοποίησης. Μόλις τελειώσει θα εμφανιστεί κι άλλο ένα παράθυρο (εικόνα 4) στο οποίο θα τσεκάρουμε το «Do not show next time» για να μην ξαναεμφανιστεί.

4 Μετά την πρώτη μας αποθορυβοποίηση θα εμφανιστεί ένα παράθυρο στο οποίο θα τσεκάρουμε την επιλογή «Do not show next time» για να μην ξαναεμφανιστεί.

Το αποτέλεσμα είναι σίγουρο ότι θα σας εντυπωσιάσει και αν θέλετε να δείτε το πριν και το μετά για άμεση σύγκριση δεν έχετε παρά να κάνετε ένα αριστερό κλικ με το ποντίκι σας επάνω στη φωτογραφία για να δείτε την αρχική κατάσταση της εικόνας. Οι διαφορές σίγουρα θα σας εκπλήξουν.

Υπάρχει κι άλλο…
Σε περίπτωση που η εικόνα σας έχει πολύ θόρυβο και θέλετε κάτι πιο δυνατό, τότε μπορείτε από το drop down list (εικόνα 5) να επιλέξετε ένα πιο δυνατό φίλτρο αποθορυβοποίησης. Υπάρχει και η επιλογή Custom για τους πιο προχωρημένους, όμως για τους περισσότερους από εμάς και για την πλειοψηφία των εικόνων μας δεν νομίζω να χρειαστεί . Η έτοιμη προεπιλογή του «Weaker noise» είμαι σίγουρος ότι θα ικανοποιήσει 95% των απαιτήσεων μας.

5 Βέβαια το πρόγραμμα προσφέρει αρκετά έτοιμα φίλτρα με προεπιλεγμένες τιμές αποθορυβοποίησης, τα οποία μπορείτε να επιλέξετε από το drop down list στην κεντρική μπάρα.

Για όλες τις προεπιλογές σας δίνεται η δυνατότητα τροποποίησης απλά πατώντας το πλήκτρο Noise filter στη πάνω μπάρα. Θα εμφανιστεί στην αριστερή πλευρά μια στήλη (εικόνα 6) με sliders για την εφαρμογή του φίλτρου στα μέτρα σας. Από εκεί μπορείτε να επιλέξετε τα διαφορετικά έτοιμα φίλτρα από το drop down list, να δείτε τις τιμές τους και να τις τροποποιήσετε στο βαθμό που θέλετε ελέγχοντας πάντα τα αποτελέσματα αμέσως, αφού βέβαια δουλεύετε σε ένα σύγχρονο και δυνατό PC, γιατί αλλιώς μια μεγάλη σε ανάλυση εικόνα σε ένα παλιό σύστημα μπορεί να σας κοστίσει λίγο παραπάνω χρόνο. Για ακόμα περισσότερο έλεγχο μπορείτε να πατήσετε το πλήκτρο More Controls. Βασικά όποια αλλαγή κάνετε εδώ θα σημαίνει ότι χρησιμοποιείτε ένα custom φίλτρο, δηλαδή ένα δικό σας τροποποιημένο φίλτρο, γι’ αυτό και υπάρχει η επιλογή Custom. Καλές φωτογραφίσεις και καλή αποθορυβοποίηση!

6 Για τους πιο προχωρημένους υπάρχει η δυνατότητα τροποποίησης των φίλτρων στα μέτρα σας πατώντας το πλήκτρο Noise filter για να εμφανιστεί μια στήλη αριστερά με τα κατάλληλα sliders για την εύκολη τροποποίηση.

TOP TIP για ποιοτικότερες φωτογραφίες
Γενικά όλες οι ψηφιακές εικόνες παρουσιάζουν κάποιο βαθμό θορύβου, όπως και όλες οι αναλογικές εικόνες παρουσιάζουν κάποιο βαθμό κόκκου. Η ποσότητα του θορύβου αυξομειώνεται ανάλογα με την ευαισθησία ISO, το φωτισμό, την έκθεση και άλλους παράγοντες. Συνήθως ο θόρυβος αυξάνεται με την αύξηση του ISO και τη μείωση του φωτισμού κατά τη λήψη. Επομένως προσπαθείτε να φωτογραφίζετε με χαμηλή ευαισθησία ISO και με το θέμα σας καλά φωτισμένο!

Πρωτη δημοσίευση στο "Computer για όλους" Ιανουάριος 2010

Φωτογραφίζοντας Star trails

2011-12-26T19:57:00.011+02:00

Nikon F5, AFS 17-35mm @ 20mm Fujichrome 64T (4 ώρες @ f/4)

Οι 7 συμβουλές για Star trails

Με αφορμή ένα ταξιδάκι που θα κάνει ο φίλος μου ο geoeco, του πρότεινα να δοκιμάσει να τραβήξει ένα star trail, όπου καταγράφονται οι «δήθεν» κινήσεις των ακίνητων άστρων καθώς η γη περιστρέφεται. Του υποσχέθηκα κάποιες γρήγορες συμβουλές για να πάρει μαζί του, βέβαια τα παραθέτω εδώ για όλους τους φίλους του blog και φυσικά δεν χρειάζεται να πάτε κι εσείς σε κάποια βουνοκορυφή. Όμως προσοχή, για τα καλύτερα αποτελέσματα, τα Star trails απαιτούν τη χρήση φιλμ! Μπορείτε όσοι θέλετε να χρησιμοποιήσετε μια ψηφιακή μηχάνημά, όμως το αποτέλεσμα θα είναι να υπερθερμαίνεται των αισθητήρα, η φωτογραφία να έχει πολύ θόρυβο και ο ουρανός να είναι ένα βαθύ μαύρο χωρίς καθόλου χρώμα.

Συμβουλή 1

Ιδανικές συνθήκες είναι ο καθαρός ουρανός χωρίς σύννεφα και χωρίς φεγγάρι και με τα άστρα φανερά. Αν υπάρχει από μισοφέγγαρο και κάτω, μπορείτε να προσπαθήστε με σύντομες εκθέσεις και με το φεγγάρι πίσω σας ή μάθετε ποιες ώρες θα είναι στον ουρανό για να το αποφύγετε. (Συνήθως οι καλοκαιρινές μήνες αποδεικνύονται πιο αποτελεσματικοί)

Συμβουλή 2

Προσοχή, κοντά σας να μην υπάρχει αναμμένη φωτιά ή άλλη φωτιστική πηγή, (για αποφυγή αντανάκλασης (flare) στο μπροστινό στοιχείο του φακού) και εννοείται ότι είμαστε σε υψόμετρο μακριά από τα φώτα της πόλης (για αποφυγή της μόλυνσης του αέρα από τα φωτισμένα σωματίδια κλπ και για μια πιο καθαρή ατμόσφαιρα).

Συμβουλή 3

Ο φακός που προτείνεται είναι ένας σταθερός ευρυγώνιος (πχ 20mm ή 24mm), για να συμπεριλάβουμε ένα μεγάλο κομμάτι του ουρανού χωρίς βέβαια να αποκλείονται και μικροί τηλεφακοί. Ο σταθερός φακός προτιμάται έναντι των zoom για τις πιο καθαρές λήψεις και για την αποφυγή zoom creep (μετακίνηση του zoom λόγω βαρύτητας) που μπορεί να παρουσιάσει ένα zoom όταν είναι γυρισμένο προς τα πάνω και φυσικά για το πιο γρήγορο διάφραγμα που κατέχουν οι σταθεροί φακοί. Επίσης προτείνεται και η αφαίρεση οποιουδήποτε φίλτρου, ακόμη και UV. Ο βασικός λόγος όμως που προτείνεται ένας σταθερός ευρυγώνιος είναι επειδή χρειαζόμαστε το μεγαλύτερο βάθος πεδίου με το πιο ανοιχτό διάφραγμα. Έτσι θα μπορέσουμε να καταγράψουμε τη τροχιά και των πιο αδύνατων άστρων.

Συμβουλή 4

Παρόλο που μπορείτε να φωτογραφίσετε οποιοδήποτε κομμάτι του ουρανού, αν εστιάσετε προς τον πολικό αστέρα οι γραμμές που θα γράψουν τα αστέρια θα έχουν κυκλική μορφή γύρω από το συγκεκριμένο αστέρι το οποίο σε μας φαίνεται ακίνητο. Για τους κατόχους ενός smartphone, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα δωρεάν πρόγραμμα απεικόνισης του ουρανού για να προσανατολιστείτε, όπως το Google Sky map.

Συμβουλή 5

Ο πολικός αστέρας, μαζί με τα υπόλοιπα άστρα του ουρανού, αποτελούν ένα ωραίο και πολύ εντυπωσιακό θέμα όπως τα ηλιοβασιλέματα, οι αστραπές οι καταιγίδες κλπ Όμως από μόνα τους συνήθως δεν κρατούν το ενδιαφέρον του θεατή για πολύ, για το λόγο αυτό προτείνεται να τα συνδυάστε με κάτι σε πρώτο πλάνο όπως μια βουνοκορυφή, ένας βράχος ή ένα δένδρο κλπ για να προσθέσουμε βάθος και ενδιαφέρον στη σύνθεση.

Συμβουλή 6

Τώρα όσο αφορά την έκθεση μην πανικοβάλλεστε, γιατί με τέτοιες μεγάλες εκθέσεις, το περιθώριο λάθους είναι μεγάλο, άρα και η έκθεση μπορεί να είναι στο περίπου. Για τους πρωτάρηδες προτείνω 100 ISO φιλμ για να έχετε περισσότερο εύρος έκθεσης και τις παρακάτω τιμές:

f/2.8 @ 1 ώρα
f/4 @ 2 ώρα
f/5.6 @ 4 ώρες
f/8 @ 8 ώρες (λόγο του σχετικά κλειστού διαφράγματος, ο αριθμός των άστρων που θα φανούν θα περιορίζεται στα πιο φωτεινά άστρα και θα καθορίζεται από το πόσο καθαρή θα είναι η ατμόσφαιρα)

Για τους πιο έμπειρους που θέλουν να χρησιμοποιήσουν σλάϊντ, θα πρέπει να κάνουν αρκετά τεστ με το επιλεγμένο φιλμ τους για να καθορίσουν οι ίδιοι τις προτεινόμενες εκθέσεις τους. Επίσης επειδή το Velvia αλλά και πολλά άλλα σλάϊντ πρασινίζουν αρκετά μετά από 40 λεπτά έκθεσης, πολλοί χρησιμοποιούν φιλμ tungsten για αυτού του είδους της φωτογραφίας με αρκετά καλά αποτελέσματα.

Αφού επιλέξτε το διάφραγμα που σας ταιριάζει λόγου σύνθεσης και ώρας, μετά να υπολογίσετε και το bracketing έτσι για να μην χάσετε αυτή τη μοναδική φωτογραφία της ζωής σας, αν βέβαια έχετε επιλέξει ανοιχτό διάφραγμα και αν σας φτάνουν οι ώρες. Συνήθως μια καλή επιλογή είναι να πάρουμε τρεις λήψεις στα f/4 για ½ ώρα, 1 ώρα και 2 ώρες ( αρχινάμε γύρω στις 10:30 για να έχει σκοτεινιάσει και να μην υπάρχει φεγγάρι) και τελειώνουμε στις 1:30 όπου και ρυθμίζουμε την τελευταία έκθεση πριν κοιμηθούμε για όσες ώρες κοιμηθούμε (κοιμόμαστε ρυθμίζοντας το ξυπνητήρι). Βέβαια προσοχή, να ξυπνήστε πριν αρχίζει να φέγγει ο ουρανός, γιατί θα κάψετε ίσως τη μοναδική σας καλή πόζα.

Συμβουλή 7

Βέβαια με τόσες μεγάλες εκθέσεις και θερμοκρασίες, η μπαταρία της σύγχρονης μηχανής σας (αναλογική ή ψηφιακή) μάλλον θα εξαντληθεί γρήγορα, οπότε κανονίστε να είναι είτε καινούριες ή καλά φορτισμένες. Εδώ μηχανές όπως οι αρχαίες Nikon F3 και FM2 με ένα μηχανικό ντεγκλασερ θα αναδείξουν την διαχρονική τους αξία. Για τα μεγάλα υψόμετρα και τις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας ένα πρόβλημα, που δυστυχώς δεν λύνεται εύκολα, είναι η υγρασία που μπορεί να δημιουργηθεί πάνω στο φακό, καταστρέφοντας την εικόνα. Η μόνη σωτηρία είναι να έχετε από πριν καθαρίσει καλά το μπροστινό στοιχείο του φακού.

Τέλος απλά να επισημάνω ότι με ένα σταθερό φακό αντί για ζουμ, θα βρείτε πιο εύκολα το άπειρο, ενώ με ένα ζουμ, το σημείο όπου εστιάζει το άπειρο είναι συνήθως λίγο πριν τερματίσει ο δακτύλιος εστίασης. Βέβαια αυτός δεν είναι κανόνας, οπότε πριν βγείτε για φωτογράφηση ελέγξτε το φακό που θα χρησιμοποιήσετε αν όντως εστιάζει στο άπειρο όταν το δακτύλιο εστίασης τερματίσει στην ένδειξη του άπειρου. Για πολλούς φακούς, μπορεί να χρειαστεί να μετακινήσετε το δακτύλιο εστίασης κάποια χιλιοστά πριν τερματίσει, οπότε προσοχή που θα εστιάσετε και αν θέλετε μπορείτε να χρησιμοποιήστε ταινία για να κλειδώσετε την εστίαση στη θέση της.

Εδώ χρησιμοποίησα μια ψηφιακή Nikon D70 και 17mm φακό (f/4@15 λεπτά, 200 ISO, tungsten WB) και με τη χρήση ενός μεγάλου φακού χεριού (1 εκατομμύρια καντήλια) -όπως αυτοί οι φθηνοί επαναφορτιζόμενοι που μπορείτε να βρείτε στην Αθηνάς- φώτισα το δένδρο για 15-30 δευτερόλεπτα. Εδώ μπορείτε να παρατηρήσετε αρκετά πράγματα : πρώτον , ο χρόνος της έκθεσης από ένα σημείο και μετά απλά καθορίζει το μέγεθος της τροχιάς, άρα τα 15 λεπτά που χρησιμοποίησα γι’ αυτή τη φωτογραφία είναι το ελάχιστο όριο όπου τα άστρα αρχίζουν να δείχνουν την τροχιά τους. Δεύτερον, το διάφραγμα δεν επηρεάζει άμεσα την ολική έκθεση. Καθορίζει περισσότερο την ένταση των αστεριών, άρα εδώ με ένα πιο ανοιχτό διάφραγμα θα είχαμε πιο φωτεινά άστρα. Και τρίτον, παρατηρούμε ότι τα άστρα δεν ξεχωρίζουν πολύ λόγω της φωτορρύπανσης από τα φώτα της πόλης.

Εδώ χρησιμοποίησα μια αναλογική μηχανή και φιλμ tungsten με ενα εστιακο μηκος των 20mm για τέσσερις ώρες. Με ένα λουξ έκοβα κάποιες βόλτες φωτίζοντας τους βράχους για 30-60 δευτερόλεπτα. Εδώ μπορείτε να παρατηρήσετε ότι ο μεγάλος χρόνος της έκθεσης έγραψε μια μεγάλη τροχιά, και ότι ο καθαρός ουρανός που είναι μακριά από τις πόλεις άφησε τα άστρα να ξεχωρίσουν από τον σκούρο ουρανό. Επίσης χρησιμοποίησα ένα στιβαρό τρίποδο. Από τη στιγμή που είχα επιλέξει τις ρυθμίσεις μου για την έκθεση άνοιξα το κλείστρο (στην επιλογή Bulb) με ένα ντεγκλασερ (MC-20) και μετά άρχισα τη διαδικασία "light painting" του μπροστινού πλάνου.

Επίλογος
Η καλύτερη συμβουλή μου όμως είναι να μην πιέζετε τον εαυτό σας. Η φωτογραφία είναι διασκέδαση - απολαύστε την. Μην μπερδεύεστε με τις τεχνικές και τους κανόνες. Η εμπειρία θα σας υπαγορεύσει πότε να τις συμβουλευτείτε και πότε να τις αγνοήσετε.

Καλές λήψεις!

Camera Bag Accessories

2011-12-22T02:31:00.006+02:00

Τα ασήμαντα – σημαντικά
Καθώς καθάριζα τη φωτογραφική μου τσάντα, διαπίστωσα ότι κουβαλούσα πολλά μπιχλιμπίδια που για πολλούς ίσως φανούν ως ασήμαντα. Όμως κατά καιρούς έχουν αποδείξει την αξία τους σε στιγμές σημαντικές. Στην αρχή της ερασιτεχνικής ή και επαγγελματικής μας φωτογραφικής καριέρας, η τσάντα περιέχει μονό τον φωτογραφικό εξοπλισμό, όμως με το πέρασμα των χρόνων, αρχίζει και γεμίζει με τέτοια αντικείμενα. Και αυτά μαζεύονται γιατί είναι πολλές εκείνες οι στιγμές όπου χρειαστήκαμε κάτι και δεν το είχαμε, για αυτό και οι περισσότεροι από εμάς την επόμενη φορά, αν το θυμόμασταν του βρίσκουμε μια θέση στη τσάντα.

Μικρός φακός
Ο πιο μικρός κομψός και ποιοτικός φακός που υπήρξε ποτέ. Ο «Mini Mag Light» είναι ένα μικρό θαύμα το οποίο δεν πρέπει να λείπει από τη τσάντα κανενός φωτογράφου. Με λιγότερο από 20 ευρώ έχετε ένα φως για να βλέπετε τι κάνετε στις νυχτερινές φωτογραφήσεις αλλά επίσης χρησιμεύει ως πηγή και για ψηφιακές δημιουργίες still-life.Βέβαια είναι λίγο μικρό για να το χρησιμοποιήσεις το βράδυ για να σου φωτίσει το δρόμο, αλλά στην ανάγκη το κάνει κι αυτό. Επίσης δεν πρέπει να λείπει και ο φακός κεφαλής. Εγώ έχω ένα μικρο και ελαφρύ για επείγουσες δουλειές (Petzl Zipka Plus) και ένα πιο άνετο και βαρύ για πολύωρη χρήση (Petzl Ultra).

Πολυεργαλείο & Ελβετικός σουγιάς
Δεν χρειάζεται να πω πολλά για το γνωστό ελβετικό σουγιά. Είναι εγγυημένο ότι θα χρειαστεί άπειρες φορές και η ύπαρξη του θα σας ικανοποιήσει άλλες τόσες. Είναι ένα εργαλείο που θα σας λύσει πολλά προβληματάκια. Και τι δεν κρύβει μέσα του, μαχαίρι, κατσαβίδι, ψαλίδι, τσιμπιδάκι, πριόνι, οδοντογλυφίδα κ.α. ανάλογα το μοντέλο και το μέγεθος. Όμως εκτός από το συνηθισμένο ελβετικό σουγιά έχω και δυο άλλα πολύ χρήσιμα εργαλεία, το Leatherman Squirt και Wave. Πόσες φορές χρειάστηκε να σφίξω τη κεφαλή στο τρίποδο, πόσες φόρες χρησιμοποίησα το ψαλίδι, το τσιμπιδάκι και το πριόνι; Αμέτρητες.

Ταινίες
Στη τσάντα μου έχω μερικών ειδών (πχ masking, duct), κι όλα έχουν κατά καιρούς χρειαστεί. Από τις απλές χάρτινες ταινίες, τις ταινίες συσκευασίας μέχρι και τις διπλής όψεως. Στο πλαίσιο θα βρείτε μια μεγάλη γκάμα για όλα τα γούστα. Εδώ το μόνο που θα σας μεταφέρω είναι ότι αν βρείτε ταινία που δεν αφήνει πίσω του κόλλα να το προτιμήσετε. Επίσης αν ο χώρος σας είναι περιορισμένος και ξέρετε ότι μπορεί να σας χρειαστεί, μπορείτε να τυλίξετε λίγη ταινία γύρω από κάποια κάρτα για να μην πιάνει χώρο. Τώρα που μιλάμε για ταινίες, δεν πετάτε και μερικά τσιρότα στη τσάντα σας, έτσι κι αλλιώς δεν πιάνουν καθόλου χώρο και κάποτε ίσως χρειαστούν κι αυτά.

Λαστιχάκια
Χρήσιμα κι αυτά, συγκρατούν καλώδια στη τσάντα ή απλά είναι πεταμένα μέσα κάπου. Θα έρθει η μέρα που κι αυτά θα παίξουν το ρόλο τους. Εγώ έχω μερικά αρκετά μεγάλα, και τα έχω χρησιμοποιήσει πολλές φορές για να συγκρατούν κλαδιά σταθερά ή μακριά από την οπτική γωνία του φακού.

Πορτοφόλι για CD
Παρότι είμαι μικρός χρήστης φίλτρων, έχω στη κατοχή μου αρκετά κομμάτια που πιάνουν μεγάλο αποθηκευτικό χώρο, για αυτό κι έχω ένα CD holder και μέσα έχω τα φίλτρα μου. Για όσους έχουν φίλτρα, η χρήση του πορτοφολιού θα φανεί χρήσιμη αν αναλογίσει κανείς πόσο χώρο μπορούν να πιάσουν τα φίλτρα μαζί με τις συσκευασίες τους. Στη Στουρνάρι μπορείτε να βρείτε ένα φτηνό πορτοφόλι (CD holder) από αυτά τα μικρά που είναι για καμιά δεκαριά CD. Βέβαια, αν σας περισσεύουν, μπορείτε να πάρετε ειδικά πορτοφόλια από τον κατασκευαστή των φίλτρων σας.

Μαρκαδόρο & Spacepen
Το μαρκαδόρο το χρησιμοποιούσα για να μαρκάρω τα φιλμάκια για το αν και πόσο τα είχα πουσάρει. Και παρόλο που αυτά είναι είδος προς εξαφάνιση πλέον, εννοώ τα φιλμάκια, είναι καλό να έχουμε ένα στυλό ή μαρκαδόρο μαζί μας για να κρατάμε κάποιες σημειώσεις. Προσωπικά, πλέον χρησιμοποιώ μόνο το Spacepen που γράφει παντού, σε οποιαδήποτε επιφάνεια, και με οποιαδήποτε κλίση.

Σακούλες σκουπιδιών

Στη βροχή μια τέτοια σακούλα με μερικές τρύπες κάνει ένα καλό αδιάβροχο και για σένα αλλά και για τη μηχανή σου. Επίσης το έχω χρησιμοποιήσει και ως χαλάκι για να μην λερώνομαι όταν ξαπλώνω μπρούμυτα στο έδαφος για χαμηλές λήψεις.

Έχτρα αξεσουάρ
Ως έχτρα εννοώ, τις έχτρα μπαταρίες (eneloop), τα μίνι τριποδάκια (ότι πρέπει για φλας), πανάκι Microfibre για το καθαρισμό φακών, Lenspen επίσης για το καθαρισμό φακών, έχτρα release mounts (αυτό που συγκρατεί τη μηχανή στο τρίποδο) και οτιδήποτε άλλο σκεφτείτε που μπορεί να φανεί χρήσιμο.

Eneloop μπαταρίες και ποιοτικός φορτιστής. Τον πακετάρω μόνο σε πολυήμερα ταξίδια.

Άκρως απαραίτητο όταν βγαίνω στην εξοχή και στα βουνά. Φίλτρο νερού για να φιλτράρω το νερό στις πηγές της επαρχίας και των ποταμών.

Alen keys για το τρίποδο

Πορτοφόλι για καλώδια και άλλα μπιχλιμπίδια. Έχω διάφορα μεγέθη.

Microfibre πανάκι

Gorilla pod, το θαυματουργό εργαλείο - βοηθός του σύγχρονου φωτογράφου που χρησιμοποιεί ασύρματα φλασάκια.

Sensorklear loupe kit. Για ώρα ανάγκης.

Universal plate - για περίπτωση ανάγκης.

Πορτοφόλι για μεγάλα αντικείμενα όπως insect repellant, αντιηλιακό, κρέμες κλπ

Επίλογος
Σε κάθε εξόρμηση, προσπαθώ να πακετάρω μόνο αυτά που μπορεί να χρειαστώ σε ότι αφορά το φωτογραφικό μου εξοπλισμό, όμως τα αξεσουάρ τα παίρνω σχεδόν όλα. Μαζί επίσης θα πάρω νερό, παυσίπονα και κάποιο κολατσιό ή σοκολάτα.
Από ότι είδατε στη τσάντα μου έχω αρκετά αντικείμενα που δεν σχετίζονται τόσο με το φωτογραφικό εξοπλισμό. Ελπίζω να βοήθησα μερικούς από εσάς να πακετάρετε μια ποιο αποτελεσματική φωτογραφική τσάντα. Περιμένω και τις δικές σας ιδέες κι εμπειρίες.

Φωτογραφίζοντας την ελληνική άγρια φύση

2011-12-21T18:15:00.010+02:00

Προσημείωση1: Το παρών άρθρο το είχα αρχικά γράψει για το περιοδικό PhotoNet πριν αρκετά χρόνια, αλλά από τότε έχουν γίνει αρκετές αλλαγές και προσθέσεις. Ενώ προορίζεται περισσότερο προς αυτόν που θέλει να ασχοληθεί σε πιο σοβαρό επίπεδο με τη φωτογράφηση πουλιών, αυτό δε σημαίνει ότι ο περιστασιακός ερασιτέχνης δεν μπορεί να αντλήσει από αυτό χρήσιμα για αυτόν πληροφορίες.

Προσημείωση2: Αρχικά είχα σκοπό να γεμίσω το άρθρο με αγαπημένες μου φωτογραφίες φύσης, αλλά το blog μου είναι γεμάτο τέτοιες φωτογραφίες που είναι εύκολα να τα βρει και να τα δει κάποιος, για αυτό επέλεξα φωτογραφίες που απεικονίζουν τον συνεργάτη μου κι εμένα εν ώρα δράσης τις οποίες τράβηξε ο φίλος και συνεργάτης Γιώργος Καραχάλιος και εγω.
Προσημείωση3: Για όσους δεν έχουν ξαναδεί δουλειά μου, μπορείτε να επισκεφτείτε τη σελίδα μου στο Flikr
http://www.flickr.com/photos/johncazphoto/collections/72157626293242854/

Μόνιμος σύντροφος για πάνω από 15 χρόνια (όσο χρησιμοποιούσα ακόμα φιλμ) σε όλες μου τις εξορμήσεις το θρυλικό 058B Triaut τρίποδο της Manfrotto.

Πρόλογος

Η φωτογράφηση πουλιών κι άλλων άγριων ζώων μπορεί για αυτούς που δεν ασχολούνται με την φωτογραφία εκ πρώτης όψεως να φαντάζει εύκολη, όμως η αλήθεια είναι εντελώς διαφορετική. Εκτός από την εμπειρία, την υπομονή και την τύχη, ο φωτογράφος χρειάζεται και αρκετή γνώση του επιλεγμένου θέματος για να έχει μια πιο αποτελεσματική φωτογράφηση. Παράλληλα, χρειάζεται κι ένα χοντρό πορτοφόλι, αφού η απόκτηση ενός αξιοπρεπούς τηλεφακού - που συνήθως απαιτείται - όπως για παράδειγμα του 500mm f/4, κοστίζει σχεδόν 8.000 ευρώ. Εκτός της μεγάλης δαπάνης όμως υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που απωθούν τον Έλληνα ερασιτέχνη από αυτή, όπως το γεγονός ότι στη χώρα μας μέχρι πρόσφατα δεν είχαμε ζωολογικούς κήπους και μεγάλα εθνικά πάρκα που να εξασφαλίζουν εύκολη πρόσβαση και ίσως επειδή πολλοί, λανθασμένα να πιστεύουν ότι δύσκολα θα βρουν θέματα στην "καταπονημένη από τους κυνηγούς" ελληνική φύση.

Παρόλα αυτά κάθε τόσο τυχαίνει να δούμε και να θαυμάσουμε σε κάποιο περιοδικό μια συγκεκριμένη φωτογραφία άγριας φύσης και τότε σκεφτόμαστε τι ωραία που θα ήτανε να είχαμε κι εμείς την ευκαιρία να ταξιδέψουμε σε κάποιο απόμακρο μέρος του κόσμου με τσάντες γεμάτες με τον πιο ακριβό εξοπλισμό για να τραβήξουμε και εμείς μια τέτοια φωτογραφία. Όμως πίσω από πολλές από αυτές τις επιτυχημένες φωτογραφίες, κρύβονται μέρη πολύ κοντά μας και εξοπλισμός αρκετά περιορισμένος. Στο άρθρο αυτό θέλω να σας βοηθήσω να ξεπεράσετε τους όποιους ενδοιασμούς η αμφιβολίες και να σας δείξω πόσο εύκολα μπορείτε και εσείς να φωτογραφίσετε την άγρια φύση της Ελλάδας!

Το θρυλικό τρίποδο της Manfrotto (6.15kg) μαζί με τη κεφαλή (1kg), την F5 και το φακό (1.5kg + 2kg) ζύγιζαν πάνω από 10 κιλά!

Υπάρχουν θέματα στην Ελλάδα;
Για όσους δεν γνωρίζουν, η Ελλάδα χάρη στη γεωγραφική της θέση, έχει μια τόσο πλούσια σε είδη ορνιθολογική πανίδα, όσο καμιά από τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εδώ μπορεί κανείς να φωτογραφήσει φλαμίνγκο (χιλιάδες χειμερινοί επισκέπτες στις αλυκές της Μυτιλήνης, Λήμνου, Πύλου κ.α.), γυπαετούς (που έγιναν γνωστοί στο κοινό τα τελευταία χρόνια χάρη στην προσπάθεια διάσωσής τους από την ορνιθολογική εταιρεία στο δάσος της Δαδιάς), ερωδιούς, αγριόπαπιες, μελισσοφάγους, μυγοφάγους, χελιδόνια, πελαργούς, πελεκάνους, κουκουβάγιες, πέρδικες, κοτσύφια κι άλλα εκατοντάδες είδη πουλιών. Εκτός από την ορνιθοπανίδα η Ελλάδα έχει και θηλαστικά, ερπετά, αμφίβια και έντομα όπως: αρκούδες, αλεπούδες, τυφλοπόντικες, ζαρκάδια, αγριοκάτσικα, κουνέλια, λύκους, φίδια, σαύρες, σκαντζόχοιρους, σαλαμάνδρες, βατράχια, μέλισσες, σφήγκες, ελικόπτερα, πεταλούδες κλπ. Ο κατάλογος των θεμάτων είναι τεράστιος και είναι σίγουρο ότι ο καθένας δεν θα δυσκολευτεί να βρει κάποιο θέμα να τον απασχολήσει, άσχετα με τον εξοπλισμό που έχει.

Εκεί που θέλω να καταλήξω όμως είναι ότι ο περίπατός μας μέσα στην ελληνική φύση, είτε φωτογραφίζοντας πουλιά, είτε οτιδήποτε άλλο είναι ό,τι πιο αναζωογονητικό υπάρχει. Βέβαια ακόμη και αν στο τέλος της ημερήσιας βόλτας δεν φωτογραφήσαμε τίποτα, πάντα θα υπάρχει και το τοπίο. Άρα ανεξαρτήτως φωτογραφικού εξοπλισμού όλοι μας έχουμε κάτι να κερδίσουμε από μια βόλτα στην εξοχή, είτε αυτό είναι λίγος φρέσκος αέρας, είτε μια φωτογραφία ενός ηλιοβασιλέματος είτε ένα όμορφο πορτραίτο ενός πουλιού.

Όταν χαλάσει ο καιρός, βγαίνει ο τηλεφακός και ψάχνουμε για άλλα θέματα!
http://farm6.staticflickr.com/5287/5293215104_868454d45f_o.jpg

Πως να κάνετε την αρχή; Με ένα Project
Στο παρόν άρθρο αναφέρομαι κυρίως στη φωτογράφηση άγριων πουλιών, και αυτό επειδή στην Ελλάδα, το θέμα αυτό υπάρχει σε αφθονία όπου και να βρίσκεστε και όπου να κοιτάξετε. Τα θηλαστικά, τα ερπετά, τα αμφίβια και τα έντομα είναι λιγοστά και συγκεντρωμένα σε πιο περιορισμένες εκτάσεις γης μακριά από τον άνθρωπο. Πολλά ζούνε υπόγεια, τα περισσότερα είναι νυχτόβια και άλλα τείνουν προς εξαφάνιση. Γι’αυτό, αν ζείτε σε κάποια περιοχή όπου υπάρχει κάποιο θέμα που σας προκαλεί το ενδιαφέρον και ασχολείστε με τη φωτογραφία, ξεκινήστε ένα project όπου αρχίζετε μια έρευνα ώστε να μάθετε γι’αυτό όσα μπορείτε και αρχίστε να το φωτογραφίζετε στον ελεύθερο χρόνο σας. Η ενασχόληση αυτή εκτός του ότι θα σας φέρει πιο κοντά στη φύση καθώς μαθαίνετε περισσότερα για αυτήν και τη σημασία της ως προς την ανθρωπότητα, θα σας γεμίσει και με ένα σορό εμπειρίες που θα πλουτίσουν τη ζωή σας.

Η προσέγγιση σας προς τη φωτογράφηση της φύσης μπορεί να είναι η απλή καταγραφή, γεμίζοντας το κάδρο με απλές εικόνες όλων των ειδών μιας οικογένειας πουλιών ή εντόμων που ζουν ή επισκέπτονται τη περιοχή σας. Ή μπορεί να θέλετε να φωτογραφίζετε το ίδιο θέμα εξαντλώντας όλους τους διαφορετικούς τρόπους φωτογράφησης που γνωρίζετε από μια καλλιτεχνική άποψη, δίνοντας έμφαση στην αισθητική ομορφιά του. Μπορεί να θέλετε να κάνετε μια επιστημονική καταγραφή κάποιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς, πιθανόν και άγνωστης μέχρι σήμερα. Μπορεί να θέλετε να καταγράψετε την αλλαγή του περιβάλλοντος από τις συνέπειες του ανθρώπου. Ή μπορεί απλώς η μηχανή να αποτελεί μια δικαιολογία για να βρίσκεστε στη φύση.

Αν και όταν μετά από κάποιο καιρό έχετε μαζέψει αρκετό υλικό και νομίζετε ότι αποτελεί ένα έργο που αξίζει να το δουν κι άλλοι, μην διστάσετε να κάνετε κάποια έκθεση με τη βοήθεια της κοινότητας ή του δήμου για να πληροφορήσετε το συνάνθρωπο σας για το οικοσύστημα του ή ακόμη να πλησιάσετε κάποιο περιοδικό για πιθανόν δημοσίευση. Ο Έλληνας δικαιούται να απολαύσει και να μάθει για την ελληνική φύση και να πληροφορηθεί για τον κίνδυνο που μπορεί να διατρέχει.

Όπως και να έχει, με το άρθρο αυτό θέλω να σας ενθαρρύνω και να σας δείξω ότι και με προσιτό εξοπλισμό όπως έναν 300mm f/4 ή έναν 400mm f/5.6 εδώ στην Ελλάδα του σήμερα, ο καθένας μπορεί να απολαύσει τη λίγη άγρια φύση που μας απέμεινε, να τη φωτογραφήσουμε και με τον προσωπικό μας τρόπο να διαδώσουμε την ομορφιά του τόπου μας και να ευαισθητοποιήσουμε το ελληνικό κοινό.

Κυνηγώντας ελάφια στους απότομους γκρεμούς του ακρωτηρίου όπου συχνάζουν.

Μάθετε τα πάντα γύρω από το θέμα σας!
Για το σοβαρό φωτογράφο που θέλει να ασχοληθεί με τη φωτογράφηση άγριας φύσης στο φυσικό τους χώρο, πριν από οποιαδήποτε άλλη ενέργεια, θα πρέπει να μάθει τα πάντα γύρω από το θέμα του. Αυτή είναι και η πιο σημαντική συμβουλή και είναι κάτι που οι περισσότεροι αγνοούν. Γνωρίζοντας πώς θα αντιδράσει το θέμα οποιαδήποτε στιγμή, θα ωφελήσει τις εικόνες του και ταυτοχρόνως την υπομονή του. Πρέπει να γνωρίζει που θα το βρει, ποια εποχή εμφανίζεται, αν είναι μεταναστευτικό, πότε ζευγαρώνει, ποιες ώρες της ημέρας είναι δραστήριο, με τι τρέφεται κλπ.

Όλα τα ζώα έχουν δικό τους χαρακτήρα και τρόπο ζωής. Κάποια ζουν κοντά σε λίμνες, άλλα στα δέλτα των ποταμών, άλλα τους απόκρημνους γκρεμούς στο αιγαίο, άλλα στα όρη της Πίνδου, άλλα στα πευκώδη δάση της Πάρνηθας κι άλλα στο λόφο του Λυκαβηττού. Πρέπει να γνωρίζουμε πού θα βρούμε τα θέματα που θέλουμε να φωτογραφήσουμε και πότε αυτά θα είναι εκεί. Οπότε η σωστή προσέγγιση για τη φωτογράφηση ζώων προϋποθέτει μια έρευνα κατά την οποία μαζεύουμε όσες πληροφορίες μπορούμε, από βιβλία, περιοδικά, εγκυκλοπαίδειες, το Ίντερνετ κλπ.

Είμαι ερασιτέχνης, όχι επαγγελματίας!
Όμως οι περισσότεροι από εμάς μάλλον θα αρκεστούμε στο να είμαστε περιστασιακοί οπότε επικεντρωνόμαστε όχι στο είδος αλλά στη τοποθεσία και ότι μας προκύψει. Η τοποθεσία είναι συνήθως τα πατρικά μας εδάφη ή κάποια τοποθεσία οικογενειακού ταξιδιού. Στο τόπο όπου καταλήξουμε, ας μην χάνουμε το χρόνο μας ψάχνοντας σε μέρη όπου επιτρέπεται το κυνήγι. Ακόμη και με ένα τόσο μικρό εγκέφαλο, τα ζώα έχουν τη νοημοσύνη να ξεχωρίζουν τα μέρη όπου ο άνθρωπος είναι εχθρικός από άλλα μέρη όπου ο ίδιος ο άνθρωπος είναι φιλικός. Αν υπάρχει η επιλογή, διαλέγουμε μέρη όπου τα ζώα και τα πουλιά είναι συνηθισμένα στη παρουσία του ανθρώπου, όπως σε δημόσια πάρκα και κήπους, σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις, κάμπους, αγρούς ή και φυσικούς βιότοπους όπως λιμνοθάλασσες κλπ.

Καλό είναι στο τόπο της φωτογράφησης να ρωτήσουμε και τους ντόπιους για πληροφορίες γύρω από την εμφάνιση πουλιών ή άλλων ζώων. Συχνά αυτοί μπορούν να μας πληροφορήσουν για το που, πως και πότε, με μεγάλη ακρίβεια. Εφόσον κάνουμε την ερευνά μας και μάθουμε τι είδος πουλιών ή ζώα διαθέτει η περιοχή, σειρά έχει η παρατήρηση.

Μετά απο ένα κυνήγι των ελαφιών, ξεκούραση στη σκιά.

Με τον εντοπισμό του θέματος αρχίζει η παρατήρηση και η φωτογράφηση. Ανάλογα με πόσο χρόνο μπορούμε να διαθέσουμε, οι πρώτες ώρες ή μέρες είναι περισσότερο αφιερωμένες στην παρατήρηση παρά τη φωτογράφηση. Με την παρατήρηση μπορούμε να μάθουμε τις συνήθειες του θέματος που έχουμε επιλέξει, με αποτέλεσμα να είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε την επόμενη κίνησή του ανά πάσα στιγμή. Τα ζώα μετά από το ένστικτο ζουν με τη συνήθεια, δηλαδή, πίνουν νερό από το ίδιο σημείο σε τακτικά χρονικά διαστήματα, ή συχνάζουν σε κάποιο αγαπημένο βράχο, κλαδί ή σπηλιά για καρτέρι, ή περνάνε μέσα από ένα πυκνό δάσος από το ίδιο καθορισμένο σημείο κλπ. Μαζί με την έρευνα που έχουμε κάνει, οι γνώσεις που αποκτούμε από την παρατήρηση θα μας εξασφαλίσουν περισσότερες πιθανότητες για καλύτερες φωτογραφίες.

Διαβάστε το ακόλουθο άρθρο για να καταλάβετε τι δείχνει η εικόνα:
http://www.apo8iki.blogspot.com/2010/10/blog-post_19.html

Τι επιδιώκουμε;
Προσπαθούμε να απαθανατίσουμε τα προσόντα εκείνα που αντιπροσωπεύουν καλύτερα τη συμπεριφορά του είδους η οποία έχει και το πλεονέκτημα της μεγαλύτερης έλξης προς το θεατή. Όταν ένας μικρός καστανολαίμης ταλαντεύεται σε ένα βλαστάρι, αυτό τονίζει την ελαφρότητα και την ασθενικότητά του παράλληλα με τη δύναμη και τη σιγουριά του. Όταν ένα σμήνος κουρούνες ανενόχλητες απολαμβάνουν τα σταφύλια ενός αμπελιού αυτό δείχνει τη «μέθη» που τα σταφύλια τους προκάλεσαν αλλά και την αδιαφορία τους ως προς τον αμπελουργό. Όταν ένας κατσουλιέρης κελαηδάει πάνω σε ένα υψωμένο βράχο αυτό υποδηλώνει τη κυριαρχία του στην άμεση περιοχή. Μια κουκουβάγια που κάθεται πάνω σε ένα λεπτό σιδερένιο πάσαλο από πλέγμα, υποδηλώνει την μαεστρία και την ευελιξία των νυχιών της. Μια πάπια απαθανατισμένη τη στιγμή που τινάζει τα νερά από πάνω της, μας υπενθυμίζει ότι τα φτερά της είναι αδιάβροχα. Όλες αυτές είναι εικόνες γεμάτες πληροφορίες που εμείς ως φωτογράφοι προσπαθούμε να απαθανατίσουμε με το καλύτερο δυνατόν τρόπο ώστε να προκαλούν το ενδιαφέρον. Εδώ θα ξεχωρίσει αυτός που έχει περισσότερη επαφή με τη φύση και γνωρίζει κάτι παραπάνω για τα πλάσματα του τόπου μας. Αυτός σίγουρα θα είναι σε πλεονεκτική θέση.

Άρα επιδιώκουμε μια καλή φωτογραφία. Τι είναι όμως μια καλή φωτογραφία; Φυσικά όταν αντικρίζουμε μια εικόνα η αντίδραση μας απέναντι σε αυτό που εισπράττουμε θα επηρεασθεί ανάλογα με τη διάθεση της στιγμής, τον χαρακτήρα μας, και χίλια δυο άλλα πράματα. Ο καθένας «μεταφράζει» αυτό που εισπράττει διαφορετικά. Έχω δει φωτογραφίες που μπορούν και δημιουργούν μια συναισθηματική αντίδραση στο άτομο που τα βλέπει, ή που διηγούνται μια ιστορία, ή είναι αλληγορικές, ή απλά είναι μια υπενθύμιση μιας άλλης εποχής ή και τόπου, ή είναι η επίδειξη ενός δημιουργικού τρόπου εύρεσης της ομορφιάς στα απλά πράγματα και παρόλο αυτά ο καθένας μεταφράζει αυτό που βλέπει διαφορετικά. Ένας ώριμος καλλιτέχνης μπορεί να έχει ενσωματώσει στο έργο του διαφορετικά επίπεδα μηνυμάτων είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα, με σκοπό την ανταπόκριση σε περισσότερες κοινωνικές και διανοητικές ομάδες ανθρώπων. Μπορεί εγώ να μην δω το ίδιο μήνυμα ή να εισπράξω το ίδιο συναίσθημα με τον επόμενο θεατή, όμως το γεγονός παραμένει ότι ο καλλιτέχνης σχεδιάζει μέσω έμπνευσης και αυτό είναι που αναδεικνύει το έργο τους μέσα από το πλήθος.

Φυσικά και η γνώση της φωτογραφικής τέχνης και η εμπειρία παίζουν ρόλο, εφόσον η τεχνική δεν είναι πάντα η ίδια και οι συνθήκες έξω στη φύση αλλάζουν συνεχώς. Ένας έμπειρος φωτογράφος μπορεί να τραβήξει ένα ιπτάμενο σμήνος πουλιών με τη μέθοδο του panning ή μια δεκοχτούρα τη ώρα που βιαστικά πίνει νερό με αργή ταχύτητα και πίσω κουρτίνα φλας, για να αναδείξει καλύτερα την αρμονία και τη χάρη της κίνησης. Το δυνατό και σκληρό φως αποφεύγεται, εκτός αν το θέμα που φωτογραφίζει τον υποχρεώνει, οπότε θα χρησιμοποιήσει τεχνικές για να χαμηλώσει το κοντράστ ή τεχνικές για να απαλύνει το φως. Επίσης δεν επιδιώκει την απλή καταγραφή ή το συνηθισμένο, προσπαθεί να μεταφέρει με το δικό του στυλ το κόσμο των πλασμάτων, όχι μόνο το πορτραίτο τους αλλά και τον τρόπο ζωής τους με ένα μοναδικό τρόπο. Τέτοιες εικόνες θα είναι ζωντανές και θα ασκούν μεγαλύτερη έλξη. Άρα, εκτός της γνώσης που χρειάζεται να αποκτήσουμε για το θέμα μας απαιτείται και μια πλούσια εμπειρία, ώστε να είμαστε σε θέση να αντιμετωπίσουμε οποιεσδήποτε συνθήκες αλλά και να είμαστε σε θέση να αποφασίσουμε πώς να φωτογραφήσουμε καλύτερα το θέμα μας. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι ο αρχάριος δεν μπορεί να βγει να φωτογραφήσει, αντιθέτως πρέπει να φωτογραφίζει περισσότερο για να εμπλουτίσει τις λίγες εμπειρίες του.

Με τον Tokina 300mm στο χέρι.

Συνθέτοντας το κάδρο
Η φωτογράφηση άγριων ζώων συνήθως είναι μια γρήγορη και δύσκολη υπόθεση όπου δεν μας δίνεται ο χρόνος για σωστό καδράρισμα. Γι’αυτό και η πιο συνηθισμένη κριτική που δεχόμαστε είναι «γιατί δεν πλησίασες πιο κοντά στο θέμα σου» ή «γιατί δεν χρησιμοποίησες ένα μεγαλύτερο τηλεφακό, για να γεμίσεις το κάδρο με το θέμα σου». Από την πλευρά μας γνωρίζουμε ότι τα ζώα δεν γνωρίζουν και πολλά γύρω από το θέμα της σύνθεσης και του μόντελινγκ γι’αυτό και φεύγουν προτού προφτάσουμε να συνθέσουμε το κάδρο μας. Έτσι τις περισσότερες φορές οι καλύτερες φωτογραφίες μας είναι αυτές που χρειάζονται λίγο κροπάρισμα για να μεγεθύνουμε το θέμα στο κάδρο αλλά και για να δουλέψουμε τη σύνθεση πιο δυναμικά. Άρα, αν στο σκόπευτρο δείτε μια καλή σύνθεση με όμορφο φως και το θέμα σας στην τέλεια πόζα αλλά είσαστε λίγο πιο μακριά από ό,τι θα θέλατε, μην διστάσετε να τραβήξετε τη φωτογραφία` πάντα να υπολογίζετε ότι θα υπάρχει και «λίγο» κροπάρισμα.

Μια κοντινή λήψη που γεμίζει το καρέ με μια όμορφη εικόνα στην οποία εστιάζεται η προσοχή του θεατή κατευθείαν στο θέμα, αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες που συνήθως μας ξεφεύγουν, σίγουρα είναι μια από τις εικόνες που επιδιώκουμε. Όμως, πολλοί κάνουν το λάθος να κυνηγάνε μόνο τέτοιες εικόνες, χάνοντας την ευκαιρία να απαθανατίσουνε πολλές άλλες ενδιαφέρουσες εικόνες που διαδραματίζονται μπροστά τους. Όταν βρισκόμαστε μέσα στο φυσικό κόσμο των ζώων πρέπει να είμαστε χαλαροί και να απολαμβάνουμε τη φύση γύρω μας. Έτσι θα είμαστε σε θέση να φωτογραφήσουμε ό,τι η φύση διαδραματίσει μπροστά μας. Αν εισχωρήσετε σε αυτό τον κόσμο σαν κυνηγοί με συγκεκριμένη εικόνα κατά νου, αυτό θα ενεργήσει εναντίον σας. Οπότε ας τραβήξετε και εικόνες που συμπεριλαμβάνουν και στοιχεία από το οικοσύστημα του θέματος, τα οποία μπορούν να προσθέσουν δυναμισμό στη σύνθεση βελτιώνοντας έτσι ένα αδρανές και συνηθισμένο πορτραίτο. Και αν δεν βρείτε καθόλου την ευκαιρία να εντοπίσετε το επιλεγμένο θέμα σας, φωτογραφήσετε οτιδήποτε άλλο που θα σας τραβήξει τη προσοχή ακόμη και μια λεπτομέρεια του τοπίου ή και τον σύντροφο σας. Είναι σημαντικό να θυμόσαστε πάντα ότι βγαίνετε για να απολαύσετε τη φύση και ότι η φωτογράφηση έρχεται σε δεύτερη μοίρα.

Συνήθως δεν μπορούμε να γεμίσουμε το καρέ με το θέμα μας, είτε επειδή αυτό δεν πλησιάζετε είτε γιατί το μέγεθος του φακού μας είναι περιορισμένο. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μάθουμε πώς να χρησιμοποιούμε το χώρο γύρω από το θέμα προς όφελός μας. Δηλαδή θα πρέπει να ξέρουμε πώς να φτιάξουμε μια ενδιαφέρουσα σύνθεση χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που μας παραθέτει εκεί η φύση. Ποια είναι αυτά τα στοιχεία; Όλα αυτά που δεν μπορέσαμε να εξαφανίσουμε από το κάδρο επειδή δεν πλησιάσαμε αρκετά κοντά είναι τώρα στοιχεία του κάδρου μας. Το πώς θα τα μεταχειριστούμε είναι τώρα σημαντικό ως προς τη σύνθεση μας.

Φωτογραφίζοντας μικρά ζώα όπως τα πουλιά με ένα 300mm φακό αντί ένα των 600 & 800mm που χρησιμοποιούν οι περισσότεροι επαγγελματίες του είδους για εκείνα τα πολύ κοντινά πορτραίτα, έχουμε την «πολυτέλεια» των περισσότερων αυτών στοιχείων για μια πιο δυναμική φωτογραφία. Στην περίπτωση αυτή, ευνοϊκός συντελεστής είναι να έχουμε και κάποια εμπειρία με τη φωτογράφηση τοπίου. Πρέπει να αναδείξουμε το θέμα όσο το δυνατό με καλύτερο τρόπο, αλλά την ίδια στιγμή πρέπει και το υπόλοιπο τοπίο -χωρίς ποτέ να υπερβεί σε θεαματικότητα το κυρίως θέμα μας- να φανεί κι αυτό το ίδιο ενδιαφέρον για να προσθέσει στη σύνθεση και να βοηθήσει να αναδείξει το κυρίως θέμα. Φαντασθείτε μια όμορφη λεπτομέρεια τοπίου το οποίο περιέχει κι ένα πουλί. Η εικόνα αυτή μπορεί να είναι εξίσου καλή και ως φωτογραφία τοπίου και ως φωτογραφία άγριας φύσης. Ερχόμενος πίσω στη φωτογράφηση των πουλιών, η επιτυχία εδώ σημαίνει ότι το πουλί θα πρέπει να παραμείνει ως το κυρίως θέμα και να μην χαθεί μέσα στο τοπίο.

Ευτυχώς, στην Ελλάδα μετά από πολλά χρόνια, αποκτήσαμε και εμείς ένα αξιόλογο πάρκο ζώων (Αττικό Ζωολογικό Πάρκο).

Ο φακός
Δυστυχώς ο στάνταρ φακός ζουμ των περισσότερων μηχανών σήμερα δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις ανάγκες της φωτογράφησης άγριων ζώων. Ακόμη κι αν για παράδειγμα υπήρχε η δυνατότητα να πλησιάσουμε αρκετά κοντά είτε σε αυτό ή στη φωλιά, η πιθανότητα να υποβάλουμε κακό προς την ψυχική του κατάσταση ή να προκαλέσουμε άλλη ζημιά είναι μεγάλη, κάτι που κανένας λάτρης της φύσης, όπως ο φωτογράφος, δεν θέλει να προκαλέσει. Εδώ ο τηλεφακός είναι το ιδανικό εργαλείο, επιτρέποντας μικρά θέματα που βρίσκονται σε κάποια απόσταση από το φακό να «έρθουν» πιο κοντά, με συνέπεια τη μεγέθυνση του θέματος στο κάδρο. Επίσης ο τηλεφακός μας δίνει μια μοναδική οπτική προοπτική όπου ελαττώνεται η οπτική γωνία, απομονώνοντας πιο εύκολα το θέμα μας από το φόντο και αναδεικνύοντάς το εντονότερα.

Σε γενικές γραμμές η οπτική ποιότητα ενός φακού με φωτεινότητα f/2.8 δεν διαφέρει πολύ από αυτόν που έχει φωτεινότητα f/4, όμως η διαφορά στη τιμή τους είναι μια μικρή περιουσία. Δικαιολογημένα τότε πολλοί αναρωτιούνται πια είναι τα πλεονεκτήματα του γρήγορου φακού. Η γρήγορη απάντηση είναι ότι ο 300mm f/2.8 αφήνει τη διπλάσια ποσότητα φωτός να φτάσει στο φιλμ από ό,τι ο 300mm f/4. Εκ πρώτης όψεως η διπλάσια φωτεινότητα δεν δικαιολογεί την τεράστια διαφορά στην τιμή, όμως για τον επαγγελματία και σοβαρό ερασιτέχνη, το έξτρα φως σημαίνει πολλά. Ο γρήγορος φακός των f/2.8 έχει την ικανότητα να παγώσει την κίνηση ή τη δράση τη στιγμή που ο φακός των f/4 να αδυνατεί. Επιτρέπει τη φωτογράφηση μέσα σε λιγότερο φως, δηλαδή τις πρωινές και απογευματινές ώρες που προτιμούν τα περισσότερα ζώα για τις περισσότερες δραστηριότητες τους. Παράλληλα κάνει δυνατή τη χρήση πιο αργών τιμών ISO με περισσότερα επιτυχημένα καρέ. Σου δίνει ένα πιο φωτεινό σκόπευτρο, την επιλογή για μικρότερο βάθος πεδίου, ευκολότερη εστίαση χειροκίνητη ή μη και τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσεις ένα teleconverter με λιγότερη επίπτωση στην οπτική ποιότητα. Τώρα όσον αφορά έναν αργό φακό με φωτεινότητα f/5.6 αυτό αφήνει το μισό φως από ό,τι ένας φακός με φωτεινότητα f/4. Φαντάζεστε λοιπόν τα μειονεκτήματα του. Για τη φωτογράφηση ζώων, ο φακός του f/5.6 είναι στο όριο όσον αφορά την ποσότητα φωτός με το οποίο μπορούμε να δουλέψουμε.

Αν ο φακός που κατέχετε έχει ενσωματωμένο μοτέρ εστίασης, τότε έχετε ένα μεγάλο προτέρημα ως προς τη φωτογράφηση θεμάτων εν δράσει. Αν όχι ή αν έχετε χειροκίνητης εστίασης φακό η πιο δύσκολη κατάσταση είναι εκείνη που το θέμα κινείται ή πετάει προς εσάς ή απομακρύνεται από εσάς. Η πιο συνηθισμένη λήψη εν δράσει και η πιο εύκολη είναι εκείνη που το θέμα κινείται ή πετάει δεξιά ή αριστερά, παράλληλα με το επίπεδο του φιλμ. Η φωτογράφηση ζώων που απομακρύνονται από εμάς αποφεύγεται, αφού τέτοιες εικόνες συνήθως δεν προκαλούν το ενδιαφέρον του θεατή.

Άλλο πρόβλημα για εικόνες που περιέχουν δράση είναι η φωτομέτρηση. Αν το πίσω φόντο ταιριάζει σε φωτεινότητα με το κυρίως θέμα, που σημαίνει ότι ο ήλιος είναι πίσω σας, με οποιονδήποτε τρόπο και αν φωτομετρήσετε θα πάρετε σωστά αποτελέσματα. Αν όμως το πίσω φόντο διαφέρει πολύ σε φωτεινότητα από το κυρίως θέμα θα χρειαστεί να προσθέσετε ή να αφαιρέσετε μέχρι και δυο στοπ στην έκθεση. Η καλύτερη λύση στις δύσκολες καταστάσεις είναι η χρήση χειροκίνητης έκθεσης (manual) όπου επιλέγουμε διάφραγμα και ταχύτητα κλείστρου πριν προκύψει η δράση.

Στούντιο τρίποδο στην έρημο!

Οι εύκολα χειριζόμενοι φακοί
Στην Αυστραλία και την Αμερική όπου πολλοί ζούνε σε μονοκατοικίες με δικό τους κήπο, έχουν τοποθετήσει ταΐστρες για τα πουλιά έξω από τα παράθυρα τους με αποτέλεσμα την εύκολη φωτογράφησή τους. Επίσης σε αυτές τις χώρες έχουν το προνόμιο της εύκολης πρόσβασης σε ζωολογικούς κήπους και τα μεγάλα εθνικά πάρκα με μια πλούσια ζωή θηλαστικών, ερπετών και πουλιών (που τυχαίνει να είναι και πιο φιλικά προς τη παρουσία του ανθρώπου). Με τέτοιες προϋποθέσεις ένας φακός των 300mm ίσως φανεί αρκετός. Σε γενικές γραμμές οι περισσότεροι που ασχολούνται με το σπορ συμφωνούν ότι ο φακός των 300mm είναι καλός για θηλαστικά και τα μεγαλύτερα πουλιά. Για μικρότερα θηλαστικά και για τα περισσότερα πουλιά απαιτείται κάτι μεγαλύτερο και φωτεινό.

Οι προσιτοί
Όμως οι περισσότεροι από εμάς συμβιβαζόμαστε με ένα γρήγορο φακό μικρότερης εστιακής απόστασης ή ένα πιο αργό φακό μεγάλης εστιακής απόστασης. Έτσι για τον ερασιτέχνη που θέλει να ασχοληθεί σε κάποιο σοβαρό επίπεδο αλλά δεν μπορεί να δικαιολογήσει την μεγάλη επένδυση που χρειάζεται ένας 500mm f/4, ο AF 300mm f/4 θεωρείται η ιδανικότερη λύση. Έχει βαφτιστεί ο πιο μικρός – σοβαρός φακός για αυτό το είδος της φωτογραφίας. Ανεξάρτητα από τον κατασκευαστή, ο AF 300mm f/4 συνήθως είναι κατασκευασμένος με στοιχεία ED, είναι ικανός να αποδώσει άριστα αποτελέσματα και η τιμή του είναι η πιο προσιτή όσον αφορά τους τηλεφακούς. Μαζί με τη χρήση ενός teleconverter 1.4x μπορούμε να μετατρέψουμε των 300mm σε 420mm f/5.6. Αυτός ο συνδυασμός αποτελεί μια ποιοτική και οικονομική λύση. Όμως είναι σίγουρο ότι όλοι οι κάτοχοι ενός τέτοιου φακού πάντα θα νιώθουν την ανάγκη της μεγαλύτερης μεγέθυνσης ενός 600mm.

Μετά υπάρχει ο 400mm f/5.6 ο οποίος σε σύγκριση με το 300mm έχει 25% περισσότερη μεγεθυντική ικανότητα. Χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ο ιδανικός φακός για φωτογραφήσεις πουλιών εν πτήση λόγω του μικρού μεγέθους και του ελάχιστο βάρους του. Όμως η φωτεινότητα του φακού είναι στο όριο της προτίμησης των περισσότερων φωτογράφων. Έτσι με τη χρήση ενός teleconverter 1.4x καταλήγουμε με ένα 560mm τηλεφακό με διάφραγμα f/8. Αυτό συνήθως ακυρώνει τη δυνατότητα αυτόματης εστίασης και δυσκολεύει ακόμη και τη χειροκίνητη εστίαση εξαιτίας του σκοτεινού σκοπεύτρου.

Η σωστή επιλογή ρούχων για τη κάθε μας εξόρμηση παίζει σημαντικό ρόλο για την ικανότητα μας να φωτογραφίσουμε σωστά.

Οι φακοί "τέρατα"
Οι επαγγελματίες και μερικοί σοβαροί ερασιτέχνες με την οικονομική άνεση χρησιμοποιούν τους τερατώδεις φακούς των f/2.8 και f/4 όπως ο 300mm f/2.8, ο 500mm f/4 και ο 600mm f/4. Ένας τέτοιος φακός σου επιτρέπει τη χρήση γρηγορότερων ταχυτήτων συν τα άλλα πλεονεκτήματα που προαναφέραμε. Όμως αυτά από μόνα τους δεν μας εξασφαλίζουν καταπληκτικές φωτογραφίες.

500mm
Με ένα 500mm φακό μπορούμε να γεμίσουμε το καρέ με ένα ελάφι από τα 25μ, αλλά για να πετύχουμε το ίδιο με ένα τσαλαπετεινό, θα πρέπει να πλησιάσουμε πολύ πιο κοντά, σχεδόν στα 5μ. Τώρα σκεφτείτε ότι για τον τσαλαπετεινό, απαιτείται η μετακίνηση μηχανής και τριπόδου πολλών κιλών ανάμεσα από κλαδιά και πέτρες, ενώ το φως θα είναι λίγο, οι ταχύτητες αργές, την ώρα της φωτογράφησης ο φακός θα επηρεάζεται από δονήσεις, και ο χρόνος που έχουμε για να φωτογραφίσουμε το τσαλαπετεινό είναι μόνο μερικά δευτερόλεπτα, γιατί είναι σίγουρο ότι δεν θα καθίσει να μας περιμένει. Με αυτό θέλω να σας επισημάνω ότι η απόκτηση ενός τέτοιου τηλεφακού δεν είναι εγγύηση για καταπληκτικές φωτογραφίες, χρειάζεται πολύ δουλειά, υπομονή, εμπειρία, κλπ.

600mm & 400mm
Οι δυο αυτοί τηλεφακοί χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο από φωτογράφους σπορ. Για άγρια φύση αυτοί οι δυο είναι υπερβολικά βαριά και ακριβοι για το εστιακό μήκος που προσφέρουν. Γι’ αυτούς που θέλουν λοιπόν την αγορά ενός τέτοιου φακού, μην ξεχνάτε ότι ζυγίζουν αρκετά κιλά και απαιτούν ένα ξεχωριστό τρόπο φωτογράφησης.

Ο πολλαπλασιαστής
Όποιο τηλεφακό κι αν πάρετε ή έχετε, δεν μπορεί να λείψει από την τσάντα σας ο teleconverter (πολλαπλασιαστής). Στην αγορά κυριαρχούν δυο τύποι, ο 1.4x κι ο 2.0x, όμως αν ψάξει κανείς μπορεί να βρει και με 3.0x. Ο teleconverter των 2.0x θα σας κοστίσει δυο στοπ σε φωτεινότητα, ο 3.0x 3 στοπ, ενώ ο 1.4x χάνει μόνο 1 στοπ. Με τη χρήση του teleconverter, πολλαπλασιάζουμε το εστιακό μήκος του φακού μας χωρίς να χάσουμε το πολύ σημαντικό ελάχιστο σημείο εστίασης. Έτσι ο 300mm με ελάχιστο σημείο εστίασης τα 2.5m γίνετε 600mm με το ίδιο ελάχιστο σημείο εστίασης. Όμως ο πολλαπλασιαστής συμβάλει και σε κάποια μικρή απώλεια στην ποιότητα της εικόνας όσον αφορά το βαθμό οξύτητας και του κοντράστ. Έτσι για να εξασφαλίσουμε τη μικρότερη απώλεια προτείνεται η χρήση του μικρότερου πολλαπλασιαστή που μας επιτρέπουν οι συνθήκες και είναι προτιμότερο ο πολλαπλασιαστής να είναι κατασκευασμένος από την ίδια κατασκευάστρια εταιρεία του επιλεγμένου φακού μας.

Φίλος, συνεργάτης και συγγενής, ο Γιώργος πάντα δίπλα μου και έτοιμος για όλα.

Βάθος πεδίου και ταχύτητες κλείστρου
Οι δυο πιο συνηθισμένες επιλογές των περισσότερων έμπειρων φωτογράφων άγριας φύσης όσο αφορά την έκθεση, είναι το πρόγραμμα: «προτεραιότητα διαφράγματος» και ο τρόπος φωτομέτρησης είναι: «ο μέσος όρος με αυτόματη αντιστάθμιση» όπως το matrix της Nikon και το evaluative της Canon. Με το πρόγραμμα «προτεραιότητα διαφράγματος» θα έχετε πάντα υπό τον έλεγχο σας το βάθος πεδίου που είναι ένα πολύ σημαντικό εργαλείο ως προς αυτό που θέλετε να εκφράσετε, ενώ επίσης έχετε εξασφαλισμένη πάντα τη γρηγορότερη ταχύτητα που επιτρέπει ο υπάρχων φωτισμός.

Οι γρήγορες ταχύτητες μας δίνουν τη δυνατότητα να παγώσουμε τη κίνηση. Για τα περισσότερα ζώα σε κίνηση και για πουλιά σε πτήση, μια ταχύτητα τουλάχιστον 1/500sec θεωρείται αναγκαία για να παγώσουμε το θέμα μας. Πουλιά που φτεροκοπούν γρήγορα, όπως το Μαυροκιρκίνεζο όταν πετάει επί τόπου ανιχνεύοντας το έδαφος για τη λεία του, ίσως απαιτούνται ταχύτητες των τάξεων του 1/1000sec.

Γι’αυτόν που θέλει να καταγράψει την άγρια φύση όπως έχει, το πάγωμα της κίνησης και η σωστή καταγραφή των χρωμάτων είναι σημαντικό, όμως αυτό δεν είναι πάντα και το απαιτούμενο. Για τους περισσότερο "καλλιτέχνες" οι αργές ταχύτητες σε συνδυασμό με τη σωστή τεχνική μπορούν να μεταδώσουν την αίσθηση της κίνησης με ένα ποιοτικό τρόπο. Ακολουθώντας το σώμα ενός πτηνού εν πτήση και με το μάτι νετ και τα φτερά να χάνονται μέσα στο ίδιο τους το χρώμα που βάφουν στο φιλμ, η εικόνα πλέον παίρνει άλλη μορφή. Από την άλλη μεριά πουλιά όπως η κουκουβάγια μπορεί να παραμείνουν αδρανή για αρκετή ώρα, εξαλείφοντας την ανάγκη για γρήγορες ταχύτητες.

Όταν όμως χρησιμοποιούμε τηλεφακούς πρέπει να έχουμε κατά νου τη δύναμη της μεγέθυνσης γιατί εκτός του ότι μεγεθύνεται το θέμα μας, μεγεθύνονται και οι τυχόν δονήσεις. Οι δονήσεις αυτές, είτε δημιουργία των εσωτερικών μηχανισμών της μηχανής είτε δημιουργία εξωτερικών παραγόντων όπως αυτό που προκαλεί το κράτημα στο χέρι, εξαλείφονται με τις γρήγορες ταχύτητες του κλείστρου. Κατά «κανόνα» συνίσταται ταχύτητα κλείστρου ισότιμη με το μέγεθος του φακού - έτσι με ένα εστιακό μήκος των 500mm, θα χρησιμοποιήσουμε τουλάχιστον μια ταχύτητα 1/500. Με τη χρήση τριπόδου οι δονήσεις μειώνονται κατά πολύ αλλά όχι τελείως. Πολλοί κάνουν το λάθος και νομίζουν ότι με τη χρήση τριπόδου ένας τηλεφακός θα είναι τελείως στέρεος κι ακίνητος, όμως αν κοιτάξετε προσεκτικά μέσα από το σκόπευτρο και χτυπήσετε απαλά την άκρη του φακού ή και το τρίποδο θα προσέξετε ότι η εικόνα ταλαντεύεται. Για αυτό όσο μεγάλο και βαρύ είναι το τρίποδο και η κεφαλή που υποστηρίζουν το φακό τόσο το καλύτερο. Και πάλι όμως με τους μεγάλους τηλεφακούς θα δείτε επαγγελματίες που κατά τη διάρκεια της έκθεσης ακουμπάνε / κρεμάνε το χέρι τους πάνω στο σημείο στήριξης του φακού με το τρίποδο, σαν μαξιλάρι απόσβεσης των τυχών δονήσεων. Επίσης για τις πολύ αργές ταχύτητες μεταξύ 1/30 και 1/2 δευτερόλεπτο προτείνεται η χρήση του κλειδώματος του καθρέπτη, ο οποίος είναι ο κύριος υπεύθυνος για δονήσεις σε αυτές τις ταχύτητες.

Με αργές ταχύτητες, υπάρχει επίσης η πιθανότητα να δούμε δείγματα δονήσεων στις φωτογραφίες μας αν πατάμε το πλήκτρο αποδέσμευσης απότομα. Τη στιγμή της λήψης, πατάμε το πλήκτρο απαλά χωρίς να κινούμαστε, χωρίς να χρειάζεται να το πατήσουμε τέρμα, γιατί έτσι μεταδίδουμε την κατακόρυφη ενέργεια του δαχτύλου μας στο σώμα της μηχανής, δημιουργώντας μικροδονήσεις. Οι λήψεις με αργές ταχύτητες χρειάζονται ψυχραιμία χωρίς να βιαζόμαστε και πατάμε με σιγουριά. Όταν όμως το επιτρέπουν οι συνθήκες χρησιμοποιούμε ένα ντεγκλασέρ ή ένα τηλεχειριστήριο για περισσότερη σταθερότητα.

Σε ένα σπήλαιο με τα φλας στο χέρι.

Έκθεση
Οι περισσότερες μηχανές SLR μας δίνουν τρεις βασικές επιλογές για τον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να φωτομετρήσουμε, το σποτ, το κεντρικά ζυγισμένο και το μέσο όρο με αυτόματη αντιστάθμιση. Για τις περισσότερες φωτογραφίες μας που ο φωτισμός του ήλιου έρχεται από πίσω μας και οι αντιθέσεις είναι χαμηλές τα συστήματα Matrix και Evaluative κάνουν καλή δουλειά στον προσδιορισμό της έκθεσης. Το «κεντρικά ζυγισμένο» (center weighted) μπορεί να φανεί χρήσιμο για τη φωτογραφία δράσης, όπου το θέμα μας καλύπτει το περισσότερο μέρος του κάδρου. Για τις φορές όμως που έχουμε δυνατό φως με μεγάλες αντιθέσεις και υπάρχει ο απαιτούμενος χρόνος χρησιμοποιούμε το σποτ για να μετρήσουμε επιλεκτικά το κοντράστ και για να δούμε πού θα πέσουν οι φωτεινοί τόνοι. Αν αυτές οι επιλογές υπάρχουν, σας παροτρύνω να τις δοκιμάσετε ανάλογα με την περίσταση για να μπορείτε καλύτερα να εκμεταλλευτείτε τις δυνατότητες της μηχανής.

Γενικά η τεχνικά σωστή έκθεση είναι αυτή που στην τελική φωτογραφία θα μας δώσει λεπτομέρειες από το πιο φωτεινό σημείο μέχρι το πιο σκιερό. Για παράδειγμα, η έκθεση για το πίσω φόντο μπορεί να είναι 1/500 και για τη λεπτομέρεια στο πρώτο πλάνο 1/60, μία διαφορά μόνο 3-στοπ. Οπότε αν ο αισθητήρας που θα χρησιμοποιήσουμε έχει περιθώριο έκθεσης 5-στοπ, η εικόνα μπορεί να φωτογραφηθεί με λεπτομέρεια σε όλα τα σημεία της.

Εδώ αξίζει να επισημάνω ότι αν χρησιμοποιείτε κάποιο πρόγραμμα έκθεσης αντί του manual και η μηχανή βρίσκεται σε τρίποδο, πρέπει να προσέχετε μην επηρεαστεί η αυτόματη έκθεση από τυχόν φως που μπορεί να εισέλθει μέσα από το σκόπευτρο. Πολλές μηχανές προσφέρουν ένα κλείστρο για το σκόπευτρο, είτε ενσωματωμένο είτε εξωτερικό, γι’αυτό το λόγο. Κατά την συνηθισμένη χρήση της μηχανής η έκθεση δεν επηρεάζεται, επειδή έχουμε το πρόσωπο κολλημένο στο σκόπευτρο, εμποδίζοντας έτσι το δυνατό φως να εισέλθει μέσα.

Χρησιμοποιούσαμε φλας όχι για να τα φωτίσουμε, αλλά για να λάμψουν τα μάτια τους, ασχέτως αποστάσεως!

Φλας
Σπάνια θα βρούμε το θέμα μας να λούζεται με όμορφο απαλό φως. Τις περισσότερες φορές το εύρος των τόνων συνήθως είναι καταστροφικό όσον αφορά το κοντράστ που μπορεί να κυμανθεί από τα 7-στοπ και πάνω. Σε αυτές τις περιπτώσεις το φως είναι πολύ σκληρό, δημιουργώντας αρκετά έντονες σκιές που είναι βέβαιο ότι θα επηρεάσουν αρνητικά την όλη διάθεση της εικόνας. Οπότε, όπως και να εκθέσουμε, θα χάσουμε λεπτομέρεια είτε στα φωτεινά σημεία είτε στις σκιές, ανάλογα με το πού θα τοποθετήσουμε την έκθεση. Σε αυτές τις περιπτώσεις έχουμε φωτογραφίες με πολύ κοντράστ και δεν συνιστάται η φωτογράφηση – ωστόσο για τις φορές που αναγκαζόμαστε να τη πραγματοποιήσουμε η καλύτερη λύση είναι να χρησιμοποιήσουμε το φλας, προσθέτοντας φως στις σκιές για να χαμηλώσουμε το κοντράστ. Τυπικά εκθέτουμε για τους φωτεινούς τόνους και προσπαθούμε να σηκώσουμε τους σκοτεινούς τόνους για να μειώσουμε την αντίθεση.

Η χρήση του φλας θα αποδειχθεί πολύ χρήσιμη και αναγκαία για τις περισσότερες λήψεις. Είναι το μόνο μέσο που έχουμε για να φωτίσουμε τις σκιές, συμπιέζοντας το εύρος των τόνων σε κάτι μικρότερο που μπορεί να καταγράψει ο αισθητήρας. Με τη σωστή χρήση του φλας αυτή η ενέργεια μπορεί να περάσει απαρατήρητη, φτιάχνοντας τη διάθεση της εικόνας.

Το φλας όμως μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες περιπτώσεις και μάλιστα με πιο καλλιτεχνικές χροιές. Όπως σημείωσα και παραπάνω, η μέθοδος της πίσω κουρτίνας σε συνδυασμό με την αργή ταχύτητα μπορεί να φέρει καταπληκτικές εικόνες κίνησης και δράσης θυμίζοντας ένα αφηρημένο πίνακα ζωγραφικής. Όμως αυτή η μέθοδος έχει εξίσου δυνατά αποτελέσματα και για στάσιμα θέματα με πίσω φωτισμό, όπως ένα ζαρκάδι σε πρώτο πλάνο με πίσω φόντο το ηλιοβασίλεμα.

Η παραλλαγή παίζει σημαντικό ρόλο για την λιγότερη ενόχληση των ζώων που θέλουμε να πλησιάσουμε.

Ηθική συμπεριφορά
Η ηθική παίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή του φωτογράφου – ηθική στη συμπεριφορά του προς τη φύση αλλά και ηθική στο μήνυμα που βγαίνει μέσα από το έργο του. Οι περισσότεροι γνωστοί φωτογράφοι της άγριας φύσης υπήρξαν πρώτα φυσιολάτρες, κι οι υπόλοιποι υπήρξαν φωτογράφοι που ύστερα έγιναν φυσιολάτρες. Από τη στιγμή που ο φωτογράφος αρχίζει να ασχολείται με τη φωτογράφηση της φύσης, αργά ή γρήγορα το μεγαλείο της φύσης τον κυριεύει και η εκτίμηση του για αυτό το άλλο κόσμο μεγαλώνει. Είναι σημαντικό για το φωτογράφο που θα βρίσκεται μέσα στη φύση να συμπεριφέρεται ως αόρατος παρατηρητής που καλύπτει τα ίχνη του. Δηλαδή δεν πετάμε σκουπίδια πουθενά, δεν κάνουμε υπερβολικό θόρυβο, δεν ενοχλούμε τις φωλιές ή γενικώς τα ζώα γύρω μας, προσπαθούμε όσο είναι στο χέρι μας να βοηθήσουμε στη συντήρηση και στην καθαριότητα των περιοχών που επισκεπτόμαστε και γενικώς διατηρούμε μια στάση που δείχνει στους νεότερους ότι η φύση απαιτεί το σεβασμό μας.

Τη πρώτη φορά που είδα μια φωτογραφία ενός πάνθηρα να κυνηγάει ένα κουνέλι μέσα στο χιόνι, έμεινα πολύ εντυπωσιασμένος. Όταν έμαθα όμως ότι πρόκειται για μια φωτογραφία που τραβήχτηκε σε μια φάρμα μ’ένα εξημερωμένο ζώο με δόλωμα το κουνέλι, ένιωσα εξαπατημένος και το ενδιαφέρον μου για τη φωτογραφία εξαφανίστηκε. Σήμερα υπάρχουν κι άλλοι τρόποι για να μεταμορφώσουμε ή και να δημιουργήσουμε μια τέτοια «εντυπωσιακή» εικόνα. Όμως η χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας ή και άλλων μέσον για να αναδείξουμε κάτι ως πραγματικό, σημαίνει ότι η φωτογραφία ενδέχεται να χάσει την αξιοπιστία της. Ο δυναμισμός μιας πραγματικής φωτογραφίας της φύσης οφείλεται στην αναπαράσταση της πραγματικότητας. Άρα είναι σημαντικό οι φωτογράφοι να δηλώνουν αν οι φωτογραφίες τους είναι αυθεντικές, ψηφιακές-τροποποιημένες ή αν ήταν δημιουργίες υπό ελεγχόμενες καταστάσεις με εξημερωμένα ζώα.

Η τελευταία λέξη
Από όλο το ζωολογικό βασίλειο, τα πουλιά αριθμούνται περισσότερα και είναι σίγουρο ότι τα περισσότερα ζώα που θα φωτογραφήσουμε εδώ στην Ελλάδα θα είναι πουλιά. Τα χρώματα τους, το κελάηδημα τους και η γοητευτική συμπεριφορά τους σίγουρα θα φέρει μεγάλη χαρά σε όποιον τα παρατηρεί και τα φωτογραφίζει. Άρα, ετοιμάστε τον εξοπλισμό σας, γίνετε μέλος της ορνιθολογικής εταιρείας (για να εμπλουτίσετε τις γνώσεις σας για τα πουλιά της Ελλάδας), ή οποιαδήποτε άλλη οργάνωση προστασίας ζώων και βγείτε βόλτα στην εξοχή για να θαυμάσετε και να φωτογραφήσετε τη φύση με τα ζώα και τα πουλιά της.

Καλές φωτογραφήσεις
Ιωάννης Καζόλης

FAQ (συχνές ερωτήσεις που μου έχουν κάνει)

Ποια είναι η καλύτερη φωτογραφική μηχανή για τη φωτογράφηση πουλιών; Δεν υπάρχει «η καλύτερη» μηχανή. Σίγουρα όμως, για τη φωτογράφηση πουλιών, χρειάζονται να καλυφθούν κάποιες βασικές παράμετροι. Η μηχανή που θα επιλέξει κάποιος πρέπει να δίνει και τη δυνατότητα της χειροκίνητης έκθεσης και εστίασης αν αυτή είναι μια σύγχρονη αυτόματη μηχανή, στο σύστημα που θα επιλέξει να υπάρχει η δυνατότητα χρήσης φακών από πολύ ευρυγώνιο έως και μεγάλου τηλεφακού και θα ήταν πολύ χρήσιμο αν υπήρχε κλείδωμα του καθρέπτη. Με βάση τις παραπάνω σκέψεις, καταλήγουμε σε κάποιο σύστημα SLR σε φόρμα 35mm. Προσωπικα, προτεινω Nikon :-)

Τι είδους μηχανή έχεις και γιατί επέλεξες αυτό το σύστημα; Μια από τις πιο σημαντικές απαιτήσεις που έχω είναι η αξιοπιστία και η ανθεκτικότητα. Δουλεύω σκληρά και γρήγορα υπό δύσκολες και παράξενες συνθήκες και απαιτώ ο εξοπλισμός μου να μπορεί να κάνει το ίδιο. Δεν έχω τον χρόνο, ούτε να τον προσέχω ούτε να τον χαϊδεύω σε τακτική βάση. Στο παρελθόν, σαν φωτορεπόρτερ έμαθα με σκληρό τρόπο ότι ένας επαγγελματίας βασίζεται σε αυτές τις ιδιαιτερότητες. Αυτός είναι και ο λόγος που εξοπλισμός επαγγελματικού επιπέδου συνήθως κοστίζει περισσότερο όχι μόνο για την καλύτερη απόδοση, αλλά και για την εξαιρετικά γερή κατασκευή του. Αποδίδει όχι μόνο την πρώτη φορά αλλά για όλες τις φορές. Από όλες τις σύγχρονες 35mm SLR μηχανές, οι ναυαρχίδες των περισσότερων κατασκευαστών είναι οι μόνες που προσωπικά πιστεύω ότι εμπνέουν αυτές τις αρετές. Η ποικιλία και ποιότητα των φακών είναι η δεύτερη απαίτησή μου. Ένα άλλο πλεονέκτημα για τις δυο κορυφαίες γιαπωνέζικες κατασκευάστριες εταιρίες είναι ότι η αγορά είναι γεμάτη με μεγάλη ποικιλία φακών από πολλούς ανεξάρτητους κατασκευαστές (Tokina, Sigma, Tamron κλπ), επεκτείνοντας το εύρος της ποικιλίας και των τιμών.

Ποια η γνώμη σου για τους φακούς των ανεξάρτητων κατασκευαστών; Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων, ένα τέτοιος φακός θα είναι πάντα σε δεύτερη μοίρα μπροστά σε ένα αντίστοιχο κατασκευασμένο από επώνυμο κατασκευαστή. Πιστεύω ότι είναι κατανοητό ότι ένας ανεξάρτητος κατασκευαστής στην προσπάθεια του να φέρει στην αγορά ένα φθηνότερο προϊόν, ελκύει περισσότερους συμβιβασμούς και συγχρόνως αυξάνει τις πιθανότητες για οπτικές και μηχανικές ατέλειες. Οπότε, γι’ αυτόν που η πρώτη του απαίτηση είναι η οπτική ποιότητα για μεγάλες μεγεθύνσεις, τότε οι φακοί ανεξάρτητων κατασκευαστών συνήθως απορρίπτονται. Αυτό στη θεωρία και όχι υποχρεωτικά στην πράξη. Ενώ πριν από μια δεκαετία η διαφορά ποιότητας τόσο στη οπτική απόδοση όσο και στη κατασκευή θα ήταν αρκετά αισθητή, σήμερα είναι τόσο μικρή, που χρειάζονται ειδικά όργανα για να μετρήσουν τη διαφορά οξύτητας, κοντράστ κλπ. μεταξύ των δυο τύπων κατασκευαστών. Έτσι έχουμε φτάσει στο σημείο σήμερα, οι φακοί από ανεξάρτητους κατασκευαστές να παράγουν άριστα αποτελέσματα που είναι αδύνατον για κάποιον να διακρίνει κάποια διαφορά. Ενώ κατά βάθος δεν είμαι λάτρης των φακών από ανεξάρτητους κατασκευαστές, τους χρησιμοποιώ και γενικά έχω μείνει πολύ ευχαριστημένος και από τη οπτική τους απόδοση αλλά και με την γερή τους κατασκευή. Βέβαια, μην ξεχνάμε το αμερικανικό ρητό που λέει: ότι πληρώνεις παίρνεις!

Ποιος είναι ο καλύτερος φακός για τη φωτογράφηση πουλιών; Ο 500mm f/4 ή ο πιο ακριβός και βαρύτερος 600mm f/4 σε συνδυασμό με teleconverters και extension tubes θεωρούνται οι σοβαροί τηλεφακοί για τον επαγγελματία φωτογράφο άγριων πουλιών οι οποίοι όμως απαιτούν και το δικό τους ξεχωριστό τρόπο φωτογράφησης λόγω του μεγέθους και του βάρους τους. Ο 400mm f/5.6 θεωρείται ο ιδανικότερος φακός για πουλιά εν πτήση, λόγω μικρού βάρους.

Εσύ ποιους φακούς χρησιμοποιείς για τη φωτογράφηση πουλιών; Ο κύριος μου φακός ήταν για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα ο Tokina AF 300mm f/2.8 ATX PRO-ΙΙ. Σε συνδυασμό τους δυο teleconverters 1.4x και 2.0x είχα 400mm f/4 και 600mm f/5.6. Τώρα έχω ένα 500mm f/4 χειροκίνητης εστίασης τον οποίο θέλω να αλλάξω για τον πιο σύγχρονο αδελφό του με αυτόματη εστίαση. Ο δευτερεύων φακός μου είναι ο Nikon AFS 70-200mm f/2.8 ο οποίος για την ώρα καλύπτει πολλές ανάγκες. Σε συνδυασμό με ένα σετ extension tubes, μπορώ να εισχωρήσω στο κόσμο του macro, σε συνδυασμό με τους teleconverters μετατρέπεται σε φακό ιδανικό για τις εν πτήση λήψεις και από μόνο του αποτελεί καλός φακός για πορτραίτα πουλιών μέσα στον φυσικό τους χώρο. Φυσικά, κάθε φορά που βγαίνω να φωτογραφήσω, η ανάγκη για ένα μεγαλύτερο φακό, όπως ο 600mm f/4, πάντα γίνεται αισθητή, όμως για την ώρα δεν μπορώ να δικαιολογήσω μια τέτοια επένδυση.

Ποια η γνώμη σας για τα Teleconverters; Το πλεονέκτημα τους είναι ότι πολλαπλασιάζουν το εστιακό μήκος του φακού χωρίς να αλλάζουν το ελάχιστο σημείο εστίασης επιτρέποντας την καλύτερη απομόνωση του θέματος από το φόντο γύρω του. Το μειονέκτημα όμως είναι ότι απορροφούν μεγάλες ποσότητες φωτός. Έτσι ο 1.4x θα σας κοστίσει ένα ολόκληρο στοπ και ο 2x, δυο ολόκληρα στοπ. Με τη μείωση του φωτός μειώνεται κι η απόδοση της αυτόματης εστίασης με αποτέλεσμα πολλές μηχανές να αρχίζουν το ενοχλητικό «ψάξιμο». Επίσης μειώνεται και το φως που φθάνει στο σκόπευτρο δυσκολεύοντας και την χειροκίνητη εστίαση. Ενώ το ελάχιστο σημείο εστίασης δεν αλλάζει με τον πολλαπλασιασμό του εστιακού μήκους, δυστυχώς το βάθος πεδίου προσαρμόζεται ανάλογα με το τελικό εστιακό μήκος. Έτσι, με τη χρήση του πολλαπλασιαστή για το ίδιο θέμα στη ίδια απόσταση, το βάθος πεδίου μικραίνει. Τελευταίο και κυριότερο, η ποιότητα της εικόνας μειώνεται ανάλογα με την ποιότητα του φακού και του teleconverter που θα χρησιμοποιήσετε και εξαρτάται από το πόσο ο teleconverter ήταν σχεδιασμένος για να ταιριάσει με το συγκεκριμένο φακό.

Ποιο είναι το καλύτερο τρίποδο για τη φωτογράφηση πουλιών; Σίγουρα χρειαζόμαστε την πιο στέρεα βάση που μπορούμε να κουβαλήσουμε μαζί μας. Αυτό σημαίνει ένα τρίποδο βαρύ, δυνατό και καλής ποιότητας κατασκευής, όπως της Manfrotto και της Gitzo. Όμως λίγοι είναι εκείνοι που σαν και μένα είναι έτοιμοι να κουβαλήσουν ένα 6-κιλο τρίποδο έξω στη φύση. Βέβαια αυτό ήταν το χτες, όταν ακόμα χρησιμοποιούσα Velvia 50 φιλμ. Σήμερα πλέον, πολλοί επαγγελματίες προτιμούν τα καινούρια μοντέλα κατασκευασμένα από Carbon fibre που είναι πιο στιβαρά και δυνατά από τα συνηθισμένα αλουμινένια και συγχρόνως πιο ελαφριά. Η ψηφιακή τεχνολογία στις μηχανές μου επιτρέπει να χρησιμοποιώ ένα παναλαφρο τρίποδο της Manfrotto (055CX PRO3) με ένα Q-Ball Q3 Emille ballhead της MARKINS.

Και τη νύχτα έχει πουλιά!

Παχιές αμμουδιές

2011-12-10T01:45:00.040+02:00

Ένας αντίλαλος που πηγάζει από την Λήμνο

Ο ιδρώτας ρέει κι ακόμη ο ήλιος δεν έχει καλά-καλά σηκωθεί πάνω από τον ορίζοντα. Η άπνοια, η πεζοπορία και η άμμος δεν κάνουν καλή συντροφιά μαζί. Περπατάω εδώ και 40 λεπτά πάνω από μικρούς αμμώδεις λοφίσκους που στην πλειοψηφία τους καλύπτονται από πικροδάφνες, βουρλιές, ασφόδελοι και κάποιες μεμονωμένες αγριελιές. Ανάμεσά τους εκατοντάδες κουνελότρυπες και κουνελοσκαλίσματα που μερικές φορές είναι τόσο κοντά συγκεντρωμένες που θυμίζουν ελβετικό τυρί. Όπου και να κοιτάξω, βλέπω κουνέλια να τρέχουν από δω κι εκεί για να κρυφτούν από τον εισβολέα του χώρου τους.

Τα κουνέλια είναι πρακτικά παντού και δεν υπάρχει περίπτωση να μην δείτε 3-4 να τρέχουν δεξιά-αριστερά!

Σταματώ να πάρω μια ανάσα και υψώνω το κεφάλι μου μελετώντας το λόφο δεξιά μου για το πιο πιθανό μονοπάτι ανάβασης, που απέχει περίπου 30μ από μένα. Ενώ τόση ώρα περπατάω πάνω σε άμμο, δεξιά και αριστερά μου υψώνονται οι γνωστοί χαμηλοί πετρώδεις λόφοι του νησιού που είναι αιώνια καλυμμένοι με αστιβιές και θυμάρια. Χαμηλά βλέπω ένα κοπάδι πέρδικες να ανηφορίζουν το λόφο, ώσπου χάνονται μια-μια στη χαμηλή βλάστηση. Πίσω μου ο φίλος και συνεργάτης, Γιώργος Καραχάλιος, καθυστερεί, καθώς έχει εντοπίσει ένα κουνέλι κρυμμένο κάτω από κάποιες γυμνές ρίζες. Αυτό κάθεται ακίνητο στην προσπάθεια του να μην τραβήξει την προσοχή μας.

Όπου και να κοιτάξω, βλέπω κουνέλια να τρέχουν από δω κι εκεί για να κρυφτούν από τον εισβολέα του χώρου τους.

Ο Γιώργος ετοιμάζει να αλλάξει σε τηλεφακό, όμως αυτό ξεπετάγεται από την κρυψώνα του και διανύει μια απόσταση 20-30 μέτρων σε χρόνο μηδέν. Κοιταζόμαστε, χαμογελάμε ο ένας στον άλλον και συνεχίζουμε την πορεία μας προς τον λόφο, όταν ξαφνικά ακούγεται ένα παράξενο βουητό. Ένας ήχος βαρύς, αργός αλλά και τόσο μεγάλος σε ένταση, που αισθανόμουν τα ηχητικά κύματα να περνάνε δίπλα μου. Όπως τότε με το σεισμό της Αθήνας που το βουητό είχε διάρκεια δευτερολέπτων αλλά φάνηκε αιώνιο, έτσι κι εδώ, χωρίς όμως να είναι το ίδιο τρομαχτικό, μου φάνηκαν όλα σε αργή κίνηση με μεγάλη διάρκεια. Τότε βλέπω ένα τεράστιο πουλί να απογειώνεται από την άλλη μεριά της πικροδάφνης που ήταν δίπλα μου. «Γιώργο, το είδες; ….. Ναι, το βλέπω!» και αμέσως τρέξαμε πίσω από την πικροδάφνη να δούμε τι είχε γίνει.

Το νησί του Ηφαίστου
Βρισκόμαστε στο βορειοανατολικό Αιγαίο στο «νησί του Ηφαίστου», τη Λήμνο. Είναι κατά το πλείστον ένα χαμηλό (470 μ.) ηφαιστειογενές νησί με το δυτικό μέρος που κοιτάει προς το Άγιο Όρος, να υποτάσσεται σε ημιορεινή περιοχή, το κεντρικό και νότιο τμήμα λοφώδες – πεδινό, ενώ όλο το ανατολικό τμήμα που κοιτάει προς Τουρκία να είναι τελείως πεδινό. Το νησί είναι σχεδόν γυμνό από δασική και δενδρώδη βλάστηση και καλύπτεται σχεδόν αποκλειστικά από αστιβιές. Πολλοί ντόπιοι λένε ότι οι βοριάδες δεν αφήνουν δέντρο να ριζώσει και για αυτό το νησί αναφέρεται ως «Ανεμόεσσα», λόγω της μεγάλης συχνότητας και έντασης των ανέμων που το περικυκλώνουν. Ποτάμια δεν υπάρχουν εκτός από τους μικρούς χείμαρρους που ζωντανεύουν μόνο το χειμώνα. Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και το γεγονός ότι η Λήμνος έχει μια από τις μεγαλύτερες ηλιοφάνειες στην Ελλάδα, που σημαίνει και τις ελάχιστες βροχοπτώσεις, τότε με αυτήν την πρώτη ματιά καταλαβαίνει κανείς γιατί η πρώτη αντίδραση πολλών ταξιδιωτών είναι να την αποκαλέσουν το «ξερονήσι».

Η Λήμνος είναι κατά το πλείστον ένα χαμηλό ηφαιστειογενές νησί με το δυτικό μέρος που κοιτάει προς το Άγιο Όρος, να υποτάσσεται σε ημιορεινή περιοχή, το κεντρικό και νότιο τμήμα λοφώδες – πεδινό, ενώ όλο το ανατολικό τμήμα που κοιτάει προς Τουρκία να είναι τελείως πεδινό.

Όμως ξεπερνώντας το «εξώφυλλο» και εισχωρώντας πιο βαθιά, βρίσκει κανείς υδροβιότοπους με πλούσια ορνιθοπανίδα. Η λιμνοθάλασσα Αλυκή δέχεται χιλιάδες φοινικόπτερα κάθε χρόνο με τις πρώτες βροχές του χειμώνα στα ρηχά νερά της, στη Χορταρολίμνη και στις παράκτιες βαλτώδεις και λασπώδεις περιοχές, στο Διαπόρι και στα Λύχνα, βρίσκουν βοσκότοπο, καταφύγιο και ήσυχο χώρο για να φωλιάσουν εκατοντάδες είδη μεταναστευτικών και μη πτηνών, όπως είναι οι ερωδιοί, οι σταχτοτσικνιάδες, οι κρυπτοτσικνιάδες, οι πρασινοκέφαλες κι οι κόκκινες πάπιες, οι μελισσοφάγοι, οι μυγοφάγοι, οι τσαλαπετεινοί, τα χελιδόνια, οι χαλκόκοτες κλπ. Πλούσια ορνιθοπανίδα επίσης θα βρει κανείς και στα αβαθή νερά των κόλπων και στις απότομες απόκρημνες βραχώδεις ακτές που βλέπουν το Αιγαίο, όπου φωλιάζουν και πετούν αμέριμνα οι πετρίτες, οι βαρβακίνες, οι γλάροι κλπ. Επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα φρυγανικά οικοσυστήματα και τα τεχνητά οικοσυστήματα των καλλιεργημένων εκτάσεων όπου κυκλοφορούν καθημερινά οι κουρούνες, οι γλάροι, τα σπουργίτια, οι καρδερίνες, οι αετομάχοι, οι καστανολαίμηδες, οι τουρλίδες, οι πέρδικες, τα τρυγόνια κλπ. Όμως το πιο εντυπωσιακό οικοσύστημα είναι αυτό των αμμοθινών στο Γομάτι. Μπορεί να μην σφύζει από ζωή, όπως τα προαναφερόμενα μέρη, όμως αποτελεί κάτι το ξεχωριστό.

Στο βορειοανατολικό Αιγαίο στο «νησί του Ηφαίστου», τη Λήμνο υπάρχουν καλά κρυμμένα πολλά μυστικά. Ένα από αυτά είναι οι παχιές αμμουδιές, ένα πραγματικά θαυμαστό έργο της φύσης.

Παρόλο που το νησί κρύβει τόσους όμορφους και ποικίλους βιότοπους, με την εξάπλωση του ανθρώπου σε όλο και περισσότερη έκταση γης, αυτοί οι βιότοποι όλο και μειώνονται με συνέπεια τη σημαντική μείωση του αριθμού της πανίδας μα και της χλωρίδας. Οι υγρότοποι εξαφανίζονται για τη δημιουργία καλλιεργήσιμης γης ή χρησιμοποιούνται σαν σκουπιδοτενεκέδες για τα μπάζα και τα απορρίμματα μας. Πτηνά και ζώα εξολοθρεύονται από κτηματίες και κτηνοτρόφους. Επίσης υπάρχουν κι αυτοί που κυνηγούν παράνομα. Τα καλοκαίρια στη Χορταρολίμνη οι σημερινοί νέοι δεν αντιλαμβάνονται τη ζημιά που προκαλούν με τα μηχανάκια τους, καθώς τρέχουν πάνω στην αποξηραμένη επιφάνεια καταστρέφοντας μεγάλες ποσότητες οργανισμών που ζουν κάτω από την επιφάνεια και που με τη σειρά τους αποτελούν τροφή για τα φοινικόπτερα. Οι μήνες του τουρισμού το καλοκαίρι είναι σαν σεισμός για τη άγρια φύση του νησιού. Βιότοποι καταπατώνται και μεγάλες ποσότητες σκουπιδιών μαζεύονται στις παραλίες με αρνητικές συνέπειες. Αντίθετα με άλλες χώρες του εξωτερικού όπου υπάρχει η ενημέρωση και πολλοί έχουν ευαισθητοποιηθεί με σημαντικά θετικά αποτελέσματα, εδώ δεν φαίνεται να έχει γίνει καμία προσπάθεια για να προστατέψουν και δικαίως να εκμεταλλευτούν και «τουριστικά» τα σημαντικά τοπικά οικοσυστήματα ή να μειωθεί η καταστροφή ή τουλάχιστον να γίνει κάποια ενημέρωση στον ντόπιο πληθυσμό.

Οι σημερινοί νέοι δεν αντιλαμβάνονται τη ζημιά που προκαλούν με τα μηχανάκια τους. Θα πρέπει η πολιτεία να προστατεύσει τη φυσική μας κληρονομιά, όπως επίσης να βρει και να παραδώσει ειδικούς φυσικούς χώρους για την αναψυχή των νέων.

Ο αχόρταγος παμφάγος

Τα φυτοφάγα καταναλώνουν φυτά, τα σαρκοβόρα φυτοφάγα και οι «ανακυκλωτές» τα απομεινάρια των νεκρών. Αλληλεξαρτημένοι ο ένας από τον άλλον, όλοι αγωνίζονται για την επιβίωση. Στο τέλος αυτής της αλυσίδας όμως υπάρχει ο άνθρωπος, που ζει με την ψευδαίσθηση του ανώτατου όντος. Αυτός λοιπόν θεωρεί σημαντικότερο το βραχυπρόθεσμο οικονομικό κέρδος της υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, παρά το μακροπρόθεσμο όφελος της προστασίας του πλανήτη και όλων των ζωντανών που την αποικούν. Ο άνθρωπος δεν ειναι «ανακυκλωτής», αλλά ένας αχόρταγος παμφάγος. Η ανάπτυξη κι εξάπλωσή μας τα τελευταία 200 χρόνια, υπήρξε και η πιο καταστροφική - η μόλυνση της ατμόσφαιρας και της θάλασσας, η αποψίλωση δασών, η εξαφάνιση ειδών, ζωικών και φυτικών, είναι τραγικά γεγονότα. Η τραγωδία της καταστροφής δεν έγκειται μόνο στην εξαφάνιση της άγριας ζωής, αλλά και στην απώλεια των πολύτιμων πόρων που χάνουμε εμείς οι άνθρωποι, στους οποίους στηριζόμαστε για την επιβίωση μας. Αλλά δυστυχώς, έχουμε φτάσει στο σημείο που ο αχόρταγος παμφάγος έχει γίνει και ανάλγητος, γιατί, ενώ τα μέσα μαζικής ενημέρωσης τον ενημερώνουν για τους θανάτους των πεινασμένων λαών που ζουν δίπλα του, αυτός χωρίς να συγκινείται ετοιμάζεται να παραγγείλει πίτσα και να αλλάξει κανάλι. Για να συνειδητοποιήσει κανείς καλύτερα τη ζημιά που έχει κάνει ο άνθρωπος, αρκεί να γνωρίζει ότι έχουν απομείνει μόνο τα μισά από τα τροπικά δάση της γης, τα οποία αποτελούν το πιο σημαντικό οικοσύστημα αυτού του πλανήτη, καθώς τα μισά είδη όλων των ζώων εξαρτώνται από αυτά. Επίσης τα τροπικά δάση εξασφαλίζουν και ένα μεγάλο ποσοστό του οξυγόνου που αναπνέουμε. Εάν συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός καταστροφής, υπολογίζεται ότι σε 40 χρόνια θα εξαφανιστούν και τα υπόλοιπα τροπικά δάση. Έτσι ο άνθρωπος αποτελεί τον πιο ασταθή κρίκο κι αν δεν αλλάξει την πορεία που έχει πάρει, στο κοντινό μέλλον θα υποφέρει, εκτός κι αν εξαφανισθεί πρώτα. Όμως δεν είμαι επιστήμονας και το παρόν άρθρο δεν αποτελεί εξονυχιστική έρευνα για την κατάσταση του πλανήτη. Είμαι φωτογράφος και φυσιολάτρης και ο στόχος του άρθρου είναι η μικρή εμβέλεια με μεγάλο αντίλαλο. Θέλω να πιστεύω ότι με την προσπάθεια μου αυτή θα δώσω ένα μικρό έναυσμα για την προστασία αυτού του τόπου που είναι ένα κομμάτι από εμένα.

Η όλη περιοχή στις παχιές αμμουδιές είναι μοναδική και είναι άξια προσοχής όχι μόνο από τους φωτογράφους αλλά κι από ειδικούς επιστήμονες, για να μάθουμε όλοι πώς ακριβώς δημιουργήθηκε, πόση ευαίσθητη είναι και πώς μπορεί η περιοχή αυτή να προστατευθεί για να υπάρχει κι αύριο.

Οι αμμοθίνες

Βορειοδυτικά του νησιού υπάρχει ένας μεγάλος αλλά ρηχός κόλπος με το καθαρότερο βυθό. Όλος με άσπρη άμμο χωρίς ξέρες, χωρίς πέτρες, χωρίς βότσαλα, χωρίς φύκια - μόνο άμμος. Ο κόλπος κάποτε φημιζόταν μεταξύ των ντόπιων για τα μεγάλα και νόστιμα μπαρμπούνια, καθώς αυτά προτιμούν τους καθαρούς βυθούς. Η ακτή που περικλείει τον κόλπο επίσης αποτελείται από καθαρή άμμο. Το Γομάτι, όπως ονομάζεται η παραλία, είναι μια από τις μεγαλύτερες αμμουδιές της Λήμνου. Οι συνεχείς βοριάδες σε συνδυασμό με το μεγάλο απόθεμα άμμου στην περιοχή έχουν δημιουργήσει ένα ευαίσθητο οικοσύστημα αμμοθινών που μεταμορφώνεται συνεχώς από τη δράση του αέρα και της θάλασσας. Πιο συγκεκριμένα η άμμος που μεταφέρεται με τον άνεμο προς την ενδοχώρα, σταθεροποιείται με τη βλάστηση και συσσωρεύεται για να σχηματίσει τις θίνες. Ο ρόλος τους είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς οι παράκτιες αμμοθίνες (κέδροι, αμμοφίλες) εμποδίζουν τη διάβρωση των ακτών.

Το Γομάτι είναι μια από τις μεγαλύτερες αμμουδιές της Λήμνου.

Μέχρι εδώ όλα καλά για την περιγραφή των αμμοθινών στη παράκτια ζώνη, όμως οι «παχιές αμμουδιές» είναι πολύ πιο παραπέρα, και προς το εσωτερικό του νησιού. Εκεί πλέον δεν μιλάμε μόνο για μεταφορά άμμου αλλά για αληθινή διάβρωση των ψαμμιτών, που για την απόθεση τους συντελούν συνδυασμένοι η βροχή και ο αέρας. Έχοντας περπατήσει την όλη περιοχή αρκετές φορές, μπορώ να φανταστώ πώς φαίνεται η ιδιομορφία του εδάφους από ψηλά. Αριστερά μου είναι οι παχιές αμμουδιές, περίπου 2 χμ από την ακτή, και δεξιά τους αρχίζει μια μικρή, σχεδόν ανύπαρκτη σε βάθος ρεματιά αποτελούμενη από αμμοθίνες που κατευθύνονται προς την αριστερή πλευρά του κόλπου μέχρι κάτω στην παραλία με τους λόφους να την κρύβουν από τον επισκέπτη. Γι΄ αυτόν που δεν γνωρίζει ότι υπάρχει μια τέτοια «όαση» σίγουρα δεν πρόκειται να τη βρει τυχαία. Όμως στην προσπάθεια μας να ενημερώσουμε το συνάνθρωπο μας για τις ομορφιές αυτού του τόπου, έχουμε συμβάλει κι εμείς στη διάβρωση του.

Οι Παχιές Αμμουδιές είναι αποτέλεσμα της διάβρωσης των ψαμμιτών,που και για την απόθεση τους συντελούν συνδυασμένοι η βροχή και ο αέρας.

Τα τελευταία 4-5 χρόνια οι επισκέπτες στην περιοχή αυξάνονται, με αποτέλεσμα τη διάβρωση ενός ευαίσθητου οικοσυστήματος. Η απουσία πληροφόρησης κάνει και τον πιο ευαίσθητο επισκέπτη επικίνδυνο, καθώς αμμόλοφοι καταπατώνται και ζώα τρομοκρατούνται. Πρόβλημα πρέπει να υπάρχει και με τη φυσική ισορροπία του οικοσυστήματος γιατί ο αριθμός των κουνελιών είναι τρομαχτικά μεγάλος, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι πριν οχτώ χρόνια στην ίδια διαδρομή δεν εντόπισα καθόλου σημάδια της ύπαρξής τους κι είδα μόνο ένα κουνέλι. Επίσης έχει σημειωθεί μεγάλη αύξηση πεταμένων σκουπιδιών στη παραλία του Γοματίου, με αποτέλεσμα πολλές πλαστικές σακούλες να σηκώνονται με τον άνεμο αρμενίζοντας με την ίδια την άμμο που χτίζει τους αμμόλοφους. Η όλη περιοχή είναι μοναδική και είναι άξια προσοχής από ειδικούς επιστήμονες, για να μάθουμε όλοι τι ακριβώς είναι, πόση ευαίσθητη είναι και πως μπορεί καλύτερα ο δήμος ή ο νομός να προστατέψει και συγχρόνως να αξιοποιήσει αυτό το αξιοθαύμαστο τοπίο κι οικοσύστημα, ώστε να μπορούμε όλοι να το χαιρόμαστε με τα παιδιά μας κι αυτοί με τα δικά τους.

Σήμερα πλέον υπάρχει ένας χωματόδρομος για τους επισκέπτες οι οποίοι τους καλοκαιρινούς μήνες αριθμούν στις εκατοντάδες που έρχονται να δουν τη περιοχή.

Πίσω από την πικροδάφνη

Φαντασθείτε ένα πετεινό στα πόδια σας που φτεροκοπά ηχηρά. Ακούτε τον θόρυβο των φτερών, καθώς σχίζουν τον αέρα, και αισθάνεστε το κύμα του αέρα στα πόδια σας. Τώρα φαντασθείτε ένα άγριο και ελεύθερο πουλί, βασιλιάς στο δικό του κόσμο, με άνοιγμα φτερών μεγαλύτερο από το ύψος μας να προσπαθεί να απογειωθεί 3 μέτρα μπροστά σας. Ο θόρυβος που δημιουργεί από το φτεροκόπημα κατά την απογείωση είναι μοναδικό. «Γιώργο, το είδες; ….. Ναι, το βλέπω!» και αμέσως τρέξαμε πίσω από την πικροδάφνη, το βλέμμα μου πέφτει πάνω σε ένα κουνέλι ξαπλωμένο στην άμμο. Εκ πρώτης όψεως φαίνεται πεθαμένο, όμως δεν βλέπω αίματα. Το πλησιάζω και το ακουμπάω μόνο για να διαπιστώσω ότι το σώμα του είναι ακόμη θερμό. Το γυρίζω από την άλλη πλευρά ψάχνοντας για κάποιο σημάδι από την Ποντικοβαρβακίνα, όμως μάταια. Μια Βαρβακίνα (το μεγαλύτερο ελληνικό γεράκι) στη φυγή, ένα φρεσκο-πεθαμένο κουνέλι, και εμείς συνεχίζουμε την πορεία μας μένοντας με την απορία.

Ο φίλος και συνεργάτης μου, ο Γιώργος Καραχάλιος.

Ανηφορίζοντας το λόφο παίρνεις μια αληθινή γεύση του πραγματικού τοπίου που κυριαρχεί στο νησί. Στο πολύ λίγο σκληρό χώμα που καλύπτει το βραχώδεις υπέδαφος κυριαρχούν οι αστιβιές και τα θυμάρια. Που και που ξεπροβάλουν οι πέτρες του υπεδάφους που θυμίζουν το ερείπιο ενός χτιστού τοίχους, καθώς τα εύθραυστα ηφαιστειογενή πετρώματα της περιοχής έχουν ραγίσει, όπως ένα τζάμι που γίνεται θρύψαλα χωρίς να χάσει το ολικό του σχήμα. Φτάνοντας όμως στην κορυφή του λόφου που χώριζε τη ρεματιά των αμμοθινών από τις «παχιές αμμουδιές», αντικρίζει κανείς ένα μοναδικό θέαμα που παρόμοιό του σίγουρα δεν υπάρχει στην Ελλάδα. Μια αμμώδης όαση που καλύπτει περίπου 70 στρέμματα γης απλώνεται μπροστά μας, παρθένα και συγχρόνως άγρια, γεμάτη ρυτίδες που σκάλισε ο βοριάς, με μόνο λίγα ίχνη από πατημασιές ζώων, κάποια ξηρά κλαδιά και μερικές απομονωμένες αγριελιές να σπάνε τη μονοτονία, δημιουργούν ένα έργο τέχνης. Παρά την κούραση και την ενόχληση του ιδρώτα, βρίσκομαι στο στοιχείο μου, βρίσκομαι κοντά στο μεγαλείο της φύσης. Με τη μηχανή στο χέρι προσπαθώ να απαθανατίσω κάποιες εικόνες που δεν θα υπάρχουν εδώ αύριο. Αυτός ο καμβάς της φύσης δεν διατηρείται, είναι ζωντανός και κάθε φορά που ο άνεμος κατασταλάζει, οι πινελιές δημιουργούν κάτι καινούριο. Μια περιπέτεια κοντά στη φύση, όπως μια βόλτα στις Παχιές Αμμουδιές ή μια πεζοπορία στον Όλυμπο ή ακόμη και για κάτι πιο κοντά, όπως στο δάσος της Πάρνηθας,αποτελούν μια μοναδική εμπειρία για τον καθένα μας που δύσκολα περιγράφεται ή και μεταφέρεται με εικόνες. Γι’ αυτό εύχομαι κάποια πράματα σε αυτόν το τόπο, όσο ασήμαντα και αν φαίνονται σε κάποιους, όπως ένα κομμάτι γης άμμου σε ένα «ξερονήσι», όχι μόνο να υπάρξουν και για τις επόμενες γενιές, αλλά να προστατευθούν και να αξιοποιηθούν, ώστε να μπορεί ο καθένας να έχει εύκολη πρόσβαση σε αυτά, εμπλουτίζοντας έτσι τις δικές του εμπειρίες με κάτι πολύτιμο: τη συνειδητοποίηση ότι η φύση είναι πολύτιμη, γιατί αυτή καθορίζει την ίδια την ύπαρξη μας.

Ένας Μελισσοφάγος στις Παχιές Αμμουδιές.

Μια άγρια πικροδάφνη αντιστέκεται στη ξηρασία και στην κυριαρχία της άμμου.

Μια μικρή αστιβιά επίσης στον αγώνα ενάντια στην άμμο και στους ψαμμίτες

Ακόμα και το χειμώνα, η περιοχή προσφέρει ωραίες εικόνες στον επισκέπτη.

Ένας από τους ελάχιστους κατοίκους της περιοχής, που έχει μια μεγάλη μάντρα στις Παχιές Αμμουδιές.

Μια αυτό-φωτογραφια χρησιμοποιώντας δεύτερη μηχανή. Στη πάνω εικόνα στήνω τη μηχανή που θα με φωτογραφίσει και στη κάτω εικόνα βλέπετε το αποτέλεσμα αφού έχω στηθεί και χρησιμοποιώ ένα ασύρματο τηλεχειριστήριο.

Και οι Πέρδικες θα κάνουν συχνά την εμφάνιση τους στις Παχιές αμμουδιές

Δύσκολες οι συνθήκες επιβίωσης στις Παχιές αμμουδιές

(Πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Camper Ιούνιος - Ιούλιος 2006)

Μαυροπετρίτης

2011-03-26T11:52:00.041+02:00

Μαυροπετρίτης - Eleonora's Falcon (Falco eleonorae)
Καθώς η ξύλινη βάρκα του παππού μου έσχιζε τα νερά μπροστά από τη γνωστή στους ντόπιους μονόπετρα που έχουν βαφτίσει «Καλόγερο» είδα ψηλά στον ουρανό να κατηφορίζει προς τη θάλασσα με μεγάλη ταχύτητα ένα μαύρο βλήμα. Το βλήμα ήταν ένα γεράκι, γνωστό ως Μαυροπετρίτης και συχνά μπορεί να το δει κανείς να βουτάει από ψηλά. Συνεχίζω να τον παρακολουθώ και λίγο πριν την επιφάνεια κάνει ένα απότομο ελιγμό 90 μοιρών και συνεχίζει με μεγάλη ταχύτητα μερικά εκατοστά από την επιφάνεια της κυματισμένης θάλασσας. Μου προκαλεί εντύπωση που μπορεί με τόση ακρίβεια να κρατάει την ίδια μικρή απόσταση από την επιφάνεια ακολουθώντας τις ανωμαλίες των κυμάτων. Μπροστά του διακρίνω μια φιγούρα και μετά συνειδητοποιώ ότι ο Μαυροπετρίτης δεν απλά παίζει με τον άνεμο και τα κύματα, αλλά κυνηγάει μια μικρή καρδερίνα που κατά την μετανάστευση του τυχαίνει να πετάει πάνω από αυτό το κομμάτι του αιγαίου και τώρα είναι κουρασμένο από το μεγάλο ταξίδι και δύσκολα μπορεί να αποφύγει τον «τελωνειακό» του νησιού. Όμως εκείνη την ημέρα η τύχη ήταν με την καρδερίνα καθώς αυτή αποφάσισε να ρισκάρει και να προσγειωθεί στη βάρκα μας. Αυτό το περιστατικό έγινε πριν πολλά χρόνια και πολύ πριν αποφασίσω να γίνω φωτογράφος.

Σήμερα ως συχνός καλοκαιρινός επισκέπτης του νησιού δεν θα μπορούσα να αγνοήσω τη δυνατή παρουσία του Μαυροπετρίτη. Παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στη Σαρδηνία το 1830 και ονομάστηκε Falco eleonorae προς τιμήν της πριγκίπισσας της Σαρδηνίας Ελεονόρα Ντ' Αρμπορέα. Οι Μαυροπετρίτες είναι από τα λίγα γεράκια που φωλιάζουν σε αποικίες σε απόκρημνες πλαγιές δίπλα στη θάλασσα. Έχοντας περάσει τον χειμώνα κυνηγώντας έντομα στη Μαδαγασκάρη και στις απέναντι ακτές της νότιας Αφρικής, το γεράκι αυτό επιστρέφει στο Αιγαίο τον Απρίλιο. Σε αντίθεση όμως με τα υπόλοιπα είδη πουλιών δεν αρχίζει να φωλιάζει, αλλά εξακολουθεί να περιφέρεται και να αναζητά μεγάλα έντομα στα νησιά και στην ηπειρωτική χώρα μέχρι τις αρχές Αυγούστου. Τότε αποσύρεται για να φωλιάσει κατά αποικίες σε ασφαλή ερημονήσια του Αιγαίου. Με την καθυστέρηση αυτή, ο Μαυροπετρίτης φροντίζει ώστε η περίοδος γέννησης των μικρών του να συμπέσει με την περίοδο της φθινοπωρινής μετανάστευσης. Έτσι τα εκατομμύρια μικροπούλια που διασχίζουν το Αιγαίο μεταναστεύοντας νότια, παρέχουν μια καινούργια, άφθονη και σίγουρη πηγή τροφής για να μεγαλώσουν οι μικροί Μαυροπετρίτες.

Αρκετά καλοκαίρια έψαχνα για μια προσιτή φωλιά για να τα παρακολουθήσω και να τα φωτογραφήσω χωρίς να τα ενοχλώ, όμως οι Μαυροπετρίτες φωλιάζουν σε απόμακρες και δύσβατες περιοχές μέσα σε μικρές τρύπες και βεράντες των απότομων πλαγιών δίπλα από τη θάλασσα. Φέτος όμως στάθηκα τυχερός καθώς σε ένα ξερονήσι στο ακρωτήρι Μούρτζεφλο όπου φωλιάζουν αρκετά ζευγάρια βρήκα σε προσιτό σημείο όχι μια αλλά δυο φωλιές. Στη μια το θηλυκό προστάτευε τα αυγά μέσα σε μια φωλιά από άχυρο και κλαδάκια και στην άλλη το θηλυκό απλά είχε τοποθετήσει τα αυγά πάνω στη πέτρα που σχηματίζει βεράντα. Δεν γνωρίζω αν η πρώτη αχυρένια φωλιά ήταν δημιούργημα του Μαυροπετρίτη όμως μου προκάλεσε εντύπωση που την ίδια στιγμή σε μια αποικία υπήρχαν δυο διαφορετικοί τρόποι φωλιάσματος.

Τις φωλιές εντόπισα στις 19 Ιουλίου και το πρώτο αυγό εκκολάφθηκε στις 23 Αυγούστου. Μόνο όταν κάθεσαι και παρατηρείς τη ζωή αυτών των πουλιών μπορείς να καταλάβεις και να θαυμάσεις την τελειότητα τους. Στην αρχή μου έκανε εντύπωση η απουσία των αρσενικών στις φωλιές, καθώς οι θηλυκές συντηρούσαν την απαιτούμενη θερμοκρασία στα αυγά. Όμως γρήγορα ανακάλυψα ότι αυτά περιπολούν την ευρύτερη περιοχή, δηλαδή την όλη έκταση της αποικίας για τυχόν πειρατές. Ήμουν κριμένος όπως πάντα κάτω από ένα δίχτυ παραλλαγής όταν άκουσα τα γνωστά κραξίματα της κουρούνας. Αμέσως το θηλυκό στη φωλιά αντέδρασε σηκώνοντας το κεφάλι για να δει καλύτερα. Και χωρίς να καταλάβω που ήταν κρυμμένα, εμφανίστηκαν τα αρσενικά για να τα κυνηγήσουν μακριά από την αποικία. Οι κουρούνες όμως δεν είναι χαζές, έτσι η εμφάνιση τους είναι απλά μια δοκιμή της άμυνας και συνήθως εμφανίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα μέχρι να βρουν ένα κενό και καταφέρουν να γευτούν μερικά αυγά. Οι κουρούνες συνήθως εμφανίζονταν αργά το απόγευμα με δυο ή τρεις επισκέψεις που είχαν απόσταση μεταξύ τους περίπου μισή ώρα.

Δεν είναι όμως ο μόνο κίνδυνος καθώς υπάρχουν κι άλλα ζωντανά που παραμονεύουν για ένα εύκολο γεύμα. Ακόμη και η απλή παρουσία του ανθρώπου μπορεί να φέρει την καταστροφή σε μια φωλιά καθώς τα θηλυκά θα ξεσηκωθούν και θα αναγκαστούν να εγκαταλείψουν έστω και προσωρινά τα αυγά τους. Οι ασημογλαροι και οι κουρούνες, αν βρίσκονται στην περιοχή κατά την επίσκεψη του ανθρώπου, είναι πάντα έτοιμες αν κάποιο θηλυκό αναγκαστεί να λείψει από τη φωλιά έστω και για λίγο. Οι δυο φωλιές που παρατηρώ απέχουν μεταξύ τους μόλις 5 μέτρα. Το ένα είναι φτιαγμένο από ένα παχύ στρώμα άχυρου και μικρά ξυλαράκια και το άλλο δεν αποτελείται από τίποτα αφού τα αυγά βρίσκονται ακάλυπτα στην γυμνή αμμόπετρα. Τις πρώτες μέρες παρατήρησης μου, διαπιστώνω ότι στη πρώτη φωλιά το θηλυκό είναι ξαπλωμένο πάνω στα αυγά και τα καλύπτει ολόκληρα ενώ στην δεύτερη το θηλυκό είναι σχεδόν πάντα όρθιο και τα αυγά είναι ξεσκέπαστα. Μου προκαλεί εντύπωση γιατί θα πίστευε κανείς το είδος επιλέγει να φτιάξει τη φωλιά του ανάλογα με τις καιρικές και γεωγραφικές συνθήκες και ανάλογα με τα υλικά που ευδοκιμούν στην περιοχή. Αυτό θα σημαίνει ότι τα περισσότερα πουλιά θα έφτιαχναν μια φωλιά με τον ίδιο περίπου τρόπο. Όμως εδώ έχουμε δυο εντελώς διαφορετικούς τρόπους χτισίματος οπότε ίσως παίζει ρόλο και ο παράγοντας του ιδιαίτερου χαρακτήρα του κάθε πουλιού.

Η σκουρόχρωμη μορφή.

Ο διαχωρισμός μεταξύ των φύλων στα γεράκια είναι μια δύσκολη υπόθεση αφού αντίθετα με άλλα πουλιά όπου το πολύχρωμο και φανταχτερό φτέρωμα συνήθως προσδιορίζει το αρσενικό και με το μουντό και μονόχρωμο φτέρωμα να προσδιορίζει το θηλυκό, στα γεράκια να είναι ανακατεμένος ο χρωματισμός μεταξύ των φύλων. Έτσι ενώ υπάρχουν δυο μορφές, η ανοιχτόχρωμη και η σκουρόχρωμη, αυτή δεν υποδηλώνει το φύλλο απλά είναι δυο διαφορετικοί χρωματισμοί για το ίδιο είδος γερακιού. Η σκοτεινή του μορφή είναι ομοιόμορφα καστανομαυρη, τόσο που από μακριά φαίνεται μαύρη, ενώ η ανοιχτόχρωμη έχει το πάνω μέρος καστανό, το πιγούνι υπόλευκο και το κάτω μέρος χρωματισμένο. Για να ξεχωρίσει κάποιος το αρσενικό από το θηλυκό, θα πρέπει να είναι τόσο κοντά όσο να μπορεί να διακρίνει το χρώμα στο οφθαλμικό δακτύλιο. Συνήθως αυτό είναι ανοιχτοκυανο στο θηλυκό και κίτρινο στο αρσενικό.

Η ανοιχτόχρωμη μορφή.

Το συνηθισμένο μέγεθος κυμαίνεται γύρω στα 38 εκατοστά από την άκρη του ράμφους έως την άκρη της ουράς. Στη Λήμνο, ο Μαυροπετρίτης μπορεί να παρατηρηθεί σχεδόν παντού, ακόμα και βαθιά στην ενδοχώρα, και με μεγάλη συχνότητα. Ένα αγαπημένο σημείο του Μαυροπετρίτη είναι το φράγμα του Αγίου Δημητρίου. Εκεί ο Μαυροπετρίτης συχνά θα παρατηρηθεί να λιάζεται στον ηλιο καθώς "κουρνιάζουν" πάνω στην λασπωμένη όχθη. Και όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή, θα κάνουν και μια βουτιά στο νερό για να πλυθούν και να απαλλαγούν από τα όποια παράσιτα από το σώμα τους. Λίγο πιο περά βρίσκονται και οι Κουρούνες που μόλις βρουν ευκαιρία, θα προσπαθήσουν να τους ξεσηκώσουν και τότε αρχίζει ενα παιχνίδι κυνηγητού όπου τη μια φορά, οι κουρούνες κυνηγούν τους Μαυροπετρίτες και την άλλη οι Μαυροπετρίτες κυνηγούν τις Κουρούνες. Υπολογίζεται ότι περισσότερα από 6.000 ζευγάρια Μαυροπετρίτη φωλιάζουν στο Αιγαίο αντιπροσωπεύοντας το 90% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ο Μαυροπετρίτης είναι, λοιπόν, το πιο σημαντικό, σε παγκόσμιο επίπεδο, είδος που φιλοξενεί η Ελλάδα, η οποία φέρει μεγάλη ευθύνη για την προστασία του.

Μαυροπετριτης - Eleonora's Falcon (Falco eleonorae)

Περιεργάζοντας τον φωτογράφο εισβολέα.

Κάποιες φορές όταν οι Κουρούνες είναι πολλές, μπαίνουν στην επίθεση.

Φωλιά στο γυμνό βράχο.

Ο Μαυροπετρίτης μπορεί και αναπτύσσει μεγάλες ταχύτητες!

Στο νερόλακκο οι κουρούνες είναι περισσότερες.

Τις πρωινές ώρες στάση στη λίμνη για καθαρισμό και πότισμα.

Το πατριωτικό πουλί

2010-10-30T00:15:00.031+03:00

Κουρούνα - Hooded Crow (Corvus cornix)

Ο παντοπώλης είναι απασχολημένος με το στήσιμο των πραγμάτων του, όταν δυο ζωηρά αγοράκια τον πλησιάζουν από πίσω για να σηκώσουν τη φανέλα του και να δουν αν πράγματι έχει ένα δάσος από τρίχες στη πλάτη. Ο παντοπώλης τους έχει αντιληφθεί και την τελευταία στιγμή γυρίζει απότομα για να τους ξαφνιάσει και αυτά τρομαγμένα σαλτάρουν με μεγάλα βήματα και δυνατά γέλια. Η παραπάνω σκηνή είναι κάτι που λίγο πολύ οι περισσότεροι έχουμε ζήσει. Την ίδια σκηνή την έχω δει να εξελίσσεται καθημερινά στους νερόλακκους της Λήμνου, όπου το πειραχτήρι αυτή τη φορά είναι η κουρούνα, στην οποία αρέσει να ενοχλεί τα άλλα πουλιά ασχέτως με το μέγεθος και την «κοινωνική» τους θέση.

Το πειραχτήρι: Κουρούνα (Corvus corone cornix)

Η Λήμνος αποτέλεσε καλό προορισμό για τη μελέτη και τη φωτογράφηση της κουρούνας, καθώς εκεί ζει μεγάλος πληθυσμός και εκεί άκουσα για πρώτη φορά το γνωστό παραμύθι της κουρούνας (δείτε παρακάτω). Και μπορεί το συγκεκριμένο παραμύθι να έχει τις ρίζες του στο νησί, αφού από την αρχαιότητα ακόμη η κουρούνα πρωταγωνιστούσε σε πολλές δραστηριότητες του νησιού. Μια από αυτές είναι η αμπελουργία, όπου εκτός των γνωστών προβλημάτων που έχουν να αντιμετωπίσουν οι καλλιεργητές έχουν κι αυτό της κουρούνας, η οποία, όταν επισκεφθεί ένα αμπέλι, μπορεί να εξαφανίσει μεγάλο αριθμό του καρπού, προκαλώντας με τις συχνές επισκέψεις της κάποια αισθητή ζημιά στην παραγωγή. Οι κουρούνες είναι από τα πιο ευδιάκριτα και καλύτερα γνωστά πουλιά από όλη την οικογένεια των πτηνών. Είναι ευφυείς, προσεκτικές και έχουν προσαρμοστεί πλήρως στην ενοχλητική παρουσία και στις δραστηριότητες των ανθρώπων. Αντίθετα από ό,τι συμβαίνει με τα περισσότερα άλλα είδη άγριας φύσης που έχουν θετικά και αρνητικά χαρακτηριστικά, οι κουρούνες θεωρούνται εδώ στην Ελλάδα να έχουν μόνο αρνητικά. Γι’ αυτό και βρίσκομαι στη Λήμνο, για να παρατηρήσω από κοντά κατά πόσο όντως είναι επιβλαβή πτηνά.

Στο νερόλακκο

Βρίσκομαι σε μια κρυψώνα μπροστά από ένα νερόλακκο για την παρατήρηση της κουρούνας, όπου μαζεύονται κι αρκετά άλλα πουλιά για να ξεδιψάσουν και να πλυθούν. Στην όχθη έχουν ήδη προσγειωθεί οι πετρίτες, που καθημερινά μετά από το πρωινό τους κυνήγι έρχονται ο ένας μετά τον άλλο για να πλυθούν και να πιουν νερό. Κάποια στιγμή εμφανίζονται και οι ταραξίες της γειτονιάς, οι κουρούνες, και προσγειώνονται ανάμεσα στους πετρίτες μη αναγνωρίζοντας τον προσωπικό τους χώρο. Καθώς οι πετρίτες δείχνουν να μην ενοχλούνται, οι πιο θαρραλέες από τις κουρούνες πλησιάζουν για να παρενοχλήσουν τα ατάραχα και σοβαρά γεράκια. Όταν η κουρούνα περάσει κάποιο όριο, το γεράκι κάνει μια γρήγορη αμυντική κίνηση και η κουρούνα πηδάει ένα βήμα πίσω χωρίς να δείχνει ότι θα σταματήσει την παρενόχληση. Ξαναπλησιάζουν βήμα-βήμα και όταν φτάσουν σε απόσταση επαφής, περιμένουν λίγο και εφόσον το γεράκι δεν αντιδράσει, τότε του δαγκώνουν την ουρά.

Κουρουνες, οι ταραξίες της γειτονιάς.

Την πρώτη φορά που αντιλήφθηκα αυτή τη συμπεριφορά, στο μυαλό μου ήρθε η παραπάνω σκηνή με τα δύο ζωηρά αγοράκια. Είναι ένα παράξενο παιχνίδι, κατά το οποίο η κουρούνα απολαμβάνει τη διαδικασία της εξερεύνησης , παρενοχλώντας τα άλλα πουλιά και εισχωρώντας έτσι στο δικό τους προσωπικό χώρο. Στην αρχή νόμισα ότι ήταν μια πράξη διεκδίκησης της δικής της περιοχής, όμως μετά από πολύωρες παρατηρήσεις διαπίστωσα ότι της αρέσει να βρίσκει τα όρια των άλλων πουλιών. Πουλιά που προτιμάει να ενοχλεί είναι οι κουκουβάγιες, οι πετρίτες, σχεδόν όλα τα νεροπούλια, όπως οι λευκοτσικνιάδες, πουλιά του ίδιου είδους κι άλλα πολλά. Εάν οι κουρούνες εντοπίσουν μια κουκουβάγια κατά τη διάρκεια της ημέρας, θα την παρενοχλήσουν εκτελώντας χαμηλές πτήσεις. Η παρενόχληση διαρκεί ωσότου το θύμα αποφασίσει να φύγει. Είτε τσιμπήσουν την ουρά, είτε εκτελέσουν χαμηλές πτήσεις, θα βρουν τον τρόπο να σπάσουν τα νεύρα των άλλων πουλιών.

Μια ομάδα Κάργες (Jackdraw) έχουν ανακαλύψει ότι μπορούν να τρυπήσουν τα σακιά για την εύκολη πρόσβαση στους σπόρους

Το κύριο χαρακτηριστικό της κουρούνας είναι η περιέργεια, είναι ένα αρκετά περίεργο πλάσμα, κάτι που φαίνεται εύκολα και σχεδόν αμέσως για όποιον καθίσει και την παρατηρήσει. Όταν δεν είναι απασχολημένη με την εύρεση τροφής, κυριαρχεί η περιέργειά της που την κάνει να περιεργάζεται παράξενα αντικείμενα, όπως βότσαλα, λουλούδια, ξύλα, σκουπίδια κι άλλα, κάποια από τα οποία μπορούν να αποτελέσουν έναυσμα για μία ανακάλυψη. Λαμπρά και φανταχτερά αντικείμενα συναρπάζουν τις κουρούνες και πολλές φορές μπορεί κάποιος να τις δει να πετούν μακριά με κομμάτια γυαλιού, με μεταλλικά αντικείμενα, με δαχτυλίδια, με κλειδιά, με γυαλιστερές πέτρες κλπ. Μέρος της νοημοσύνης τους αποκαλύπτει και η μίμηση ενός μεγάλου αριθμού ήχων, συμπεριλαμβανομένων των συριγμών, των νιαουρισμάτων, των μηχανών και της ανθρώπινης φωνής. Οι κουρούνες έχουν ένα καλό λεξιλόγιο με ένα ευρύ φάσμα ήχων που χρησιμοποιούν για να επικοινωνήσουν μία με την άλλη.

Συλλέγοντας τσιμπούρια από τα πρόβατα

Εδώ να σημειώσω ότι η περιέργεια που τη χαρακτηρίζει σχετίζεται με μια ένδειξη νοημοσύνης που μέχρι πρόσφατα ήταν αδιανόητη για ένα πτηνό. Όμως αυτή η αντίληψη ανατράπηκε, όταν το 2005 μια διεθνής ομάδα από 29 νευροεπιστήμονες δημοσίευσε στην επιθεώρηση «Nature Neuroscience Reviews» τα αποτελέσματα 10ετούς μελέτης για τη συμπεριφορά των πουλιών σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε αυτή τη μελέτη το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι ο εγκέφαλος των πουλιών αποτελεί μια πολύπλοκη κατασκευή με θαυμαστές ικανότητες που ξεκινούν από τη μνήμη και την αντίληψη και φθάνουν μέχρι την απάτη και την εκφορά συνταγμένων λέξεων! .. (βλέπε παπαγάλος). Και παρόλο που χρειάστηκε να φθάσουμε στο σήμερα για να βγουν αυτά τα επιστημονικά συμπεράσματα, οι παλαιότεροι είχαν μάλλον ήδη παρατηρήσει την ευφυΐα της κουρούνας, καθώς μαρτυράει το παρακάτω πολύ παλιό παραμύθι που μου το είχε πει η γιαγιά μου, όταν ήμουν μικρό παιδί. Βέβαια το παραμύθι δεν αποδεικνύει ότι οι κουρούνες έχουν νοημοσύνη, όμως αποδεικνύει ότι ο λαός κάποτε είχε διαπιστώσει ότι η κουρούνα ξεχώριζε από όλα τα άλλα πουλιά.

Η Κουρούνα δεν φοβάται τα γνωστά αρπακτικά του νησιού!

Το παραμύθι
«Μια φορά κι ένα καιρό υπήρχε μια κουρούνα που δίψαγε λόγω της παρατεταμένης ξηρασίας. Έτσι ανέβηκε στο μοναδικό δένδρο που υπήρχε σε ολόκληρο το νησί, μια πανύψηλη αμυγδαλιά, για να μπορεί να βλέπει σε όλη την επικράτεια μήπως και βρει λίγο νερό. Εντόπισε μια μάντρα και σκέφτηκε ότι εκεί μπορεί να βρει νερό, όμως όταν έφθασε βρήκε μόνο ένα λαγήνι, το οποίο ήταν μισογεμάτο με αποτέλεσμα να μην μπορεί να πιει το λιγοστό νερό που περιείχε. Εκεί που η κουρούνα είχε καθίσει στο στόμιο και προβληματιζότανε, μια κότα της λέει: «μην παιδεύεσαι, έχω προσπαθήσει κι εγώ και δεν υπάρχει τρόπος να πιεις νερό». Όμως η κουρούνα δεν έδωσε σημασία και συνέχισε την σκέψη της, όταν ένα άλλο οικόσιτο πτηνό, μια χήνα, της λέει: «μη παιδεύεσαι, ακόμη κι εγώ, που έχω ένα τόσο μακρύ λαιμό, δεν κατάφερα να πιω, οπότε δεν υπάρχει τρόπος να το πιεις». Όμως η κουρούνα πάλι δεν έδωσε σημασία και συνέχισε να δουλεύει το μυαλό της για να βρει μια λύση, ώσπου στο τέλος την βρήκε! ... Άρχισε να μαζεύει βότσαλα και πετραδάκια και να τα ρίχνει μέσα στο λαγήνι έτσι ώστε να πιάσουν τόπο και να σπρώξουν τη στάθμη του νερού προς το στόμιο και να καταφέρει να το πιει. Τα υπόλοιπα ζώα της μάντρας είχαν βάλει τα γέλια στη θέα της κουρούνας να ρίχνει πέτρες στο λαγήνι, όμως όταν διαπίστωσαν ότι πραγματικά είχε πιει το νερό, τότε της υποκλίθηκαν και την ψήφισαν βασίλισσα του νησιού».

Η βασίλισσα στο θρόνο της!

Όταν συνδυάζω τις τελευταίες μελέτες και έρευνες γύρω από αυτό το πουλί με τις δικές μου παρατηρήσεις, τότε εύκολα βλέπω πως αυτό το παραμύθι δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα. Σε μια έρευνα, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ στην Αγγλία συνέκριναν ορισμένες δεξιότητες των πιθήκων με αντίστοιχες δεξιότητες της κουρούνας. Πρώτα κατάλαβαν ότι η κουρούνα, αναλογικά με το μέγεθος του σώματός της, διαθέτει εγκέφαλο ίδιου μεγέθους με εκείνον του χιμπαντζή. Στη συνέχεια διαπίστωσαν ότι κάποιες συγκεκριμένες κουρούνες μπορούν και δημιουργούν πιο περίπλοκα εργαλεία απ' ό,τι οι χιμπαντζήδες. Οι κουρούνες χρησιμοποιώντας το ράμφος και τα πόδια τους μπορούν και λαξεύουν μικρά ξύλα ή έχουν τη νοημοσύνη να ψάξουν και να βρουν κατάλληλα κομμάτια γα να τα χρησιμοποιούν ως γάντζους για να γραπώνουν την τροφή τους ή για να ανασκαλεύουν το έδαφος.

Αν ψάξει κάποιος στο ιντερνετ, μπορεί να βρει κι άλλες αναφορές όπου αναδεικνύεται η ευφυΐα της Σταχτοκουρούνας και των συγγενών της. Στη μεγάλη αυτή οικογένεια των Κοράκων υπάρχει η Καλιακούδα (Chough), η Ταϊγκόκισσα (Siberian jay), η γνωστή Κίσσα (Jay), η Γαλαζοκαρακάξα (Azure-winged Magpie), η Καρακάξα (Magpie), ο Καρυδοσπάστης (Nutcracker), η Κάργα (Jackdraw), το Χαβαρόνι (Rook), το Κοράκι (Raven) και η Κουρούνα με τις διάφορες αποχρώσεις της, όπου βασικά έχουμε το μπαστάρδεμα της Κάργας με το κοράκι, με αποτέλεσμα να έχουμε διαφορετικές φυλές του ίδιου είδους. Έτσι έχουμε την απλή Κουρούνα (Corvus corone), τη Μαυροκουρούνα (Corvus corone corone), τη Σταχτοκουρούνα (Corvus corone cornix) και τη Βαλκανοκουρούνα (Corvus corone sardonius).

Καθώς απομακρύνεται από το κοτέτσι με μισό κέλυφος αυγού στο ράμφος

Για πολλούς η κουρούνα μπορεί να μη διαφέρει από τα αλλά ενοχλητικά πουλιά που κατά καιρούς κάνουν έφοδο στα χωράφια και στις πιο μεγάλες καλλιέργειες, όμως αν κάποιος παρακολουθήσει από κοντά αυτά τα απαθή πουλιά θα διαπιστώσει ότι έχουν μια νοημοσύνη που βασίζεται στην περιέργεια και στην εφευρετικότητα, με αποτέλεσμα ο πόλεμος που έχει κηρύξει ο κτηματίας εναντίον πτηνού να μην φέρνει αποτέλεσμα. Για παράδειγμα πολλοί αμπελουργοί στην προσπάθεια τους να αποτρέψουν την επίσκεψη της κουρούνας τραβούν πετονιά κατά μήκος του αμπελιού σε συγκεκριμένο ύψος και συχνότητα , ώστε να δημιουργήσουν ένα αόρατο τοίχος πάνω από το αμπέλι που μπορεί να αποδειχθεί μοιραίο για την κουρούνα. Όμως οι κουρούνες σε τέτοια προστατευμένα αμπέλια αντί να βουτάνε από τον ουρανό τώρα προσγειώνονται στο διπλανό χωράφι που είναι ακάλυπτο, καβαλικεύουν το φράχτη και μετά πηδάνε μέσα στο αμπέλι. Όταν τελειώσουν και φουσκώσουν τα στομαχάκια τους, φεύγουν με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο μπήκαν. Λίγα είναι τα ζώα που μπορούν τόσο εύκολα και τόσο γρήγορα να ανακαλύψουν νέους τρόπους αντιμετώπισης προβλημάτων, και ένα από αυτά είναι η κουρούνα.

Κουρούνες και Κάργες μαζί σε ένα εύκολο αμπέλι

Είναι ακόμη νωρίς το πρωί και μια άλλη αγέλη από κουρούνες αρχίζει να βγαίνει από το διπλανό αμπέλι. Δείχνουν μεθυσμένες, καθώς οι αντιδράσεις τους είναι αργές. Κάνουν μια προσπάθεια να πετάξουν προς την όχθη, όμως λόγω του ότι είναι βαρυστομαχιασμένες χοροπηδούν αντί να πετάξουν στην προσπάθειά τους να φθάσουν στο νερό. Σε αυτή τη κατάσταση δεν έχουν όρεξη για πειράγματα και συγκεντρώνονται μόνο στο να ξεδιψάσουν και να πλυθούν. Η διαδικασία του πλυσίματος, όπως και στα περισσότερα πουλιά, είναι μια σημαντική λειτουργία, όπου ελέγχονται τα παράσιτα και το «χτένισμα» των φτερών. Μετά -αρκεί να μην τις ενοχλήσει κανείς- μπορεί να καθίσουν αρκετή ώρα στο ίδιο σημείο, καθώς χωνεύουν τα σταφύλια. Παρατηρώ και φωτογραφίζω, καθώς αυτές ζουν το δικό τους αγώνα.

Ο αρχηγός πάντα ξεχωρίζει, ανεβαίνει στο πιο ψηλό σημείο και επιβλέπει επί αρκετή ώρα τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας καθώς ξεκουράζονται ή τρέφονται.

Οι κουρούνες είναι κοινωνικά ζώα, ήδη έχω διαπιστώσει ποιος είναι ο αρχηγός της ομάδας που παρατηρώ και δείχνουν να ζουν σε μια μικρή και δεμένη κοινωνία. Καθ' όλη τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του έτους συγκεντρώνονται κατά ομάδες, που κυμαίνονται από τις οικογενειακές μονάδες ως αρκετά πουλιά. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα μπορούν να συγκεντρωθούν δεκάδες χιλιάδες πουλιά σε περιοχές όπου η τροφή βρίσκεται σε αφθονία. Αργότερα χωρίζουν για να δημιουργήσουν μικρότερες ομάδες, καθώς αρχίζει και η εποχή του ζευγαρώματος. Τότε για να προσελκύσουν το θηλυκό, τα αρσενικά παλεύουν μεταξύ τους και επιδείχνουν θεαματικές πτήσεις. Όταν ζευγαρώσουν κρατάνε το σύντροφο τους για μια ζωή και όσο για τις υποχρεώσεις για το χτίσιμο της φωλιάς, την επώαση και τις άλλες μικροδουλειές αυτές τις μοιράζονται. Η τροφή τους μπορεί να αποτελείται από ακρίδες, κάμπιες, προνύμφες, σκουλήκια, με άλλα λόγια σχεδόν τα περισσότερα έντομα, σιτάρι, φρούτα, αυγά, τους νεοσσούς άλλων πουλιών, οργανικά απορρίμματα και σχεδόν οτιδήποτε μπορούν να βρουν ή να εξουδετερώσουν. Οι κουρούνες δεν απορρίπτουν ακόμη και τα θύματα τροχαίων και άλλα πεθαμένα ζώα. Για την εύρεση τροφής μπορούν να πετάξουν έως και 50 χιλιόμετρα μακριά ακόμη κι μέσα στο κρύο του χειμώνα. Έχουν εξαιρετική όραση και ακοή. Είναι προσεκτικές και συνήθως αναθέτουν σε μία από αυτές να πάρει το ρόλο του σκοπού, καθώς οι υπόλοιπες ταΐζουν. Ο φρουρός, όταν έρθει η ώρα, θα προειδοποιήσει τα άλλα πουλιά με ένα αιχμηρό συναγερμό. Οι κουρούνες είναι επιδέξιες στη πτήση κι έχουν ένα μεγάλο ρεπερτόριο κινήσεων, με τις οποίες μπορούν να αποφύγουν τα νύχια αρπακτικών.

Ο αρχηγός καμαρωτός, επιδεικνύει το κομμάτι ψωμί που βρήκε

Ο αρχηγός έχει βρει ένα μεγάλο κομμάτι ψωμί, ίσως από κάποιο κοντινό χωριό και το έχει στο στόμα και το φιγουράρει σαν ένα μεγάλο τρόπαιο. Αφού έκανε τη παρουσία του γνωστή πετώντας μερικές φορές πάνω από τη νεροτρυπα , πήγε και έκατσε στο πιο ψηλό σημείο, δίπλα σε μια κολόνα της ΔΕΗ. Εκεί κάθεται σχεδόν δυο ώρες σαν άγαλμα με το τρόπαιο πάντα στο στόμα. Τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας έχουν κατέβει στην όχθη του νερόλακκου και αρχίζουν να πλένονται ένα-ένα πριν τους βρει η νύχτα. Μετά από αυτή την καθημερινή εργασία μαζεύονται όλες επάνω στα σύρματα δίπλα από τον αρχηγό, ο οποίος ακόμη έχει το ψωμί στο ράμφος, και όταν μαζευτούν όλα τα μέλη, τότε αναχωρούν για να αράξουν στο αγαπημένο τους δένδρο και να κουρνιάσουν για το βράδυ.

Το πατριωτικό πουλί!

Το πατριωτικό πουλί

Γυρνώντας πίσω στην περίοδο της κατοχής, και συγκεκριμένα όταν είχαν εγκατασταθεί οι Γερμανοί στη Λήμνο, αξίζει να σημειωθεί ένα παράξενο συμβάν που τους είχε αναστατώσει. Κάποιος ή κάποιοι πήγαιναν και κομμάτιαζαν τη γερμανική σημαία που είχαν στήσει στο παλιό κάστρο της Μύρινας, της πρωτεύουσας του νησιού.Οπότε οι Γερμανοί έβαλαν δυο σκοπούς να παραφυλάνε για να πιάσουν τους ενόχους. Οι ένοχοι όμως αποδείχθηκε ότι ήταν οι κουρούνες που αφθονούσαν στο νησί. Από τότε οι ντόπιοι έχουν αναγνωρίσει την κουρούνα ως το «πατριωτικό πουλί». Η ιστορια αυτη δεν χάθηκε χάρη στον ζωγράφο, αγιογράφο, χαράκτη και πεζογράφο της Λήμνου, τον Ράλλη Κοψίδη.

Στο παρελθόν οι κουρούνες έχουν διωχθεί, επειδή έκαναν μεγάλες ζημιές σε φυτείες, όπως σε καλλιέργειες καλαμποκιού, σε αμπέλια κ.α. αλλά και για τις περιστασιακές τους επιδρομές σε φωλιές πουλιών θήρας. Ας μην ξεχάσουμε τις όχι και τόσο μακρινές εκείνες εποχές , όταν εδώ στην Ελλάδα οι πατεράδες μας κυνηγούσαν κουρούνες ως κηρυγμένα πουλιά και πληρωνόντουσαν 10 δρχ για το κάθε ζευγάρι ποδιών. Βέβαια αυτή είναι μια λάθος αντίληψη. Εν έτει 2006 οικολογικές οργανώσεις προσπαθούν ακόμη να ενημερώσουν τον γεωργικό και κυνηγητικό κόσμο για την ευεργετική πλευρά της κουρούνας, η οποία είναι χρήσιμη για τον έλεγχο των επιβλαβών εντόμων, όπως οι κάμπιες, οι ακρίδες, προνύμφες κ.α., για τον καθαρισμό των δρόμων από τα σκοτωμένα πουλιά και ζώα, όπως και από τα ίδια μας τα απορρίμματα. Σήμερα οι κουρούνες όχι μόνο ζουν παράλληλα με τον άνθρωπο, αλλά κι έχουν καταφέρει να υπάρχουν σε υγιή αριθμό παρά την αρνητική παρέμβαση του ανθρώπου στη φύση.

Ακόμα και σήμερα πολλοί είναι αυτοί που όχι μόνο τις τουφεκίζουν αλλά τις χρησιμοποιούν και ως σκιάχτρα!

(Πρώτη δημοσίευση στο περιοδικό Camper 2006)